Wie een volk leert bedelen, ontneemt het zijn toekomst

Suriname is niet alleen economisch afhankelijk geworden, maar ook politiek en psychologisch. Opeenvolgende regeringen hebben burgers onvoldoende geleerd om verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen bestaan. In plaats van mensen te leren vissen, hebben zij hen afhankelijk gemaakt van de vis die door de staat wordt uitgedeeld.

Deze afhankelijkheid is geen natuurlijk verschijnsel. Zij is het gevolg van een politieke cultuur waarin burgers vooral als kiezers en ontvangers van gunsten worden behandeld. Sociale voorzieningen, subsidies en overheidsbanen kunnen noodzakelijk zijn voor mensen

die werkelijk hulp behoeven, maar wanneer zij structureel worden ingezet als politieke broodkruimels, verzwakken zij de eigen verantwoordelijkheid en waardigheid van burgers.

Het probleem ligt niet alleen in corruptie, maar vooral in morele verwaarlozing. Een overheid die zelf regels overtreedt, de staatskas plundert of vervuiling tolereert, kan moeilijk van burgers verwachten dat zij verantwoordelijkheid nemen. Wie wil dat burgers hun omgeving schoonhouden, moet zelf het goede voorbeeld geven. Wie ondernemerschap predikt, moet geen politieke elite in stand houden die zichzelf verrijkt ten koste van de samenleving.

Binnen delen van de Creoolse gemeenschap is deze afhankelijkheid bijzonder zichtbaar geworden. Een historische traditie van ondernemerschap en zelfredzaamheid is vervangen door de verwachting dat de staat werkgever, leverancier en garantieverstrekker is. Burgers zijn daardoor onvoldoende gestimuleerd om eigen bedrijven op te richten, landbouw te bedrijven of zelf voedsel te produceren.

De gevolgen worden duidelijk wanneer de economie instort. Mensen klagen terecht over de hoge prijzen van groenten, vis en andere levensmiddelen, maar tegelijkertijd blijft vruchtbare grond onbenut en worden erven niet gebruikt voor kleinschalige voedselproductie. Daarmee is de crisis niet uitsluitend economisch, maar ook een gedrags- en mentaliteitscrisis.

Landen als Burkina Faso en Rwanda in Afrika laten zien dat zelfredzaamheid wel degelijk kan worden bevorderd. Thomas Sankara stimuleerde landbouw, lokale productie en nationale trots met de gedachte: consumeer wat je zelf produceert. Rwanda zette na de genocide sterk in op discipline, gemeenschapswerk, landbouw, ICT en het terugdringen van buitenlandse afhankelijkheid. Initiatieven als Umuganda, waarbij burgers gezamenlijk hun leefomgeving onderhouden, tonen dat burgerschap ook actieve inzet vereist.

Suriname hoeft de oplossing niet ver te zoeken. De eigen buurt en achtertuin bieden al mogelijkheden. Burgers en overheid moeten gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor vuilophaal, afvalscheiding, het schoonhouden van sloten en kreken en het voorkomen van overstromingen. Het is tegenstrijdig om voortdurend naar de overheid te wijzen wanneer men zelf afval in de openbare ruimte of in waterwegen dumpt.

De politiek moet daarom stoppen met het behandelen van burgers als kinderen die voortdurend verzorgd moeten worden. Het beleid zou minder moeten draaien om gratis geld (Moni Karta) en meer om goedkope leningen, vakopleidingen, landbouwondersteuning en begeleiding bij ondernemerschap. Elk huishouden zou, waar mogelijk, gestimuleerd moeten worden om een deel van het eigen voedsel te verbouwen. Alleen mensen die werkelijk hulpbehoevend zijn, zoals chronisch zieken en ouderen, dienen van dergelijke verplichtingen te worden uitgezonderd.

De weg naar zelfbeschikking vraagt om eerlijk leiderschap én volwassen burgerschap. Een regering moet niet alleen beloven dat zij het volk zal redden, maar de voorwaarden scheppen waaronder mensen zelf hun toekomst kunnen opbouwen. Dat betekent grond, zaden, opleidingen, krediet en een rechtvaardig bestuur.

Geen enkele politieke partij kan Suriname blijvend redden. Nationale ontwikkeling ontstaat pas wanneer overheid en burgers hun verantwoordelijkheid aanvaarden. De wereld is ons niets verschuldigd, maar wij zijn toekomstige generaties wel een samenleving verschuldigd die gebaseerd is op waardigheid, productiviteit, rentmeesterschap en rechtvaardigheid.

Colvin Overdiep
Autonoom Denker

Documenten: AFHANKELIJKHEID_gehele_artikel.pdf