Surinaams Constitutioneel Hof als voorbeeld voor Nederland

Nederland gaat doen wat Suriname al ruim vijftig jaar doet: rechters laten nagaan of een wet de Grondwet schendt. Dat schrijft dr.mr.ir. V.S. Ajodhia, docent staatsrecht aan de Anton de Kom Universiteit van Suriname, in het gezaghebbend Nederlands Juristenblad. Toch ligt het Surinaamse Constitutioneel Hof, dat zijn waarde heeft bewezen, al anderhalf jaar stil.

Wat Nederland van Suriname kan leren

In Suriname mag de rechter sinds 1975 nagaan of een wet de grondrechten in de Grondwet schendt. Daarnaast is er een Constitutioneel Hof dat een wet aan de hele Grondwet kan toetsen. Een wet die volgens het Hof in strijd is met de Grondwet, geldt daarna voor niemand meer.

In Nederland is zulke toetsing nog verboden, maar daar komt verandering in. Op 26 juni 2026 stuurde het kabinet een wetsvoorstel naar de Raad van State, waarmee Nederland

ruim vijftig jaar later een deel overneemt van wat in Suriname al gewoon is.Ajodhia noemt het voorstel een goede zaak. “Belangrijke ontwikkelingen in Suriname waren alleen mogelijk omdat wij wel constitutionele toetsing hebben”, zegt hij in een gesprek met Chronos Times. “Daarin kan Suriname voor Nederland een voorbeeld zijn.”

Twee uitspraken die het verschil maakten

Het Hof stond al sinds 1975 in de Grondwet, maar ging pas in 2020 van start. In zijn eerste uitspraak, in juli 2021, oordeelde het dat de amnestie voor de Decembermoorden uit 2012 in strijd was met de Grondwet en met mensenrechtenverdragen. Binnen enkele weken trok het parlement die amnestie in.In augustus 2022 oordeelde het Hof dat het oude kiesstelsel in strijd was met de Grondwet, omdat een stem in het ene district veel zwaarder woog dan in het andere. Alle partijen in De Nationale Assemblée maakten

daarop samen een nieuw stelsel, dat bij de verkiezingen van 2025 voor het eerst gold. In vijf jaar nam het Hof negen beslissingen.

Al anderhalf jaar stil

Sinds 7 mei 2025 zijn de termijnen van zes van de acht leden verlopen, en er zijn geen opvolgers benoemd. In november 2025 werd het lege gebouw van het Hof zelfs tijdelijk aan de Anti-Corruptiecommissie gegeven om huur te besparen. Ook de Surinaamse Orde van Advocaten (SOVA) heeft al gewezen op de lange stilstand, zegt Ajodhia.“Niemand is tegen het Hof, maar niemand maakt er zijn zaak van”, zegt hij. “Voor een jong hof is onverschilligheid gevaarlijker dan vijandschap. En zonder werkend Hof blijven precies de vragen liggen die de gewone rechter niet kan beantwoorden.”

Wat er moet gebeuren

Volgens Ajodhia ligt de oorzaak deels in de wet

zelf. De leden worden telkens voor vijf jaar benoemd, en zelfs de secretaris van het Hof hangt af van de minister. Een beter idee is om het Constitutioneel Hof daarom onder te brengen bij het Hof van Justitie, zodat het kan steunen op de ervaren rechters, het personeel, de begroting en het gebouw van dat Hof.Het moment is gunstig, want Suriname praat nu over een derde rechterlijke instantie, zoals een eigen Hoge Raad. Volgens Ajodhia kan het Constitutioneel Hof in dezelfde grondwetswijziging een vaste plek krijgen.Zijn oproep is dat Suriname zijn Constitutioneel Hof koestert. “We hebben een hof dat zijn waarde heeft bewezen en dat nu stilvalt”, zegt hij. “Geef het Hof een vaste plek. Het orgaan dat de Grondwet beschermt, heeft zelf ook bescherming nodig.”

Redactie Chronos