Rechter stelt onrechtmatig handelen Staat vast in Mennonietenkwestie; “Grote schadevergoeding op komst”, zegt advocaat Veira

De Staat Suriname, met name het ministerie van Justitie en Veiligheid, heeft bij de uitzetting van een groep Mennonieten onrechtmatig gehandeld. Dat blijkt uit een vonnis van kantonrechter mr. R.M. Praag, dat op maandag 9 november 2026 is uitgesproken.

Advocaat mr. Derrick Veira, die de betrokken Mennonieten juridisch bijstaat, spreekt van een ernstige schending van de wettelijke rechtsbescherming en kondigt aan dat een aanzienlijke schadevergoeding in aantocht is.

De uitspraak heeft betrekking op een groep van 63 mennonieten die in het Mazoniagebied verbleven. Van deze groep hadden 56 personen een kort geding tegen de Staat aangespannen. De betrokkenen werden in oktober 2026 door of namens de Staat opgepakt en ondergebracht in het politietrainings- en recreatieoord te Kraka, in het district Para.

De Mennonieten stelden dat zij met toestemming van de overheid naar Suriname waren gekomen om gedurende drie jaar landbouwactiviteiten te ontplooien. Daarbij beriepen zij zich onder meer op een brief van

het ministerie van Buitenlandse Zaken uit oktober 2022 en een Public Private Partnership-overeenkomst (PPP) van 25 september 2024 tussen het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij en Suriname Green Energy Agriculture N.V.

Het ministerie van Justitie en Veiligheid besloot echter dat de personen die volgens de Staat illegaal in het Mazonia-gebied verbleven, het gebied binnen een week moesten verlaten. De politie trad vervolgens met groot machtsvertoon op en bracht de betrokkenen over naar Kraka.

Uitzetting terwijl rechtsprocedure nog liepDe betrokkenen voerden aan dat hun aanvragen voor een verblijfsvergunning waren afgewezen, waarna zij overeenkomstig de Vreemdelingenwet 1991 een verzoek tot herziening bij de President van de Republiek Suriname hadden ingediend.

Ondanks deze lopende procedures werd het merendeel van de groep op 31 oktober 2026 uit Suriname gezet. Drie moeders met hun baby’s bleven aanvankelijk achter, omdat de in Suriname geboren baby’s nog niet over de vereiste reisdocumenten beschikten.

Tijdens de behandeling van het kort geding

bleek dat ook deze moeders uiteindelijk besloten om op 3 november 2026 te vertrekken in het kader van gezinshereniging. Zij zouden vanwege de niet-humane omstandigheden waarin zij verbleven, voor deze optie hebben gekozen.

Rechter: Staat mocht niet zelfstandig tot uitzetting overgaanIn zijn vonnis maakt de kantonrechter duidelijk dat artikel 34 van de Vreemdelingenwet 1991 in de betreffende gevallen bepaalt dat uitzetting achterwege moet blijven zolang niet op het herzieningsverzoek is beslist.

De uitspraak maakt een belangrijk onderscheid: de rechter besliste niet dat de mennonieten zonder meer in Suriname mochten blijven. Het ging erom dat de Staat hun wettelijke rechtsbescherming tijdens de lopende procedure moest respecteren.

Volgens de rechter heeft een rechtsgeldig ingediend herzieningsverzoek een schorsende werking. De uitvoerende instanties mochten niet zelfstandig bepalen dat de verzoeken kansloos waren en vervolgens toch tot uitzetting overgaan. Die beoordeling is voorbehouden aan het bevoegde gezag.

De kantonrechter stelde vast dat de Staat de betrokkenen al had uitgezet

terwijl de herzieningsprocedures en het kort geding nog aanhangig waren. Daarmee had de Staat volgens het vonnis eigenmachtig een voldongen feit gecreëerd.

Een eerder kort geding van Suriname Green Energy Agriculture N.V. was op 29 oktober afgewezen. Die uitspraak betekende echter niet dat de afzonderlijke herzieningsverzoeken van de betrokken vreemdelingen zomaar opzij konden worden geschoven.

De rechter benadrukte dat een dergelijke handelwijze niet verenigbaar is met de fundamentele beginselen van de Surinaamse rechtsstaat en het recht op een eerlijk proces. Door de uitzetting vóór de beoordeling van de rechtsmiddelen uit te voeren, werd de betrokkenen feitelijk effectieve rechtsbescherming ontnomen.

Schadevergoeding mogelijk na rechterlijke vaststellingHoewel de vordering tot opschorting van de uitzetting werd ingetrokken omdat de betrokkenen het land inmiddels hadden verlaten, bleef de juridische beoordeling van het optreden van de Staat overeind.

De kantonrechter veroordeelde de Staat tot betaling van SRD 19.550 aan proceskosten. Dit bedrag omvat het vastrecht, de oproepingskosten en het salaris

van de gemachtigde.

Een schadevergoeding is in dit vonnis nog niet toegekend. De SRD 19.550 betreft uitsluitend de proceskosten, niet de schade die de uitgezette mennonieten mogelijk hebben geleden.

Advocaat Derrick Veira laat met deze uitspraak weten dat de kwestie daarmee voor hem niet is afgesloten. Volgens hem zal de Staat zich ook moeten verantwoorden voor de gevolgen van het onrechtmatig handelen en de schade die de betrokken Mennonieten hebben geleden. Een eventuele schadeclaim moet nog afzonderlijk worden ingediend en onderbouwd.