Ex-president Nicolas Sarkoz

De Nieuwe Leeuw (DNL)-voorzitter Dharm Mungra is teleurgesteld in de vele voordrachten en benoemingen in de verschillende Raden van Commissarissen (RvC’s) bij staatsbedrijven. Onder andere het antwoord van president Jennifer Simons over de benoeming van Meredith Vitolie, die dochter is van coalitiepartner Ronnie Brunswijk, in de RvC bij de Surinaamse Luchtvaartmaatschappij (SLM) vindt hij zwak, aangezien een staatshoofd over alle mogelijkheden beschikt om een achtergrondonderzoek van voorgedragen kandidaten te laten doen alvorens hen te benoemen.

“Ik neem aan dat wanneer je mensen benoemt, je dan naar hun cv en achtergrond kijkt. En niet eens jij alleen. Ik dacht dat de stukken

ook bij de geheime dienst gaan. Dus het apparaat waarvan jij aan het hoofd staat, heeft alle intellect en wetenschap in huis om meteen een scan te maken van mensen. Het is dus een stukje mismanagement als dat niet is gebeurd, want daarmee neem je risico’s,” zei Mungra in een interview op Radio Tamara.

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

Een andere kwestie die hem opvalt, is het benoemen van personen in RvC’s die helemaal geen affiniteit hebben met het desbetreffende staatsbedrijf. Eén van de benoemingen waarover veel personen ook hun wenkbrauwen

hebben gefronst, is de benoeming van internist-nefroloog Subhash Goerdat in de RvC van de N.V. Energiebedrijven Suriname (N.V. EBS). Goerdat, ABOP’er, was aanvankelijk gekozen als DNA-lid, maar koos eerder ervoor om te bedanken voor een plaats in de volksvertegenwoordiging vanwege het verbod op dubbele functies.

“Vooral bij essentiële staatsbedrijven. Hoe verkoop je het als iemand misschien een goede internist of dokter is, maar geen snars weet van de wereld van de oliesector. Dan zet je leuk je vrouwtje, dat een schoonheidssalon of wat heeft. Ook uit de friends & family-categorie. Vooral in de oliesector zet je geen complete leeghoofden, want dat is bijna kwaadaardig,” aldus Mungra.

Eén van de zaken die ook bij hem niet opgaat, is het antwoord van president Simons bij de benoeming van Sergio Akiemboto in de RvC van Staatsolie. Volgens het staatshoofd is Akiemboto niet haar family, waardoor er geen sprake is van een friends & family-benoeming. Mungra ziet dit echter als een politiek verweer vanuit het staatshoofd en stelt dat er hier wel degelijk sprake is van een vorm van conflict of interest, omdat Akiemboto als Chief of Staff direct onder haar valt.

De Amsterdamse grachten vertellen niet alleen het verhaal van handel en welvaart, maar ook van ontmoetingen tussen mensen en culturen. Eeuwenlang voeren schepen af en aan met goederen uit verre gebieden. In diezelfde tijd groeiden de banden met Suriname, banden die nog steeds voelbaar zijn in de stad. Het water was daarbij de route voor handel én een zichtbaar teken van verbinding. Wie vandaag een boottocht amsterdam maakt, ziet de grachten als rustpunt in een drukke stad. Ooit waren ze het kloppende hart van de internationale handel. Vanuit pakhuizen aan de Herengracht en Prinsengracht vertrokken schepen met handelswaar richting Zuid-Amerika en de

Caraïben. Terugkeer bracht ladingen mee, maar ook uitwisseling van kennis en gewoontes.

De geschiedenis van Suriname en Amsterdam is nauw verweven. In de 17e en 18e eeuw was Suriname een vaste schakel in het Amsterdamse handelsnetwerk. Vanuit de stad werden schepen bevoorraad, bemand en uitgezonden. Via de grachten vonden producten zoals suiker, koffie en cacao hun weg naar de Europese markt. Na de afschaffing van de slavernij in 1863 bleven de verbindingen bestaan. Surinaamse studenten, kunstenaars en ondernemers trokken naar Amsterdam en brachten verhalen en tradities mee. Zo groeide de stad uit tot een plaats waar historische lagen en hedendaags leven

naast elkaar bestaan. Wie die sfeer zelf wil proeven, kan een sloep huren amsterdam en dezelfde waterwegen verkennen waar ooit handelsboten voeren. Tijdens zo’n tocht wordt duidelijk dat de grachten niet alleen stenen en bruggen verbinden, maar ook generaties en werelden.

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

De grachten zijn vandaag een plek van ontmoeting, ontspanning en cultuur. Tussen de rondvaartboten, woonarken en terrasjes lijkt het water vredig, maar onder het oppervlak ligt een verleden dat steeds meer aandacht krijgt. De grachten vertellen niet alleen het verhaal van handel en rijkdom, maar ook van mensen die hier ooit kwamen werken, wonen of hun geluk zochten. Die geschiedenis wordt steeds vaker onderzocht en gedeeld in tentoonstellingen, stadswandelingen en onderwijsprojecten. Musea, archieven en lokale initiatieven brengen de sporen van het koloniale verleden letterlijk boven water. Zij tonen hoe de stad groot werd door handel die ook schaduwkanten had, en hoe die geschiedenis doorwerkt in de samenleving van nu. In buurthuizen, scholen en culturele instellingen worden verhalen verzameld die generaties verbinden en ruimte geven aan verschillende perspectieven. Zo groeit het besef dat de grachten niet alleen een toeristische trekpleister zijn, maar ook een plek van herinnering.

Water bracht mensen bij elkaar en doet dat nog steeds. Voor Amsterdammers met Surinaamse roots staan de grachten niet alleen symbool voor een gedeeld verleden, maar ook voor veerkracht en trots. Het water herinnert aan eeuwen van handel, scheepvaart en migratie, maar ook aan verhalen van hoop en verandering. Het waren schepen die ooit mensen en goederen over de oceaan vervoerden, en diezelfde routes brachten later nieuwe generaties naar Nederland. De verhalen die over het water kwamen, mengden zich met die van de stad en gaven Amsterdam een nieuwe klank. In muziek, eten en taal is de invloed van Suriname terug te vinden. Wandelend langs de grachten hoor je soms de echo van die geschiedenis in gesprekken, liederen of geuren die uit keukens komen. Het is een geschiedenis die niet in boeken blijft, maar voortleeft in de mensen die er wonen en werken.

Suriname zal in november deelnemen aan de 30e Klimaatconferentie van de Verenigde Naties (COP30) in Belém, Brazilië. In aanloop naar deze mondiale top nam minister Patrick Brunings van Olie, Gas en Milieu deel aan de Ministeriële Pre-COP 30-bijeenkomst in Brasília, die van 12 tot en met 14 oktober 2025 werd gehouden. De bijeenkomst bracht ministers, klimaatexperts en internationale organisaties samen om de prioriteiten en thema’s van de komende conferentie te bespreken.

Tijdens de Pre-COP benadrukte minister Brunings dat Suriname, als een van de groenste landen ter wereld maar ook een ontwikkelingsland, inkomsten uit de oliesector op een verantwoorde manier wil

gebruiken voor duurzame ontwikkeling en behoud van het Amazonewoud. Hij pleitte voor investeringen in hernieuwbare energie en innovatieve industrieën, zodat Suriname ook in de toekomst economische stabiliteit behoudt.

De minister voerde bilaterale gesprekken met diverse internationale partners, waaronder EU-vertegenwoordiger Wopke Hoekstra, met wie werd gesproken over samenwerking en technische ondersteuning. De EU zegde toe Suriname in contact te brengen met potentiële donoren. Brunings overlegde ook met de inkomende COP30-president, André Corrêa do Lago, en met collega-ministers uit de regio over gezamenlijke klimaatactie.

Daarnaast nam Suriname deel aan de SIDS-caucus (Small Island Developing States) en besprak het land met de UNFCCC en de

Alliance of Small Island States (AOSIS) de toegang tot financiering voor kleine en kwetsbare landen.

De Braziliaanse minister van Milieu, Marina Silva, sloot de bijeenkomst af met een krachtige oproep tot wereldwijde “transformatie in plaats van enkel mitigatie”, waarbij de nadruk lag op inclusieve klimaatactie.

Met zijn actieve deelname heeft Suriname zijn groene leiderschapspositie opnieuw bevestigd en zijn toewijding onderstreept aan duurzame ontwikkeling, internationale samenwerking en klimaatrechtvaardigheid.

Suriname en Guyana Versterken Economische Samenwerking tijdens Succesvolle IBC 2025 in Georgetown

De economische banden tussen Suriname en Guyana zijn opnieuw bekrachtigd tijdens de International Business Conference (IBC) Guyana 2025, die van 14 tot en met 16 oktober 2025 in Georgetown plaatsvond. De aanwezigheid van de Surinaamse delegatie, onder leiding van minister Andrew Baasaron van Economische Zaken, Ondernemerschap en Technologische Innovatie (EZOTI), onderstreepte de gezamenlijke ambitie om de particuliere sector in beide landen, met name in de sectoren handel, toerisme en industrie, te versterken.

Baasaron nam deel aan het galadiner ter afsluiting van de conferentie, waar hij kennismaakte met de hoogste Guyanese

leiders, waaronder president Irfaan Ali en premier Brigadier (ret.) Mark Phillips. Ook de minister van Toerisme, Industrie en Handel, Susan Rodrigues, was aanwezig. Aan de hoofdtafel voerde minister Baasaron gesprekken met toonaangevende ondernemers en investeerders uit de Guyanese zakenwereld over het verdiepen van de bilaterale economische samenwerking.

De International Business Conference (IBC) Guyana 2025, georganiseerd door de Suriname-Guyana Chamber of Commerce (SGCC) en ondersteund door het Guyana Office for Investment (GInvest) en de Suriname Investment and Trade Agency (SITA), vond plaats in het Guyana Marriott Hotel Georgetown. Het evenement markeerde de derde editie van de conferentie, die jaarlijks rouleert tussen de

twee landen.

Onder het thema “Bridging Businesses for Regional Prosperity” (“Bedrijven Verbinden voor Regionale Welvaart”) bood de IBC een platform voor ondernemers, beleidsmakers en investeerders om nieuwe partnerschappen te smeden en groeimogelijkheden in de regio te verkennen.

De conferentie richtte zich op cruciale sectoren voor beide landen, waaronder Olie & Gas, Mijnbouw, Bouw, Productie, Landbouw, Verwerkte Voedingsmiddelen, Visserij en Chemie.

De derde editie van de IBC was uitgebreid met de lancering van een handelsbeurs en een programma van seminars, rondetafelgesprekken en workshops ter ondersteuning van de bedrijfsconferentie. Eerdere edities stonden bekend om hun succesvolle B2B-matchmaking service, die al meer dan 700 één-op-één ontmoetingen heeft gefaciliteerd. De conferentie benadrukte de rol van goed bestuur, transparantie en samenwerking als sleutel tot duurzame groei in het Caribisch gebied.

Minister Baasaron benadrukte in zijn bijdrage aan een ministerieel panel op 14 oktober, getiteld “Regional Powerhouses in Action – Guyana and Regional Partners’ Shared Vision for Growth”, het belang van goed bestuur als motor voor duurzame groei. Hij onderstreepte tevens de noodzaak van een sterker partnerschap tussen Suriname en Guyana door gezamenlijke industriële ontwikkeling, grensoverschrijdende infrastructuur en investeringen.

De conferentie wordt beschouwd als een cruciaal moment in de samenwerking tussen Guyana, Suriname en de bredere CARICOM-regio, en bevestigt de ambitie om van de twee landen een aantrekkelijke bestemming te maken voor internationale investeringen en handel.

UNITEDNEWS

Een houten boot is op zondag 19 oktober 2025 op de Corantijnrivier in brand gevlogen, waarbij de twee opvarenden brandwonden opliepen. Het incident vond rond 17.00 uur ’s middags plaats, terwijl de boot in de richting van het crematieoord langs de rivier voer.

De politie van het ressort Corantijn kreeg omstreeks 17.20 uur melding van boothouder C.F. (45), die aangaf dat hij zich op dat moment bij de Clarasluis bevond. Uit voorlopig onderzoek blijkt dat C.F. samen met zijn 10-jarig neefje B.S. vanuit zijn aanmeersteiger was vertrokken om rituele handelingen te verrichten bij de crematie van een overledene.

Tijdens het varen vatte

de boot plotseling vlam aan de achterzijde, nabij de buitenboordmotor. C.F. probeerde nog de oever te bereiken, maar moest uiteindelijk samen met zijn neefje overboord springen en naar de kant zwemmen. Een andere boothouder schoot te hulp, wist de brand te blussen en sleepte de beschadigde boot vervolgens naar de Clarasluis.

Beide opvarenden liepen brandwonden op en kregen medische behandeling. De 10-jarige B.S. is voor verdere verzorging opgenomen in het Mungra Medisch Centrum (MMC), waar zijn toestand als stabiel wordt omschreven.

De politie zet het onderzoek naar de oorzaak van de brand voort.

Analyse: Jef Crab, mondiaal humanist

De voorbije COVID periode leerde ons het belang van een goed immuunsysteem.  Bij epidemieën en pandemieën is weerbaarheid de belangrijkste verdediging tegen de indringer.  Gezonde voeding is daar de hoeksteen van. De gangbare landbouw en haar producten ondermijnen constant die onmisbare weerbaarheid. Die koloniale erfenis, het extractivistische groeimodel, kost ons onze volksgezondheid. Gelijktijdig staat structurele corruptie binnen instellingen zoals LVV en CELOS duurzame landbouwontwikkeling in de weg.

Enkel voedselsoevereiniteit kan garant staan voor voedselveiligheid. Er is dringend nood aan politieke wil om voedselsoevereiniteit te erkennen als fundament van volksgezondheid en nationale onafhankelijkheid.

Ondanks het feit dat

we in een multiculturele samenleving leven met diepgaande kennissystemen over leven, samenleven, ontwikkeling en gezondheid – zoals de Vedanta, het Javanisme, de Inheemse en Marronkennis, en vandaag ook het ethisch-ecologische denken – zijn we blijven steken in een koloniale erfenis die ons wereldbeeld en onze landbouwpraktijken blijft beperken en bepalen en een grote bedreiging vormt voor de natuur en voor onze volksgezondheid.  

Wat ontbreekt is een structurele integratie van de andere kennissystemen in het landbouwbeleid. Dat vraagt om een herwaardering van lokale kennis, een breuk met het koloniale denken, en een politieke wil om voedselsoevereiniteit als fundament van volksgezondheid en nationale onafhankelijkheid te erkennen.  In plaats

van ze, vanuit kortzichtigheid, te blijven zien als folklore of alternatieve benaderingen, zouden ze de basis moeten vormen van een nieuw landbouwmodel dat:

Voedselsoevereiniteit is enkel haalbaar als we er een prioriteit van maken om de bodem respecteren.  Alleen een gezonde bodem kan volksgezondheid garanderen. Dit is geen nieuw idee.  We weten precies, wetenschappelijk onderbouwd, hoe dat in elkaar zit. 

De gangbare landbouw – hiermee bedoel ik het grootschalige, mechanisch en chemisch ondersteunde landbouwmodel dat dominant is sinds de 20e eeuw – met haar intensief gebruik van pesticiden, herbiciden en kunstmest, vormt een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid. Steeds meer wetenschappelijke studies tonen aan dat deze landbouwpraktijken niet alleen de bodem en biodiversiteit aantasten, maar ook direct ingrijpen op onze lichamelijke processen. Zo blijkt uit een grootschalige Amerikaanse studie dat blootstelling aan pesticiden zoals glyfosaat, malathion en diazinon het risico op verschillende vormen van kanker verhoogt – vergelijkbaar met het risico van roken [1]. De studie toonde significante verbanden aan met prostaat-, long-, alvleesklier- en darmkanker, evenals leukemie en non-Hodgkin-lymfoom.

Onderzoek in Europa vergrootte het bewustzijn rond de gezondheidsrisico’s van bestrijdingsmiddelen. Pesticiden worden in verband gebracht met Parkinson, COPD, lymfeklierkanker, astma en cognitieve aandoeningen bij kinderen [2]. De schadelijkheid bij sommige middelen is zo sterk dat ze inmiddels verboden zijn. Toch blijven deze stoffen in landen met minder strenge regelgeving, zoals bij ons in Suriname, op ons bord belanden.  

Daarnaast leidt de consumptie van industrieel geproduceerd voedsel – vaak arm aan vezels en rijk aan residuen – tot een verzwakking van het microbioom, de verzameling van micro-organismen in onze darmen die essentieel zijn voor vertering, immuniteit en mentale gezondheid. Dysbiose, een verstoorde darmflora, wordt in verband gebracht met obesitas, diabetes, chronische ontstekingen en verminderde weerstand [3]

De wereldwijde jaaromzet van alle pesticidefabrikanten [4].  wordt voor 2025 geschat op ongeveer 90,5 miljard dollar, met een jaarlijkse groei van circa 3,5% [5].   De  agro-lobby en marketing rond chemische bestrijdingsmiddelen doet ons geloven dat als iedereen moet eten, we eigenlijk niet zonder pesticiden en andere -iciden kúnnen.  De uitgang “-cide”komt van het Latijnse werkwoord  caedere, dat “doden” betekent. In samenstellingen zoals suicide of pesticide verwijst het dus naar een daad van doding of vernietiging.  Het is dus wel degelijk gif dat we op ons voedsel spuiten, met gevolgen voor onze gezondheid …

De kortetermijnwinst die enkele producenten uit de agro-economie halen – en dat is dus heel wat – staat in geen verhouding tot de langetermijnschade die de hele samenleving ondervindt.

Het is dan ook dringend tijd om landbouw niet langer louter economisch te benaderen, maar als een fundamenteel gezondheidsvraagstuk. 

 Gezondheid en bodem: een vergeten verband [6]

Onze gezondheid begint bij de bodem waarin ons voedsel groeit. Een gezonde bodem is een levend organisme, rijk aan micro-organismen, schimmels, bacteriën en mineralen. Deze complexe symbiose vormt de basis voor gezonde planten, die op hun beurt gezonde dieren en mensen voeden.

De menselijke spijsvertering, het microbioom, is evolutionair afgestemd op natuurlijke voeding. De micro-organismen in onze darmen lijken sterk op die in een gezonde bodem. Ze breken voedsel af, maken nutriënten beschikbaar en beïnvloeden zelfs onze gemoedstoestand en beslissingen.

Voedselveiligheid is primair een ecologisch vraagstuk. Planten nemen op wat in de bodem aanwezig is. Als die bodem ziek is, worden ook de planten ziek – en uiteindelijk de mens. Gezonde planten, geteeld in vruchtbare bodem, bevatten alle bouwstenen die ons lichaam nodig heeft: vitaminen, mineralen, sporenelementen, energie en natuurlijke antibiotica.

Een gezonde bodem bevat meer nuttige dan schadelijke organismen. Micro-organismen rond de wortels produceren penicilline-achtige stoffen die planten resistent maken tegen ziekten. Diezelfde weerstand wordt doorgegeven aan de mens die deze planten eet. Zo versterkt natuurlijke voeding ons immuunsysteem.

De agro-industrie beschouwt de bodem niet langer als een levend weefsel, maar als substraat. Mechanische bewerking, kunstmest, pesticiden en herbiciden verstoren het bodemleven. De micro-organismen, essentieel voor bodemvruchtbaarheid, sterven af. De structuur van de bodem wordt vernietigd door zware machines en diep ploegen. Wat overblijft is een uitgemergeld medium waarin planten nauwelijks nog nutriënten vinden.  Dat tekort wordt aangevuld met kunstmest.  Chemische stoffen die ons lichaam niet herkend als voeding, maar wel als indringers.  En dat doet je immuunsysteem op volle toeren draaien…

“Eet je maar zwakjes” zou een slogan kunnen zijn van de moderne agro- en voedingsindustrie.

In het kader van volksgezondheid en het creëren van voedselsoevereiniteit moet het ecologisch contract primeren boven economische belangen [7].  Dat contract kent twee actiepunten:

 De agro-industrie heeft beide punten sterk geschaad.   Er is natuurlijk een verklaring waarom de huidige landbouw grotendeels grootschalig en mechanisch is geworden, en waarom de ecologische landbouw nauwelijks is ontwikkeld.

Vanaf de 20e eeuw werd de rijstteelt in Suriname, met name in Nickerie, grootschalig gemoderniseerd. Mechanisatie en schaalvergroting golden als noodzakelijke stappen om de productie op te voeren en de export te stimuleren. Het overheidsbeleid richtte zich daarbij vooral op productiviteit en markttoegang, en veel minder op ecologische duurzaamheid. Landbouw werd benaderd als een economische sector, niet als een sociaal-ecologisch systeem. Hoewel landbouwproefstations en internationale samenwerkingen — zoals met de FAO en de EU — technologische innovatie aanmoedigden, bleef de aandacht voor agro-ecologische alternatieven opvallend beperkt [8].

Maar ook beïnvloeden lobbyisten het lokale beleid en promoten buitenlandse modellen: projecten zoals die van de Mennonieten en Suriname Pig Farms introduceren grootschalige, chemisch-intensieve landbouw, vaak zonder transparantie of lokale inspraak [9].  “Wie heeft daar het meeste baat bij?” stelt het artikel terecht.

Tot slot draagt het arbeidstekort en de verstedelijking bij aan deze trend, aangezien jonge Surinamers zelden voor landbouw kiezen en mechanisatie als oplossing wordt gepromoot  [10] 

Tenminste dat stelde minister Prahlad Sewdien van LVV vooraleer we wisten dat die mechanisatie spoorloos kon verdwijnen…

De structurele zwakte van het landbouwbeleid in Suriname is geen toeval of gevolg van beperkte middelen. Ze is het resultaat van decennialange institutionele corruptie, belangenverstrengeling en politieke inertie. Ministeries zoals LVV en onderzoeksinstellingen zoals CELOS, ooit opgericht om landbouwontwikkeling te ondersteunen, zijn in de praktijk verworden tot vehikels voor partijpolitieke benoemingen, vriendjespolitiek en het doorsluizen van fondsen.

CELOS, dat ooit de ambitie had om agro-ecologische kennis te ontwikkelen, is vandaag grotendeels irrelevant in het publieke debat. Onderzoeksrapporten verdwijnen in laden, veldexperimenten worden zelden opgeschaald, en samenwerking met lokale boeren is minimaal. De kloof tussen wetenschap en praktijk is niet toevallig, maar structureel georganiseerd.

LVV, het ministerie dat landbouw zou moeten beschermen en versterken, is al jaren het toneel van verdwenen machines, ondoorzichtige aanbestedingen en beleidswissels die elke continuïteit ondermijnen. Projecten worden opgestart zonder evaluatie, subsidies verdwijnen in netwerken van loyaliteit, er is een constant gemarchandeer met vis- en importvergunningen en buitenlandse investeerders krijgen voorrang op lokale boeren. De zogenaamde modernisering van de landbouw is vaak niets meer dan een rookgordijn voor extractie en controle.

Zolang deze instellingen niet worden gezuiverd van hun koloniale bestuurslogica, hedonisme en cliëntelistische cultuur, blijft elke oproep tot voedselsoevereiniteit een hol begrip. We kunnen geen gezonde landbouw bouwen op een zieke bestuursstructuur.

Maar, zelfs zonder zulke malafide praktijken verschillen de gangbare landbouw en de natuurlijke, ecologische landbouw fundamenteel in hun kostenstructuur — zowel qua directe uitgaven als qua langetermijneffecten op volksgezondheid en ecologie. Mechanische landbouw vereist hoge investeringen in machines zoals tractoren, irrigatiesystemen en oogstmachines, evenals in brandstof, kunstmest en pesticiden. Daarbij komen vaak gepatenteerde GGO-zaden en een extreem hoog waterverbruik, tot tien keer meer dan bij natuurlijke landbouw. Door uitputting van de bodem zijn bovendien extra inputs nodig om de opbrengst te behouden, wat leidt tot hoge productiekosten per hectare, afhankelijkheid van externe leveranciers, verlies van biodiversiteit en voedsel met lagere voedingswaarde en hogere gezondheidsrisico’s.

Daartegenover staat natuurlijke landbouw, die minder kapitaalintensief is en steunt op menselijke arbeid, compost, lokale zaden en ecologische technieken zoals rotatie en agroforestry. Het waterverbruik is veel lager dankzij humusrijke bodems en mulch, en de bodem blijft gezond, wat leidt tot voedzamer voedsel en minder ziektes bij planten en dieren. De vaste kosten zijn lager, de afhankelijkheid van externe inputs is minimaal, en de lokale economie en voedselsoevereiniteit worden versterkt.

Vanwege tekort aan volledige en / of objectieve parameters zijn we er lange tijd van uitgegaan dat mechanische landbouw hogere opbrengsten per hectare genereert.  Maar die aanname houdt geen stand wanneer we de volledige balans opmaken.  De verborgen kosten — zoals gezondheidszorg, bodemherstel, watervervuiling en klimaatimpact — zijn enorm. Natuurlijke landbouwsystemen, hoewel arbeidsintensiever, bieden op lange termijn een duurzamer en gezonder alternatief [11]. Bovendien tonen tal van studies aan dat landbouwsystemen met hoge diversificatie vaak méér produceren per hectare dan monoculturen[12], zeker wanneer men kijkt naar totale biomassa, nutriëntenrijkdom, ecologische veerkracht en economische waarde. De vergelijking is helder: mechanische landbouw betekent hoge input, lage kwaliteit en hoge externe kosten; natuurlijke landbouw staat voor lage input, hoge kwaliteit en lage externe kosten.

De tabel zet het nogmaals op een rijtje

(machines, chemicaliën, GGO-zaden)

(arbeid, compost, lokale zaden)

Naar een ecologisch landbouwbeleid voor Suriname President Jenny Simons heeft inmiddels stappen ondernomen om de corruptie binnen de landbouwsector aan te pakken, wat een belangrijke eerste stap is richting transparantie en herstel van vertrouwen. Toch is dat niet voldoende. Er is nood aan structurele hervorming, waaronder de opleiding van ambtenaren in zowel soft skills zoals integriteit, activerende communicatie en verantwoordelijkheidszin, als in nieuwe noodzakelijke kennis over agro-ecologie, bodemgezondheid en voedselsoevereiniteit. De weg naar voedselsoevereiniteit en volksgezondheid loopt via de bodem. Suriname beschikt over eeuwenoude kennis, vruchtbare bioregio’s en een multiculturele samenleving die de basis kan vormen voor een regeneratief landbouwmodel. Voorbeelden uit regio’s zoals Amapá (Brazilië) en Guyana tonen aan dat agroforestry, familiegerichte landbouw en ecologische teelt niet alleen haalbaar zijn, maar ook sociaal en economisch versterkend werken. In Amapá wordt de integratie van inheemse kennis met moderne ecologische technieken actief ondersteund door de overheid, terwijl in Guyana agro-ecologische projecten bijdragen aan voedselzekerheid en lokale werkgelegenheid.

Suriname kan hieruit leren en een eigen koers varen, gebaseerd op respect voor de bodem, biodiversiteit en gemeenschapskracht. Dat vraagt om een fundamentele herziening van het landbouwbeleid, weg van extractivisme en afhankelijkheid, en richting ecologische veerkracht.

Enkele aanbevelingen daarvoor zijn:

– Veranker voedselsoevereiniteit in nationale beleidsdocumenten en gezondheidsstrategieën als fundament van volksgezondheid en onafhankelijkheid.

 – Richt een nationaal kenniscentrum op voor natuurlijke landbouw en bodemgezondheid.

 – Betrek NGO’s met bewezen terreinervaring en gemeenschapswerking actief in dit kenniscentrum.

 – Stimuleer lokale productie en familiebedrijven via subsidies en technische ondersteuning voor kleinschalige boeren en coöperaties.

 – Stel duidelijke normen en importbeperkingen in voor pesticiden, herbiciden en genetisch gemodificeerde organismen (GGO’s).

 – Werk samen met gemeenschappen aan regeneratieve landbouwmodellen die gebaseerd zijn op traditionele kennis en ecologische principes.

 – Start pilotprojecten in verarmde landbouwzones met technieken zoals compostering, permacultuur en agroforestry.

De vraag is niet of het mogelijk is of dat we het kunnen.  De vraag is opnieuw: “Wie durft? Welke regering maakt ons vrij van de koloniale erfenis en het extractivistische patriarchaat? “ Bronnen

[1] https://www.news-medical.net/news/20240729/Researchers-find-the-effect-…

[2] https://ideas.repec.org/a/eee/agisys/v108y2012icp1-9.html

[3] https://voedingvisie.nl/gefermenteerde-producten-kunnen-het-immuunsyste…

[4] https://www.meilandagro.com/nl/blog/2025-trends-in-global-pesticide-inn…

[5] Eerdere schattingen voor 2023 lagen zelfs rond de 130,7 miljard dollar, afhankelijk van de definitie en of ook biopesticiden en verwante producten worden meegerekend.  

[6]  Gezonde bodem, gezonde mens: Voedselveiligheid als fundament van volksgezondheid” van Drs. Natascha E. Neus en Jef Crab – publicatie van de Faculteit der Humaniora (FdHUM) van de Anton de Kom Universiteit van Suriname. (2024)

[7] Eeuwige Lente. Leven met voldoende in een wereld van overvloed. (2002 – J.Crab)

[8] https://unitednews.sr/agrarische-sector-in-suriname-mist-lange-termijn-…

[9] https://www.gfcnieuws.com/mennonieten-in-suriname-wie-heeft-hier-echt-b…

[10] https://keynews.sr/mechanisering-landbouwsector-zal-arbeidstekort-opvan…

[11]  From Monoculture Farming to Agroforestry Systems – Wageningen University & Research

[12] https://www.cambridge.org/core/books/abs/dialectical-agroecologist/mono…

UNITEDNEWS