OLIEPRIJS NAAR $100: MOGENDHEDEN IN DE KNIP, SURINAME EN GUYANA IN CRUCIALE POSITIE

De wereldwijde oliemarkt staat wederom op scherp. Hernieuwde vijandelijkheden tussen de Verenigde Staten en Iran, gecombineerd met aanhoudende aanvallen van de Houthi-rebellengroep op de Rode Zee, hebben de prijs van een vat Brent-ruwe-olie deze week opnieuw boven de grens van 100 dollar gedrukt.

Waar de wereldmarkt in het voorjaar na een eerdere prijspiek naar 126 dollar nog ademruimte vond door het aanspreken van noodreserves, waarschuwen energie-analisten en financiële instellingen als Goldman Sachs en JPMorgan dat de situatie nu vele malen zorgwekkender is. De strategische en commerciële olievoorraden draaien mondiaal op een kritiek laag niveau. Mocht de blokkade van de Straat van Hormuz en de Bab el-Mandeb-straat — knooppunten die samen een kwart van de wereldwijde olietoevoer verwerken — aanhouden, dan dreigt een nieuwe inflatiegolf die transport, landbouw en consumenten hard zal treffen.

Wat deze situatie ditmaal zo gevaarlijk maakt, is het gebrek aan een buffer. Na de uitbraak van het conflict

in februari gooiden de 32 lidstaten van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) gezamenlijk 400 miljoen vaten olie op de markt.

Alleen al de VS droegen daar 172 miljoen vaten aan bij, wat de Amerikaanse Strategic Petroleum Reserve (SPR) bracht op het laagste niveau sinds 1983: ongeveer 311 miljoen vaten. Wall Street-analisten benadrukken dat het technisch en operationeel onverantwoord is om onder de grens van 250 tot 300 miljoen vaten te zakken. Hierdoor is de capaciteit om een fysiek tekort op te vangen vrijwel nihil. Tegelijkertijd bereiken de verwerkingsmarges van raffinaderijen (de zogeheten crack spreads) recordhoogtes. Vooral diesel en kerosine zijn extreem schaars geworden, wat de kosten voor vrachtvervoer, luchtvaart en agrarische apparatuur wereldwijd de hoogte in jaagt en direct doorsijpelt naar de prijzen in de supermarkt.

Voor de landen Suriname en Guyana heeft deze geopolitieke schokgolf een uitgesproken maar verschillende impact, die een scherpe scheidingslijn trekt tussen importafhankelijkheid en directe olie-export.

Guyana bevindt zich als gevestigde olieproducent in een positie waarin de voordelen op overheidsniveau direct merkbaar zijn. Met een offshore-productie in het Stabroek-blok die schommelt rond de 900.000 vaten per dag, betekent elke prijsstijging van 10 dollar per vat honderden miljoenen dollars aan extra inkomsten voor het Guyana Natural Resource Fund via royalty’s en winstolie. Tegelijkertijd kampt het land op lokaal niveau wel met importinflatie. De prijzen van geïmporteerde brandstoffen, logistiek en bouwmaterialen stijgen scherp, waardoor de kosten van grootschalige infrastructuurprojecten toenemen en Guyanese consumenten bij de pomp meer moeten betalen.

Voor Suriname is het beeld dubbelzinnig. Het land bevindt zich in een unieke positie omdat Staatsolie via de raffinaderij te Tout Lui Faut lokaal al zo’n 70% van de binnenlandse markt van benzine en diesel voorziet, en daarnaast op regionaal niveau in bulk exporteert. Een hoge internationale olieprijs levert Staatsolie en de staat daardoor direct hogere inkomsten en extra

buitenlandse valuta op. Omdat de lokale pompprijzen echter marktconform zijn vastgesteld, merken consumenten en bedrijven de prijsstijging alsnog direct in hun portemonnee via hogere transport- en productieparameters. Tegelijkertijd versterkt een aanhoudend hoge olieprijs de commerciële haalbaarheid en het rendement van de aanstaande offshore-ontwikkelingen, zoals het GranMorgu-project in Blok 58 onder leiding van TotalEnergies en APA Corporation, en vergroot het de onderhandelingspositie van Suriname bij toekomstige concessierondes.

Onderzoek leert dat de huidige oliecrisis geen kortstondige rimpeling op de markt is, maar een structureel voorraadprobleem dat de kwetsbaarheid van mondiale toevoerketens blootlegt. Terwijl grote mogendheden en consumenten op korte termijn de rekening betalen via torenhoge brandstofprijzen en inflatie, verschuift het geopolitieke en economische gewicht op de langere termijn steeds meer naar opkomende olie-en-gasregio’s zoals het Guyana-Suriname-bekken.

UNITEDNEWS | GEO-ECONOMIE