BRICS roept op tot kalmte in Midden-Oosten en benadrukt belang van wereldwijde handel

Op de BRICS-top in New Delhi hebben de lidstaten gezamenlijk een verklaring aangenomen waarin ze oproepen tot kalmte in het Midden-Oosten en het belang benadrukken van samenwerking om de wereldwijde handel, toeleveringsketens en energievoorziening soepel te laten verlopen.

De top, die zaterdag van start ging en zondag wordt afgesloten, wordt georganiseerd door India’s premier Narendra Modi. Belangrijke aanwezigen zijn onder meer China’s president Xi Jinping, Rusland’s president Vladimir Putin en Iran’s president Masoud Pezeshkian.

De voorzittershamer van de elf leden

tellende BRICS-groep is overgedragen aan New Delhi, op een moment van grote geopolitieke spanningen door conflicten in het Midden-Oosten en Oekraïne, die de energie- en scheepvaartstromen verstoren. Ook liggen er onderlinge meningsverschillen over de aanpak van deze crises.

De gezamenlijke verklaring uitte “diepe bezorgdheid over de voortdurende escalatie van spanningen” in het Midden-Oosten en riep op tot “maximale terughoudendheid”. Specifiek werd gewaarschuwd tegen gerichte aanvallen op civiele infrastructuur en nucleaire faciliteiten.

Verder herhaalde de verklaring het standpunt van BRICS over Palestina, met een “vaste afwijzing” van gedwongen verdrijving van Palestijnen en het veranderen van de geografie of demografie van de bezette gebieden. Ook werd opgeroepen tot een einde aan het geweld van Israël in Gaza, steun aan UNRWA (de VN-hulporganisatie voor Palestijnse vluchtelingen) en volledige VN-lidmaatschap voor Palestina.

De verklaring besprak ook bredere thema’s zoals de uitbreiding van niet-westerse grensoverschrijdende betalingssystemen, samenwerking op het gebied van kunstmatige

intelligentie, en verzet tegen eenzijdige sancties en tarieven.

President Xi Jinping arriveerde zaterdagochtend in New Delhi voor zijn eerste bezoek aan India in zeven jaar. Hij benadrukte dat het conflict in het Midden-Oosten “niet in het belang is van de wereldgemeenschap” en wees op de zware verliezen die het heeft veroorzaakt.

Op de dag voor de top voerde Modi bilaterale gesprekken met Putin, waarbij werd afgesproken de banden te verdiepen, en met Pezeshkian, waarbij de vrijheid van navigatie en de veiligheid van scheepsbemanningen aan bod kwamen.

Andere aanwezigen zijn onder meer Zuid-Afrika’s president Cyril Ramaphosa, Egypte’s Abdel Fattah el-Sisi, Ethiopië’s Abiy Ahmed en Indonesië’s Prabowo Subianto. De Verenigde Arabische Emiraten stuurden de kroonprins van Abu Dhabi als vertegenwoordiger. Brazilië, medeoprichter van BRICS, werd vertegenwoordigd door minister van Buitenlandse Zaken Mauro Vieira.

BRICS werd in 2009 opgericht als forum voor opkomende economieën die meer invloed willen in door Westerse mogendheden gedomineerde instellingen. Sindsdien is de groep uitgebreid met nieuwe leden.

Naast de staatshoofden zijn ook de directeuren van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), de Wereldhandelsorganisatie (WTO) en VN-secretaris-generaal António Guterres aanwezig.

Tijdens een besloten sessie benadrukte el-Sisi het belang van stabiliteit en vrijheid van internationale navigatie. Hij wees op de negatieve gevolgen van de ontwikkelingen in het Midden -Oosten voor de wereldeconomie, handel en energiestromen.

Ondanks de gezamenlijke verklaring zijn er belangrijke verdeeldheden binnen BRICS. Iran en de VAE staan aan tegengestelde zijden van het conflict tussen Iran, de VS en Israël. Vorig jaar veroordeelde BRICS nog gezamenlijk de Amerikaanse en Israëlische bombardementen op Iran, maar een recente vergadering van buitenlandse ministers leidde niet tot een gezamenlijke verklaring over het conflict.

Ook zijn er zorgen over handelsbelemmeringen: BRICS-financiële ministers verzetten zich tegen tarieven en handelsmaatregelen die volgens hen de regels van de WTO schenden. De VS heeft onder verschillende regeringen tariefmaatregelen genomen tegen BRICS-leden en heeft de groep als “anti-Amerikaans” bestempeld.

India, nu voorzitter van de groep, balanceert tussen diverse belangen en zoekt naar manieren om de invloed van het blok te versterken. Terwijl de oorlog in het Midden-Oosten blijft voortduren, groeit de urgentie om de economische schade te beperken en de veiligheid van scheepvaartroutes te waarborgen. Tegelijkertijd werkt BRICS aan het uitbreiden van zijn netwerk en het versterken van alternatieve handels- en betalingssystemen, als tegenwicht voor Westerse dominantie.

Met tegenstellingen binnen de groep, zoals tussen Iran en de Verenigde Arabische Emiraten, blijft het een uitdaging om eenheid te bewaren. Toch toont de top de ambitie van BRICS om een krachtiger stem te worden voor het globale Zuiden in een onzekere wereld.