Coalitie wil College van Procureurs-Generaal

De coalitie wil via een initiatiefwet een College van Procureurs-Generaal instellen in plaats van één enkele procureur-generaal (pg). Dit college moet bestaan uit minimaal twee en maximaal vier leden. Waar de pg tot nu toe uitsluitend was verbonden aan het Hof van Justitie, wordt die rol nu uitgebreid naar de Hoge Raad die ook wordt geïntroduceerd. Daarmee krijgt de functie een bredere, institutioneel zwaardere betekenis in het nieuwe rechterlijke bestel, stellen de coalitieleden. 

Het college zal formeel worden aangewezen als hoofd van het

Openbaar Ministerie. Het College van Procureurs-Generaal vertegenwoordigt de staat in rechte en is belast met de justitiële politiezorg. Ook is in de initiatiefwet opgenomen dat de leeftijd van de pg van 70 jaar wordt teruggebracht naar 65. 

Deze versterking geeft het pg-college een veel zwaardere positie binnen het staatsbestel dan voorheen. Waar het Openbaar Ministerie jarenlang organisatorisch versnipperd was en afhankelijk van de ministeriële lijn, creëert de wetgever nu een duidelijk, gecentraliseerd gezag.

In de Memorie van Toelichting bij dit ingrijpende wetsvoorstel wordt aangegeven dat het Openbaar Ministerie in de huidige structuur onvoldoende mogelijkheden heeft om zich institutioneel te ontwikkelen. Door de pg expliciet te koppelen aan de Hoge Raad én het College te versterken, moet het OM worden klaargemaakt voor:

- complexere (onder meer politieke en economische) strafzaken; 

- cassatieprocedures van hoge juridische kwaliteit;

- onafhankelijker optreden, vooral in gevoelige dossiers.

De initiatiefwet, die een grondwetswijziging voorstelt, brengt een fundamentele verschuiving teweeg in de positie

van de pg binnen de rechterlijke organisatie. De wijziging van de artikelen 141 en 142 vervangt overal de zinsnede “de Procureur-Generaal bij het Hof van Justitie” door “de Procureur-Generaal bij de Hoge Raad en bij het Hof van Justitie”. Daarmee positioneert de wetgever de pg op een cruciaal knooppunt tussen de hoogste feitelijke instantie (Hof van Justitie) en de toekomstige hoogste rechter in rechte (Hoge Raad).

Deze dubbele verankering maakt duidelijk dat het Openbaar Ministerie niet langer slechts een ondersteunende rol speelt binnen het Hof, maar integraal deel uitmaakt van de nieuwe cassatie-hiërarchie. De pg wordt in feite de enige functionaris die institutioneel is verbonden met beide topniveaus van de rechterlijke macht.