Column: Lege stoelen bij de VN: principes of machtspolitiek.
| starnieuws | Door: Redactie
Net als in 2025 was het donderdag weer raak toen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu naar het spreekgestoelte liep om zijn speech te houden. Een vrijwel massale walkout van diplomaten die zonder woorden een harde boodschap afgaven; wij willen niet blijven zitten wanneer u spreekt. Zo'n protest is een recht van diplomaten. Soms is een zichtbaar signaal zelfs sterker dan een lange verklaring. Maar zo'n signaal heeft alleen waarde als duidelijk is welk beginsel erachter staat en als dat beginsel voor iedereen
Laat vooral duidelijk zijn dat dit geen verdediging is van Netanyahu of van het Israëlische beleid. Het enorme leed onder de Palestijnse bevolking kan niet worden weggepraat met een beroep op veiligheid, geschiedenis of politieke omstandigheden. Maar hetzelfde geldt voor geweld tegen Israëlische burgers. Ook Palestijnse gewapende organisaties kunnen geweld tegen burgers niet rechtvaardigen met een beroep op bezetting, onderdrukking of strijd voor een eigen staat. Geweld tegen burgers wordt niet aanvaardbaar omdat wij begrip hebben voor het doel dat iemand zegt na te streven.
Lege stoelen voor een president of vertegenwoordiger van een land zou inhoudelijk meer tot zijn recht komen wanneer er sprake is van een eenduidig maatstaf. Wie burgerslachtoffers, schendingen van mensenrechten, aantasting van de soevereiniteit
Venezuela laat zien waarom dat belangrijk is. Amerikaanse strijdkrachten vielen in januari het land binnen, doden tientallen personen en namen en de democratisch gekozen Nicolás Maduro en zijn vrouw gevangen. Zij werden naar de Verenigde Staten gebracht om daar strafrechtelijk te worden vervolgd. De Amerikaanse regering verdedigde de operatie, maar internationale juristen plaatsten grote vraagtekens bij de juridische basis ervan. Internationaal recht verbiedt in beginsel het gebruik van geweld tegen een andere staat, behalve onder beperkte omstandigheden, zoals zelfverdediging of toestemming van de VN-Veiligheidsraad.
Je hoeft Maduro niet te verdedigen om het Amerikaanse optreden kritisch te bekijken. Wat
President Donald Trump stond deze week zelf op het spreekgestoelte van de VN. Hij wees daar juist op de Amerikaanse militaire macht en gebruikte het optreden in Venezuela als bewijs dat de Verenigde Staten bereid zijn in het westelijk halfrond hard op te treden. Tijdens zijn toespraak liep de Cubaanse delegatie weg. Maar het brede, zichtbare protest dat Netanyahu trof, zagen we niet op dezelfde schaal.
Daar zit de dubbele maatstaf die de VN zich niet kan permitteren. Het mag niet afhangen van politieke bescherming, bondgenootschappen, militaire macht of historische argumenten wie een harde morele boodschap krijgt en
Dat geldt eveneens voor Israël en Palestina. Israël kan niet ieder optreden rechtvaardigen met veiligheid. Palestijnse gewapende organisaties kunnen geweld tegen burgers niet rechtvaardigen met hun strijd. Geschiedenis kan helpen verklaren hoe een conflict is ontstaan, maar geschiedenis kan geen vrijbrief worden voor wat vandaag gebeurt. Ook een rechtvaardig geacht politiek doel maakt niet iedere methode rechtvaardig.
De VN is juist de plaats waar dat onderscheid helder moet worden gemaakt. De organisatie is niet opgericht om vrienden anders te behandelen dan vijanden. Grote landen horen er niet meer rechten te hebben dan kleine landen. Een bondgenoot hoort niet minder streng te worden beoordeeld omdat hij een bondgenoot is.
Een lege stoel kan daarom een sterk symbool zijn, maar alleen wanneer het symbool consequent wordt gebruikt. Anders verandert morele verontwaardiging in politieke selectie. Dan
De boodschap vanuit de VN zou daarom veel breder moeten zijn dan: bij deze leider lopen wij weg. De boodschap moet zijn dat geweld tegen burgers, ernstige schendingen van mensenrechten en het negeren van internationaal recht niet anders worden beoordeeld omdat de verantwoordelijke een vriend, vijand, grootmacht, staat of gewapende organisatie is.
geldt. De Verenigde Naties kunnen niet geloofwaardig zijn wanneer bij de ene leider demonstratief wordt opgestaan, terwijl bij een andere leider voor vergelijkbaar ernstig handelen gewoon wordt blijven zitten.
Laat vooral duidelijk zijn dat dit geen verdediging is van Netanyahu of van het Israëlische beleid. Het enorme leed onder de Palestijnse bevolking kan niet worden weggepraat met een beroep op veiligheid, geschiedenis of politieke omstandigheden. Maar hetzelfde geldt voor geweld tegen Israëlische burgers. Ook Palestijnse gewapende organisaties kunnen geweld tegen burgers niet rechtvaardigen met een beroep op bezetting, onderdrukking of strijd voor een eigen staat. Geweld tegen burgers wordt niet aanvaardbaar omdat wij begrip hebben voor het doel dat iemand zegt na te streven.
Lege stoelen voor een president of vertegenwoordiger van een land zou inhoudelijk meer tot zijn recht komen wanneer er sprake is van een eenduidig maatstaf. Wie burgerslachtoffers, schendingen van mensenrechten, aantasting van de soevereiniteit
van landen en het terzijde schuiven van internationaal recht afwijst, krijgt geen gehoor in een wereldorganisatie die met name is opgericht om de wereldvrede te bevorderen. Ongeacht wie de dader is. Israël, een Palestijnse organisatie, de Verenigde Staten of welk ander land ook: de naam mag de norm niet veranderen.
Venezuela laat zien waarom dat belangrijk is. Amerikaanse strijdkrachten vielen in januari het land binnen, doden tientallen personen en namen en de democratisch gekozen Nicolás Maduro en zijn vrouw gevangen. Zij werden naar de Verenigde Staten gebracht om daar strafrechtelijk te worden vervolgd. De Amerikaanse regering verdedigde de operatie, maar internationale juristen plaatsten grote vraagtekens bij de juridische basis ervan. Internationaal recht verbiedt in beginsel het gebruik van geweld tegen een andere staat, behalve onder beperkte omstandigheden, zoals zelfverdediging of toestemming van de VN-Veiligheidsraad.
Je hoeft Maduro niet te verdedigen om het Amerikaanse optreden kritisch te bekijken. Wat
iemand van zijn regering vindt, verandert het basisprobleem niet. Wanneer een machtig land zelf bepaalt dat het militair een ander land kan binnengaan, de leider kan oppakken en naar het eigen grondgebied kan brengen, komt de internationale rechtsorde onder druk te staan. Dan dreigt macht te bepalen wat recht is.
President Donald Trump stond deze week zelf op het spreekgestoelte van de VN. Hij wees daar juist op de Amerikaanse militaire macht en gebruikte het optreden in Venezuela als bewijs dat de Verenigde Staten bereid zijn in het westelijk halfrond hard op te treden. Tijdens zijn toespraak liep de Cubaanse delegatie weg. Maar het brede, zichtbare protest dat Netanyahu trof, zagen we niet op dezelfde schaal.
Daar zit de dubbele maatstaf die de VN zich niet kan permitteren. Het mag niet afhangen van politieke bescherming, bondgenootschappen, militaire macht of historische argumenten wie een harde morele boodschap krijgt en
wie niet. Wie principes verdedigt, moet ze ook verdedigen wanneer dat politiek ongemakkelijk is.
Dat geldt eveneens voor Israël en Palestina. Israël kan niet ieder optreden rechtvaardigen met veiligheid. Palestijnse gewapende organisaties kunnen geweld tegen burgers niet rechtvaardigen met hun strijd. Geschiedenis kan helpen verklaren hoe een conflict is ontstaan, maar geschiedenis kan geen vrijbrief worden voor wat vandaag gebeurt. Ook een rechtvaardig geacht politiek doel maakt niet iedere methode rechtvaardig.
De VN is juist de plaats waar dat onderscheid helder moet worden gemaakt. De organisatie is niet opgericht om vrienden anders te behandelen dan vijanden. Grote landen horen er niet meer rechten te hebben dan kleine landen. Een bondgenoot hoort niet minder streng te worden beoordeeld omdat hij een bondgenoot is.
Een lege stoel kan daarom een sterk symbool zijn, maar alleen wanneer het symbool consequent wordt gebruikt. Anders verandert morele verontwaardiging in politieke selectie. Dan
bepalen niet de beginselen wanneer iemand wordt afgewezen, maar de machtsverhoudingen en belangen van het moment.
De boodschap vanuit de VN zou daarom veel breder moeten zijn dan: bij deze leider lopen wij weg. De boodschap moet zijn dat geweld tegen burgers, ernstige schendingen van mensenrechten en het negeren van internationaal recht niet anders worden beoordeeld omdat de verantwoordelijke een vriend, vijand, grootmacht, staat of gewapende organisatie is.
De lege stoel moet voor iedereen dezelfde betekenis hebben. Want zodra regels alleen streng worden toegepast op degenen met wie wij het politiek oneens zijn, verliezen die regels hun geloofwaardigheid. Dan spreken we niet meer over principes, maar over machtspolitiek. En juist de Verenigde Naties zouden boven die dubbele maatstaf moeten staan.
Wilfred Leeuwin
| starnieuws | Door: Redactie
