In “Business Radio: Na de Uitzending…..” fileert Henk-John Guicherit wekelijks de belangrijkste gedachte achter het gesprek van die week — en wat die betekent voor Suriname.
Wat mij in de uitzending van deze week het meest opviel, was dat het gesprek met Steven Coutinho (auteur, bankier filosoof en gedragswetenschapper) op papier
filosofisch leek, maar in werkelijkheid economisch heel concreet was. De centrale vraag was simpel: handelen mensen echt als vrije individuen, of worden wij veel sterker gestuurd door geschiedenis, macht en sociale patronen dan wij zelf graag toegeven? Dat klinkt abstract, totdat je het vertaalt naar de werkvloer, naar ondernemerschap en
naar de vraag waarom Suriname economisch zo vaak op dezelfde plekken vastloopt.
Steven zette scherp neer dat veel gedrag minder vrij en rationeel is dan wij denken. Volgens hem zijn wij vooral contextuele wezens: we reageren op structuren, verwachtingen en machtsverhoudingen. In postkoloniale samenlevingen zie je daardoor vaak terughoudendheid, onzekerheidsmijding en
autoritair leiderschap terugkomen. Ook als de koloniale meester al lang verdwenen is, blijven de patronen bestaan. En eerlijk gezegd: wie ooit leiding heeft gegeven in Suriname, weet precies waar hij het over heeft.
Ik heb dat zelf ook vaak gezien. In organisaties verwachten veel mensen nog steeds dat de baas
zegt wat er moet gebeuren. Niet omdat zij geen verstand hebben, maar omdat initiatief nemen cultureel en institutioneel nog te vaak als risicovol voelt. Zodra iets buiten het vertrouwde valt, wordt het opgeschaald: “Ik moet het aan mijn manager vragen.” Dat lijkt klein, maar economisch is het enorm. Want een
land waarin honderd mensen in een bedrijf werken, maar uiteindelijk één persoon denkt en beslist, gebruikt nooit de volle capaciteit van die honderd breinen.
Daar zat voor mij de kracht van deze uitzending. Ze maakte zichtbaar dat economisch gedrag niet alleen draait om geld, markten of beleid, maar ook om psychologische
erfenissen: angst, behoefte aan zekerheid, de neiging risico te vermijden en de hang naar hiërarchie. Dat zijn geen zachte onderwerpen. Dat zijn economische variabelen, alleen meten wij ze zelden zo.
Tegelijkertijd wilde ik niet blijven hangen in een te gemakkelijke systeemverklaring. Want dan wordt koloniale erfenis een verklaring voor alles —
en dus ook een excuus. Daarom vond ik het waardevol dat Maryan Setrodikoro van Eden Herbs & Spices aan tafel zat. Zij bracht iets binnen wat elke theorie nodig heeft: een levend tegenvoorbeeld. Geen ondernemer die wacht op perfecte omstandigheden, maar iemand die professionaliseert, mechaniseert, exporteert en zegt: risico nemen
hoort erbij, en falen is onderdeel van groei.
Dat maakte het gesprek sterker, omdat je twee waarheden tegelijk hoorde. De eerste is dat Steven gelijk heeft: context doet ertoe. Als mensen opgroeien in systemen waarin autoriteit, afhankelijkheid en voorzichtigheid worden beloond, werkt dat door in hoe zij later leidinggeven, ondernemen
en beslissingen nemen. De tweede is dat Maryan ook gelijk heeft: patronen zijn niet absoluut. Mensen kunnen veranderen. Bedrijven kunnen anders worden ingericht. Ondernemerschap kan juist een manier zijn om uit afhankelijkheid te breken.
Voor mij zat de kern dus niet in de vraag óf het verleden ons vormt. Natuurlijk doet
het dat. De echte vraag is wat wij vervolgens met die kennis doen. Blijven wij het verleden gebruiken als verklaring zonder gevolg? Of gebruiken wij dat inzicht om bewust andere structuren te bouwen?
Daar wordt het economisch relevant. Want als Suriname meer ondernemerschap, meer innovatie en meer weerbaarheid wil, dan moeten
wij niet alleen praten over kapitaal, export en groei. Dan moeten wij ook kijken naar de cultuur eronder: hoe leiden wij op, hoe organiseren wij bedrijven, hoeveel ruimte geven wij mensen om initiatief te nemen, en hoe reageren wij op fouten? Steven maakte daar een sterk punt toen hij zei
dat wij in Suriname falen te negatief benaderen. Een samenleving die falen bestraft, kweekt voorzichtigheid. Een samenleving die leren waardeert, kweekt ondernemers.
De les van deze week is voor mij daarom helder: economisch gedrag is nooit alleen economisch.
Als Suriname wil groeien, moet het niet alleen investeren in kapitaal en beleid,
maar ook in gedrag, onderwijs, leiderschap en de ruimte om risico te nemen.
Want uiteindelijk verandert een economie pas echt wanneer mensen anders durven te handelen.
ADD LINK Business Radio uitzending
Tot volgende week,
Henk-John
hjguicherit@outlook.com
Business Radio: elke zondagochtend om 11 uur op Radio 10.
ADVERTORIAL
Gerelateerd aan: Business-radio-na-de-uitzending-macro-of-micro-Suriname-heeft-beide-nodig
