Psychologen: open gesprekken kunnen onzekerheid en risicogedrag bij kinderen helpen voorkomen

Open en duidelijke communicatie tussen ouders en kinderen kan volgens kinder- en jeugdpsychologen Miquel Ommel en Juljo Cruden bijdragen aan een gezond zelfbeeld en helpen voorkomen dat jongeren zonder voldoende begeleiding risicovol gedrag ontwikkelen. Zij pleiten ervoor dat ouders niet alleen corrigeren, maar ook genegenheid tonen en moeilijke onderwerpen, waaronder seksualiteit, tijdig bespreekbaar maken.

Kinder- en jeugdpsycholoog Miquel Ommel zegt dat kinderen uit non-verbale signalen van ouders of verzorgers soms kunnen afleiden dat zij niet gewenst zijn. Vooral wanneer een kind voornamelijk wordt gecorrigeerd en weinig erkenning krijgt voor wat wel goed gaat, kan dat volgens hem gevolgen hebben voor het zelfbeeld.

“Als je maar blijft corrigeren en op je fouten wordt gewezen en niets krijgt voor de dingen die wel goed gaan, kan dat een kind beschadigen”, zegt Ommel tegenover Suriname Herald.

Daarom vindt hij het belangrijk dat ouders en verzorgers ook duidelijk uitspreken dat een kind geliefd is.

Correctie hoeft volgens hem niet te betekenen dat genegenheid naar de achtergrond verdwijnt.

Communicatie speelt daarbij een centrale rol. Ommel merkt op dat het voor sommige mensen moeilijk is om woorden als “ik hou van je” uit te spreken, terwijl juist zulke bevestiging voor kinderen belangrijk kan zijn.

Niet alleen kijken naar het kind Volgens Ommel moet bij problemen niet uitsluitend naar het gedrag van het kind worden gekeken. Ook het gezin, de school en maatschappelijke instellingen spelen een rol in de ontwikkeling.

Kinderen kunnen signalen door hun fantasie en eigen belevingswereld anders interpreteren dan volwassenen bedoelen. Daarom is het volgens hem van belang dat ouders en verzorgers duidelijk uitleg geven en kinderen niet met vragen of onzekerheden laten zitten. Ook instellingen zouden volgens hem meer moeten doen aan bewustwording en ondersteuning van ouders, kinderen en jongeren.

Seksualiteit eerder bespreekbaar maken Ommel en kinder- en jeugdpsycholoog Juljo Cruden vinden daarnaast

dat volwassenen eerder en opener met kinderen moeten praten over seksualiteit. Ommel stelt dat kinderen op steeds jongere leeftijd seksueel actief kunnen worden en dat voorlichting daarom niet te laat moet beginnen.

Cruden benadrukt dat seksuele activiteit onder jongeren op zichzelf geen nieuw verschijnsel is. Het probleem is volgens hem eerder dat volwassenen bepaalde onderwerpen te lang uit de weg gaan.

Daarmee ontstaat het risico dat jongeren zonder begeleiding gaan experimenteren en pas later met de gevolgen worden geconfronteerd.

Voorlichting in begrijpelijke taal Cruden vindt dat ouders rekening moeten houden met de verschillende ontwikkelingsfasen van hun kinderen. Van baby tot tiener en jongvolwassene hebben zij telkens andere vormen van begeleiding nodig.

Daarbij moeten ouders volgens hem ook beter proberen te begrijpen hoe kinderen hun omgeving beleven. Omgekeerd moeten kinderen leren begrijpen welke verantwoordelijkheid ouders en verzorgers dragen.

“Wij moeten in hun taal gesprekken voeren met onze kinderen. Kinderen moeten niet

bang worden gemaakt of gestraft”, zegt Cruden. Seksuele voorlichting was volgens hem vroeger vaak beperkt tot waarschuwingen over zwangerschap. Tegenwoordig is volgens hem een bredere aanpak nodig, waarbij jongeren begrijpelijke en leeftijdsadequate informatie krijgen over seksualiteit en de mogelijke gevolgen daarvan.

Jongeren kwetsbaar voor soa’s De psychologen wijzen er ook op dat jongeren kwetsbaar kunnen zijn voor seksueel overdraagbare aandoeningen, vooral wanneer zij geen condooms gebruiken. In eerdere gesprekken over jeugdontwikkeling is volgens betrokken instanties naar voren gekomen dat tienermoeders in bepaalde buurten en districten aangaven onvoldoende seksuele voorlichting te hebben gekregen. Sommigen zouden daardoor op jonge leeftijd seksueel actief zijn geworden, met ongeplande zwangerschappen tot gevolg.

Sociale media niet als enige verklaring Ommel vindt dat sociale media niet als enige oorzaak moeten worden aangewezen wanneer wordt gesproken over seksuele ontwikkeling onder jongeren. Volgens de deskundigen speelt ook mee hoe kinderen thuis en in de samenleving worden begeleid en voorgelicht.

Cruden benadrukt daarom dat gesprekken met kinderen geen eenmalig moment moeten zijn. Ouders zouden daar structureel ruimte voor moeten maken en de inhoud moeten laten meegroeien met de ontwikkeling van het kind.

Open communicatie kan volgens de psychologen helpen om vragen eerder bespreekbaar te maken en voorkomen dat kinderen voor informatie uitsluitend afhankelijk worden van leeftijdsgenoten, internet en sociale media.