Het ondemocratische gehalte van het Surinaamse kiesstelsel
| hindorama.com
| Door: Hans Ramsoedh
Al jaren is er de roep om wijziging van het huidige kiesstelsel in Suriname. Het representeert namelijk sinds zijn instelling in 1987 nauwelijks de werkelijke politieke verhoudingen in het land. Bij dit kiesstelsel is het zo dat niet iedere stem even zwaar telt (one man, one vote), aangezien in dunbevolkte districten
zoals Sipaliwini, Brokopondo, Marowijne en Coronie het aantal stemmen dat nodig is om een parlementszetel te behalen beduidend lager is in vergelijking met de meer dichtbevolkte gebieden, zoals Paramaribo en Wanica.
In het district Coronie, bijvoorbeeld, zijn achthonderd stemmen genoeg om een parlementszetel te behalen terwijl dit aantal voor het district
Wanica circa tienduizend bedraagt (zie tabel 1). Hiermee staat dan ook de legitimiteit van het politieke systeem in Suriname ter discussie.
Wat de gevolgen zijn van het huidige kiesstelsel kwam bij de verkiezingen in mei 2020 duidelijk naar voren toen de Algemene Bevrijdings- en Ontwikkelingspartij (ABOP) van Ronnie Brunswijk met vijfentwintigduizend stemmen (negen
procent van het totaal uitgebrachte landelijke stemmen) negen zetels (achttien procent van de in totaal 51 zetels) behaalde. Binnen de regeringscoalitie die na de verkiezingen tot stand kwam wist Brunswijk hiermee een dominante positie te verwerven die in geen enkele verhouding staat tot het aantal landelijke stemmen dat zijn partij
kreeg.
Kiesstelsel
Met de herdemocratisering na de periode van de militaire dictatuur (1980-1987) kreeg Suriname een nieuwe grondwet in 1987. Suriname kreeg een parlement, De Nationale Assemblée (DNA) geheten, bestaande uit 51 leden die per
district (districtenstelsel) op basis van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging voor een periode van vijf jaar worden gekozen. Er is gekozen voor het districtenstelsel om de vertegenwoordiging van de districten in DNA te garanderen, maar in de praktijk heeft dit stelsel geleid tot niet-representatieve politieke verhoudingen in Suriname. Zo omvatten
de districten Paramaribo en Wanica 68 procent van het totaal aantal kiezers, terwijl zij minder dan de helft van het aantal DNA-zetels (24 zetels – 47%) leveren. De overige acht kiesdistricten vertegenwoordigen 32 procent van de kiezers maar zijn goed voor 27 DNA-zetels.
Helemaal scheef is de situatie wat betreft het
aantal uitgebrachte stemmen per DNA-zetel in de verschillende kiesdistricten (zie tabel 1). Voor de kiesdistricten Paramaribo en Wanica bedroeg het aantal (uitgebrachte) stemmen per DNA-zetel in 2020 respectievelijk 6.800 en 10.000, terwijl in het kiesdistrict Coronie dit aantal 810 bedroeg. Hugo Fernandes Mendes, deskundige op het terrein van het Surinaamse
staatsrecht, spreekt in dit verband dan ook van een ‘ernstige disproportionele vervorming van de volkswil’ en een ‘potentiële ondergraving van de democratie’ (Surinaams Juristenblad mei 2020, 72-85).
Tabel 1: Aantal kiezers, aantal DNA-zetels, aantal uitgebrachte stemmen, opkomstpercentage en aantal stemmen per Assembléezetel bij verkiezingen in mei 2020
Onevenwichtigheid kiesstelsel
De onevenwichtigheid van het kiesstelsel zien we terug in het aantal behaalde zetels door politieke partijen in mei 2020 (zie tabel 2). De Nationale Partij Suriname (NPS) behaalde landelijk circa 32.000 stemmen
met daarbij drie zetels, terwijl de ABOP van vicepresident Ronnie Brunswijk circa 25.000 stemmen behaalde maar met daarbij negen zetels.
Deze onevenwichtigheid zien we ook bij de verkiezingsresultaten van de Hervormings- en Vernieuwings Beweging (HVB), een afsplitsing van de Pertjajah Luhur (PL), en de Broederschap en Eenheid in de Politiek (BEP) in 2020. De HVB behaalde
landelijk circa 7.400 stemmen (2.7 %) maar kreeg geen zetel, terwijl de BEP met 6.814 landelijk behaalde stemmen (2.5 %) twee DNA-zetels kreeg.
Tabel 2: Totaal aantal landelijke stemmen, percentage van het aantal totaal landelijke stemmen bij verkiezingen in mei 2020
Partijen die vooral steunen op stemmen van kiezers in het binnenland (de NDP en de Marronpartijen ABOP, BEP) zijn
duidelijk overgewaardeerd qua aantal DNA-zetels. Bij invoering van landelijke evenredigheid (iedere stem telt even zwaar) zouden deze drie partijen terugvallen wat betreft het aantal behaalde zetels, terwijl met name de NPS baat zou hebben bij invoering van het landelijke evenredigheidsstelsel (zie tabel 2). Voor de Vooruitstrevende Hervormingspartij (VHP) van president Chan Santokhi
zou wijziging van het kiesstelsel geen consequenties hebben. Het betekent echter niet dat wijziging van het kiesstelsel niet in het belang zou zijn van de VHP. Op dit aspect kom ik later terug.
Voorstellen tot
wijziging
Opeenvolgende Surinaamse regeringen hebben zich de afgelopen dertig jaar voorgenomen de kiesregeling zodanig te wijzigen dat de door de grondwet voorgeschreven evenredige vertegenwoordiging wordt gerealiseerd in de samenstelling van DNA. De regering-Bouterse installeerde in 2016 een Presidentiële Commissie Evaluatie Kiesstelsel onder voorzitterschap van Jules Wijdenbosch. In haar eindrapport dat in 2018
werd uitgebracht zijn vijfendertig wijzigingsvoorstellen opgenomen waarbij wat betreft het kiesstelsel werd geadviseerd dit over te laten aan een breed gedragen politiek-maatschappelijke discussie.
Het kwam feitelijk erop neer dat de regering-Bouterse geen enkel belang had bij een wijziging van het kiesstelsel. De regering-Bouterse nam slechts het voorstel over om de kiesregeling
te wijzigen op het punt van het pre-electoraal verbod (verbod op vorming van politieke blokken vóór de verkiezingen) en de invoering van een verplichte borgsom voor politieke partijen als kiesdrempel.
In juli 2021 bracht de waarnemingsmissie van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) die de verkiezingen in mei 2020 heeft gemonitord een gedetailleerd
eindrapport uit waarin wederom (de OAS had na de verkiezingen in 2015 hierop al gewezen) werd gewezen op de ‘scheve verhoudingen’ van het verkiezingsresultaat met daarbij het voorstel tot wijziging van de kiesregeling om te komen tot een meer evenwichtige vertegenwoordiging van de inwoners per district.
In het regeerakkoord van de
huidige regeringscoalitie (VHP, NPS, ABOP en PL) staat dat de ‘democratie en het bestuur versterkt zullen worden, zodat behoorlijk en verantwoord bestuur de norm zullen zijn. Hiertoe zullen onder andere de Grondwet en de Kiesregeling geëvalueerd, en indien noodzakelijk, herzien worden’. Tot op heden is er op dit terrein echter
nog weinig activiteit te merken.
Passiviteit kenmerkt ook de politieke partijen in DNA met betrekking tot wijziging van het kiesstelsel. Partijen die profijt hebben bij handhaving van het huidige kiesstelsel (NDP, ABOP, BEP) hebben geen enkel belang bij verandering van het kiesstelsel aangezien een wijziging in hun nadeel zal uitpakken. Recentelijk
heeft de NPS (en enkele buitenparlementaire partijen zoals DA’91 en PRO) de knuppel in het hoenderhok gegooid door te stellen dat het kiesstelsel op de schop moet. Deze partij is feitelijk ‘slachtoffer’ van het huidige kiesstelsel en binnen de coalitie neemt de NPS tot haar ongenoegen een ondergeschikte positie in.
Opvallend is wel dat toen de NPS binnen de Nieuw-Front coalitie tussen 1991-1996 en 2000-2010 de president leverde zij nimmer het kiesstelsel ter discussie heeft gesteld. Nu deze partij zich benadeeld voelt door het kiesstelsel is de roep bij de NPS om verandering van het kiesstelsel nu het luidst.
Noodzaak van
een landelijk evenredigheidsstelsel
Invoering van een landelijk evenredigheidsstelsel betekent niet alleen dat iedere stem in Suriname evenveel waard is maar ook een kiesstelsel dat representatief is voor de politieke verhoudingen en een versterking inhoudt van de democratie in het land.
De VHP van president Santokhi onderkent de ‘onder- en overtoebedeling’
van DNA-zetels maar binnen deze partij is van activisme gericht op wijziging van het kiesstelsel geen sprake. Voor deze passieve opstelling van de VHP spelen mogelijk twee zaken een rol: een eventuele wijziging van het kiesstelsel levert haar geen zetelwinst op en de relatie met de ABOP van Ronnie Brunswijk
moet niet op het spel worden gezet door te pleiten voor wijziging van het kiesstelsel. Dit zou echter getuigen van een kortzichtige politiek. Ook de VHP zal als democratische partij de versterking van de democratie in Suriname en de invoering van een representatief kiesstelsel hoog in haar vaandel moeten houden.
Ook uit politiek-strategisch oogpunt is wijziging van het kiesstelsel in het belang van de VHP. Na de verkiezingen in mei 2020 was de VHP voor een meerderheid in het
parlement noodgedwongen aangewezen op samenwerking met de ABOP van Ronnie Brunswijk die in Nederland en Frankrijk in de jaren negentig is veroordeeld voor drugstransporten. Het kwam president Santokhi in de Surinaamse samenleving op veel kritiek te staan toen hij instemde met een nadrukkelijke rol voor Brunswijk in het politieke bestel
in Suriname: eerst als parlementsvoorzitter en later als vicepresident.
De samenwerking tussen de VHP en de ABOP werd een gedwongen huwelijk en president Santokhi heeft nauwelijks vat op de grillen van Brunswijk die langzamerhand bezig is Suriname om te turnen in een persoonlijk wingewest van zijn familie. Vanaf het begin kwam
president Santokhi, zoals de woordkunstenaar Paul Middellijn in een van zijn videofilmpjes op Youtube het stelde, terecht in een aboma-brasa [omhelzing door een boa] van Brunswijk. Met andere woorden, het is ook in het belang van de VHP om samen met de NPS en andere partijen te streven naar wijziging van het
huidige kiesstelsel om daarmee, conform het advies van de OAS, te komen tot een meer evenwichtige vertegenwoordiging van de inwoners per district. Hiermee kan worden bijgedragen aan versterking van de democratie in Suriname en een kiesstelsel dat de volkswil representeert. Iedere stem hoort evenveel waard te zijn.
Een groep officieren van het Korps Politie Suriname zegt aan Waterkant.Net dat zij voortaan de Haïtiaanse ondernemer Jean ‘Saya’ Mixon de toegang tot kantoorruimtes van justitiegebouwen zullen weigeren wanneer hij tijdens bezoeken van Justitieminister Harish Monorath meeloopt. Dit besluit volgt nadat de regering donderdag in de Nationale Assemblee (DNA) heeft verklaard dat Mixon geen officiee
Adviseur van de president, John Goedschalk, zegt geen onbeperkte toegang te hebben tot ministers en spreekt van gebrekkige informatievoorziening rond de komst van Mennonieten naar Suriname.In reactie op vragen van ABC, stelt Goedschalk dat hij bij Mike Noersaliem op “ontwijkende antwoorden” stuit. Volgens hem ontkent de minister directe gesprekken te voeren met Mennonieten, terwijl er wel con
Minister André Misiekaba van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid heeft in het parlement een update gegeven over de stand van zaken rond chikungunya in Suriname. Tot en met 29 april zijn in totaal 7.371 monsters afgenomen, waarvan 6.504 zijn getest.Uit de geteste samples blijken 3.321 positief, wat neerkomt op ongeveer 51 procent. Op basis van de voorlopige cijfers lijkt zich volgens de minister e
Foto: Delcy Rodríguez, waarnemend president van Venezuela sinds januari 2026.Delcy Rodríguez heeft woensdag een memorandum van overeenstemming ondertekend met BP Exploration Caribbean Limited voor de exploratie en exploitatie van gas en andere koolwaterstoffen voor de Venezolaanse kust.De ondertekening vond plaats in het presidentiële Miraflores-paleis en markeert de hernieuwde aanwezigheid van
Het Canadese mijnbouwbedrijf U92 Energy Corp. maakt aanstalten om in versneld tempo de ontwikkeling van zijn uraniumproject in het westen van Guyana ter hand te nemen.Het project omvat naar schatting 20,6 miljoen pond uranium en wordt door het bedrijf gepositioneerd als een strategische investering in een groeiende markt voor kernenergie.In een uitgebreide update over de eerste fase van boringen e
De Nederlandse douane heeft op woesdag 29 april 22 kilo hasj onderschept in de haven van Vlissingen. De drugs zaten verstopt in een compressor. Dat is een apparaat dat perslucht maakt om met pneumatisch gereedschap te werken.De compressor lag in een container die op weg was naar Suriname. De container was een groupage container met geschenkzendingen voor particulieren. De container werd gecontrol
De kans dat mazelen Suriname bereikt, neemt toe nu regionale uitbraken dichterbij komen en de vaccinatiegraad in het land onder de kritische grens blijft.Het Bureau Openbare Gezondheidszorg (BOG) waarschuwt dat de huidige dekking onvoldoende is om grootschalige verspreiding te voorkomen.Volgens BOG-directeur Radjesh Orie ligt de vaccinatiegraad in Suriname rond de 80 procent, terwijl minimaal 95 p
Fotocompilatie van Steve Reyme (fractieleider van A20), Juliette Colli-Wongsoredjo (directeur van het Viskeuringsinstituut, VKI) en Rabin Parmessar (fractieleider van de NDP in De Nationale Assemblee). De politieke onenigheid rond het vertrek van de directeur van het Viskeuringsinstituut (VKI) lopen hoog op in De Nationale Assemblee (DNA), waar niet alleen stevige kritiek klinkt op de Raad van Toe
VHP-parlementariër Mahinder Jogi noemt het beleid van de regering met betrekking tot het invullen van raden van commissarissen en raden van toezicht een fiasco.De regering heeft vanaf haar aantreden moeten ingrijpen bij verschillende raden die in de afgelopen maanden zijn geïnstalleerd. Zo is er interventie van de regering geweest bij het Staatsziekenfonds, de Melkcentrale, de Telecommunicatie
Als minister Raymond Landveld van Transport, Communicatie & Toerisme (TCT) niet met oplossingen kan komen voor de actie van de luchtverkeersleiders, moet hij de eer aan zichzelf houden. Woorden van Raymond Sapoen, NDP-parlementariër.Het is de afgelopen jaren structureel geweest dat de luchtverkeersleiders in actie zijn en de toren op Zanderij daardoor onbemand is. De luchtverkeersleiders vragen
NDP-parlementariër Raymond Sapoen adviseert heeft TCT-minister Raymond Landveld om terstond de eer aan zichzelf te houden en op te stappen indien hij nu geen concrete oplossing heeft voor de situatie met de luchtverkeersleiders en gewoon wil wachten tot het volgende incident zich weer voordoet op de luchthaven.“Wij maken ons regionaal en internationaal onsterfelijk belachelijk met deze onvoorsp
Spaanse autoriteiten hebben vorig jaar in de haven van Algeciras 120 kilo cocaïne onderschept, maar pas deze week informatie en beelden van de drugsvangst vrijgegeven. De drugs waren verborgen in vijf zeecontainers met houtblokken uit Suriname.De operatie werd uitgevoerd door de Spaanse douane (Vigilancia Aduanera) en de nationale politie. De drugs waren op professionele wijze verstopt in speciaa
Foto compilatie: vicepresident Gregory Rusland De overheid scherpt haar houding aan tegenover grootschalige agrarische investeringen door buitenlandse groepen, waarbij nadrukkelijk wordt gesteld dat toegang tot grond en economische activiteiten uitsluitend kan binnen de bestaande wettelijke kaders.Dat geldt ook voor nieuwkomers zoals mennonitische gemeenschappen die interesse tonen in grootschalig
Minister Harish Monorath van Justitie en Politie in Suriname heeft vanmorgen tijdens een bezoek aan politiebureau Geyersvlijt in een interview met Sign-in TV duidelijkheid verschaft over de betrokkenheid van de Haïtiaanse ondernemer Jean ‘Saya’ Mixon bij het ministerie. De bewindsman gaf aan dat Saya is aangetrokken als een van zijn vier adviseurs en dat daar niets mis mee is.“Ik zit als mi
