El Salvador maakt levenslang mogelijk voor kinderen vanaf 12 jaar

De president van El Salvador, Nayib Bukele, heeft een reeks grondwetswijzigingen bekrachtigd waardoor minderjarigen vanaf 12 jaar voortaan een levenslange gevangenisstraf kunnen krijgen. Het parlement, waarin zijn partij Nuevas Ideas de meerderheid heeft, gaf eerder al groen licht voor de hervormingen.

Volgens de aangepaste wetgeving kan iedereen vanaf 12 jaar levenslang opgelegd krijgen voor onder meer moord, verkrachting of medeplichtigheid daaraan. Ook personen die als “terrorist” worden aangemerkt, zoals leden van criminele organisaties, riskeren een dergelijke straf. Tot voor kort lag de maximale gevangenisstraf voor volwassenen in het land op 60 jaar.

Reeks ingrijpende hervormingen Het is niet de eerste

keer dat Bukele de grondwet ingrijpend wijzigt. In 2021 werden de vijf rechters van de Constitutionele Kamer van het Hooggerechtshof vervangen door personen die loyaal zijn aan de regering. Daarmee werd de weg vrijgemaakt voor verdere institutionele veranderingen.

Een van de meest omstreden aanpassingen volgde vorig jaar, toen beperkingen op herverkiezing werden geschrapt. Hierdoor kan Bukele zich onbeperkt opnieuw verkiesbaar stellen. Tegelijkertijd werd de ambtstermijn van de president verlengd van vijf naar zes jaar.

Noodtoestand en massale arrestaties De nieuwe maatregel past binnen het harde veiligheidsbeleid dat sinds 2022 wordt gevoerd. Toen riep Bukele de noodtoestand uit om het geweld

van bendes in te dammen. Die noodtoestand is sindsdien tientallen keren verlengd en geldt nog steeds.

Sinds de invoering zijn meer dan 90.000 mensen gearresteerd. Daarmee zit inmiddels meer dan 1 procent van de bevolking van El Salvador vast. Verdachten worden standaard in voorarrest geplaatst, terwijl toegang tot juridische bijstand vaak ontbreekt. Rechtszaken laten soms jaren op zich wachten of worden afgehandeld in massaprocessen.

Critici stellen dat de noodmaatregelen niet alleen tegen bendes worden ingezet, maar ook tegen oppositieleden, journalisten en activisten.

Twijfels over willekeurige detenties De regering benadrukt dat de aanpak effectief is: het aantal moorden is sterk gedaald en bendes zijn grotendeels uit het straatbeeld verdwenen. Mede daardoor geniet Bukele grote populariteit, met volgens peilingen steun van ruim 90 procent van de bevolking.

Toch groeit de kritiek. Uit recent onderzoek van de Spaanse krant El País blijkt dat het aantal willekeurige arrestaties aanzienlijk hoger kan liggen dan officieel wordt toegegeven. Volgens interne documenten zou minstens een derde van de opgepakte personen bij arrestatie niet als bendelid zijn geregistreerd.

Sterfgevallen in detentie Mensenrechtenorganisatie Socorro Jurídico Humanitario meldt dat sinds de invoering van de noodtoestand meer dan 500 gevangenen zijn overleden zonder dat zij berecht zijn. Het zou gaan om minstens 517 doden.

Volgens de organisatie had 94 procent van deze overledenen geen bewezen banden met bendes. Oorzaken van overlijden variëren van geweld in de gevangenis tot een gebrek aan medische zorg.

Beperkte transparantie en zorgen over massagraven Het werkelijke aantal sterfgevallen ligt mogelijk hoger, doordat informatie vaak laat of helemaal niet met families wordt gedeeld. Er zijn ook meldingen dat lichamen in massagraven worden begraven.

Vooral uit het streng beveiligde detentiecentrum Centro de Confinamiento del Terrorismo (Cecot), dat plaats biedt aan circa 40.000 gevangenen, komt nauwelijks informatie naar buiten.

Ondanks de aanhoudende kritiek blijft Bukele vasthouden aan zijn koers. In een toespraak in 2025 stelde hij dat hij liever als dictator wordt gezien dan dat het land opnieuw wordt geteisterd door geweld op straat.