“We presteren. Als ze zeggen dat de coalitie een 6 krijgt, dan hebben wij een 8”, zei ABOP-secretaris Marinus Bee dinsdagavond op een tv-meeting van de Algemene Bevrijdings- en Ontwikkelingspartij (ABOP) op staatszender STVS.

De politicus voerde aan dat onder andere staatsbedrijven als Grassalco gered zijn door een ABOP’er, terwijl NV Havenbeheer, de Maritieme Autoriteit Suriname (MAS), NV Energiebedrijven Suriname (NV EBS), de Surinaamse Waterleiding Maatschappij (SWM), het Centraal Bureau voor Burgerzaken (CBB), de ministeries van Natuurlijke Hulpbronnen (NH), Grondbeleid & Bosbeheer (GBB), Binnenlandse Zaken (BiZa) en Regionale Ontwikkeling & Sport (ROS) ook goed gedraaid worden door ABOP’ers.

Bee stelde dat de

geel-zwarte partij vanaf de start van deze regeerperiode wist dat het geen gemakkelijk traject zou worden. Echter, één ding was voor hem wel zeker: partijleden zouden blijven presteren.

“Want dat was de opdracht van onze leider. A man taki: ‘mi no wan yere neks! Je moet gaan, je hebt een job te klaren, de mensen hebben een achterstand, dus we moeten presteren’. En dat hebben we gedaan. Ik vraag jullie allemaal om minder te toveren, want alleen bij de ABOP zijn we in staat te werken met weinig middelen”, aldus Bee, die de ABOP aanduidde als de partij van hoop.

Volgens de

ABOP’er zijn tegenstanders in een hoerastemming, omdat de olie- en gasinkomsten in de komende periode zullen binnenstromen.

“En ze zijn in een hoerastemming, maar niet om u. Maar voor henzelf en hun kinderen die in het buitenland studeren. Maar wij zeggen dat u centraal staat. Met die middelen willen we gratis onderwijs, gratis gezondheidszorg, sociale woningbouw, werkgelegenheid en een beter leven voor u. Want u verdient het als Srananman”, aldus Bee.

Suriname trekt vandaag opnieuw naar de stembus in wat wordt gezien als één van de meest bepalende verkiezingen. De focus is voornamelijk gelegd op de opkomende olieproductie vanaf 2028. Stemlokalen in het hele land gaan om 7:00 uur open voor de ruim 400.000 stemgerechtigden. 14 politieke organisaties dingen naar een aandeel in de 51 beschikbare parlementszetels. De campagne is gevoerd; de burger zal nu spreken. Suriname Kiest vandaag de volgende vertegenwoordiging.

Er zijn in de afgelopen jaren belangrijke veranderingen geweest. De wijziging van het kiesstelsel heeft het element van ‘goedkope’ zetels uitgeschakeld. Ook kunnen burgers nu landelijk op hun kandidaat

naar wens stemmen en zijn zij niet meer beperkt tot het distrikt waar zij woonachtig zijn. Het wordt ook de eerste verkiezing sinds de onafhankelijk, zonder Desi Bouterse in het politiek toneel. Zijn partij zal bij deze verkiezing onder leiding van een nieuwe voorzitter moeten deelnemen. De tot nu toe kleinere politieke partijen qua zetels, zijn voornamelijk samenwerkingen aangegaan.

Internationale waarnemers van de OAS en CARICOM zijn aanwezig om het verloop van de verkiezingen te volgen. De onofficiële uitslagen worden in vroege uren van 26 mei verwacht. De officiële uitslag zal later in de week bekend worden.

ABC zal gedurende

de dag updates brengen over de verkiezingen op de Radio – 101.7 FM, Televisie kanaal 4.2 en in de avond volgen wij de telling op kanaal 4.1. Ook via de website zullen er geregelde updates geplaatst worden op www.abcsuriname.com en via Youtube op ABC Suriname.

Nog geen keus gemaakt? Laat je inspireren door de volgende 14 filmpjes. ABC heeft in het programma Suriname Kiest alle partijen aan het woord gelaten met de simpele vraag: waarom zou de burger op jouw partij moeten stemmen? Hieronder de antwoorden in de binengekomen volgorde:

Oud-minister Saskia Walden heeft enkele dagen geleden haar lidmaatschap bij de Vooruitstrevende Hervormingspartij (VHP), opgezegd. In april 2022 is zij als minister afgetreden. Er zouden teveel verschillen zijn in beleidsinzichten en Walden constateerde corruptie en racisme bij invloedrijke toppers van de partij.

Walden had bij haar intrede in de partij verwacht dat gelijkwaardigheid, goed bestuur en eerlijkheid de boventoon zouden voeren. Vooral na slogans zoals ‘W’o Set En’ en ‘Bromki Dyari’. In de praktijk was dit niet het geval, zegt Walden over de beëindiging van haar lidmaatschap.

Er zou volgens haar onvoldoende animo zijn om de problemen op te lossen. Corruptie

en racisme kunnen niet voorkomen worden, maar de wil moet er zijn om het aan te pakken, zegt de oud-bewindsvrouw.

Zij blijft beschikbaar om een bijdrage te leveren waar dat kan.

Voor Jerrel Pawiroredjo, ondervoorzitter van de Nationale Partij Suriname (NPS), is de slogan “a nyun pasi” overduidelijk: een einde maken aan wanbeleid, wanbestuur en de corruptie in ons land. De NPS heeft in deze een grote rol te vervullen en daarom is het belangrijk om in de coalitie te komen. In het programma Suriname Kiest zei Pawiroredjo verder dat ondanks de NPS gerekend wordt tot een oude partij, zij anders heeft bewezen in de periode 2000-2010. In onze geschiedenis kenden we alleen in deze periode een constante economische groei. We mochten ons scharen in de rij van de “higher

middle income countries “van het Caraibisch gebied, stelt hij.

Door Iwan Brave en Claudiõ Draibas | Interview onderaan het artikel

Pawiroredjo staat op nummer 4 van de kandidatenlijst van de partij en ondersteunt de campagnevoering volledig. Hij is bijzonder content dat veel jongeren zich vrijwillig hebben aangesloten bij de NPS. Uiteindelijk moeten zij het roer overnemen. Maar natuurlijk met een duidelijke doelstelling van de partij. ‘Ons land en ook de NPS heeft een tekort aan deskundigen die kunnen aangeven welke koers op te gaan met onze ontwikkelingsstrategieen. Daarom moeten we afstappen van dat “eng” denken en zowel lokaal als internationaal kennis opdoen’,

zegt Pawiroredjo.

De nieuwe weg die we opgaan is er ook eentje van samenbundelen van alle nationale krachten dus ook buiten de NPS om, zegt hij. We zijn 30 jaar verder, behalve de samenleving is ook in de politiekvoering veel veranderd. Een samenwerking vraagt om wederzijds respect en vooral niet dat de eigen principes ten koste van alles opgeven.

NDP-ondervoorzitter Ashwin Adhin stelt dat naast het opkopen van oproepingskaarten, er ook geprobeerd zal worden om loyale, corrupte stembureauvoorzitters te installeren. “Zodat er met valse ID’s gestemd kan worden. Zodat mensen zonder een nationaliteit kunnen stemmen, want het zijn de voorzitters die dit moeten toelaten. Un da aai!

Er is gemikt op 10.000 mensen om te laten frauderen”, zei de oud-vicepresident, doelend op de regeringspartijen VHP en ABOP. De politicus deed een beroep op zijn partijgenoten om extra te letten en krachtig te protesteren bij constatering van misstanden.

Adhin heeft ook moeite met het feit dat stembureaus plotseling tablets krijgen om het

verloop van de verkiezingen via een speciale online webapplicatie te laten monitoren. “Uit het niets moeten ze turven op een tablet en dan gaan ze het proces-verbaal aan de buitenkant van het stembureau plakken. Wij hebben een hele moeilijke dag op 25 mei, maar wij blijven alert”, aldus Adhin.

De uitspraken van Adhin staan haaks op de info die Rihanto Hardjopawiro, hoofd van het Algemeen Secretariaat Verkiezingen, met de pers deelde. Volgens hem is fraude tijdens de verkiezingen op 25 mei uitgesloten.

Het hele verkiezingsproces wordt strikt gevolgd door zowel politieke partijen als internationale waarnemers. Ook het Onafhankelijk Kiesbureau houdt toezicht

en installeert een speciaal anti-fraudeplatform. Tot nu toe hebben Caricom-waarnemers geen onregelmatigheden vastgesteld. Hardjopawiro benadrukt dat het systeem stevig in elkaar zit en dat elke poging tot fraude direct zou worden opgemerkt.

VHP-voorzitter tevens president Chan Santokhi liet vrijdag op de VHP-slotmassameeting weten niet wakker te liggen van de beschuldigingen van politici die steeds aangeven dat de Vooruitstrevende Hervormingspartij (VHP) gaat frauderen bij de verkiezingen.

“Er zijn ook bepaalde partijen die constant schreeuwen en huilen dat er fraude gepleegd zal worden als VHP wint. Wel luister noh: als je nu al weet dat je gaat verliezen, wees een sportieve verliezer… maar ga niet huilen dat er fraude gaat zijn.

VHP is geen partij van fraude. We hebben geen fraude nodig! We winnen ze massaal en we laten ze zien dat we de grootste en sterkste partij zijn!”, zei Santokhi.

Fotocompilatie: president Chandrikapersad Santokhi. | Auteur: Armand Snijders.

De Royalty’s Voor Iedereen (RVI) is door president Chandrikapersad Santokhi gepresenteerd als zíjn cadeautje voor het volk.

Maar door de gehaaste en bijna amateuristische wijze waarop het nog even snel voor de verkiezingen moest worden gelanceerd, heeft de regering een heel groot risico genomen.

In totaal komen 572.186 staatsburgers met de Surinaamse nationaliteit, die vóór 1 januari van dit jaar zijn geboren en geregistreerd staan bij het Centraal Bureau voor Burgerzaken (CBB), in aanmerking voor de 750 dollar die Santokhi heeft beloofd.

Het betekent dat de overheid over een aantal jaren in totaal voor 429.139.500 dollar

bij het volk in het krijt staat, wat bij de huidige koers neerkomt op een kleine SRD zestien miljard. En daar is de jaarlijkse rente nog niet bij opgeteld.

De hulp van de commerciële banken ingeroepen omdat Suriname dat geld helemaal niet heeft. Die zouden de mensen die hun RVI voortijdig zouden willen ontvangen, dit bedrag moeten geven. In ruil daarvoor krijgen die banken de certificaten in retour, die zij dan op termijn zouden kunnen verzilveren.

De banken staan echter helemaal niet in de rij om hieraan mee te doen. Want de Staatsraad plaatste levensgrote juridische kanttekeningen bij de RVI en zette

daarnaast vraagtekens bij de begrotingsimpact en de afwezigheid van wettelijke grondslagen. Het adviesorgaan drong er bij de president op aan om het programma bij wet in te voeren.

Maar Santokhi sloeg dat advies in de wind, want hij wilde koste wat het kost het volk vóór de verkiezingen nog verblijden met zijn cadeau.

Hij vond een Staatsbesluit waarin de maatregel was afgekondigd, afdoende. Het is echter de vraag of dat zo is, stellen deskundigen. De Staatsraad benadrukt dat toekenning van staatsmiddelen aan burgers alleen via wetgeving mag gebeuren. Het ontbreken van een wettelijke basis maakt uitbetalingen onrechtmatig en in strijd met de Comptabiliteitswet. De verantwoordelijken kunnen zelfs juridisch aansprakelijk worden gesteld voor onrechtmatige uitgaven. Dus dat betekent óók Santokhi.

Alleen de Hakrinbank – waarvan de staat grootaandeelhouder is – was bereid om de nek uit te steken. Terwijl de andere banken zeer behoedzaam zijn en niet nog een keer op de rand van de afgrond willen belanden zoals in 2020. En mede waardoor de bailout van het Internationaal Monetaire Fonds (IMF) noodzakelijk was.

De vraag die kan worden gesteld is waarom alleen de Hakrinbank in het RVI-moeras is gesprongen. En bovenal waarom governor Maurice Roemer van de Centrale Bank van Suriname (CBvS), die toezicht moet houden op de banken, de Hakrinbank toestemming heeft gegeven om het certificaat-recht van de RVI op te kopen. Dat is zeer onverantwoord, kan op basis van de bevindingen van de Staatsraad worden geconcludeerd.

Iedereen van regeringszijde – en ook de Hakrinbank – benadrukt dat de RVI geen staatsschuld creëert. Maar is dat ook zo? Al dat voorgeschoten geld heet misschien formeel geen lening, maar uiteindelijk moeten al die miljarden SRD’s wel door de overheid terugbetaald worden aan de bank. De bank krijgt daarvoor in de plaats de certificaten van de rechthebbenden in ruil, die vanaf 2035 verzilverd zouden moeten worden bij de Surinaamse staat. Dat is wel degelijk een verkapte lening.

De kans is dus aanwezig dat de Hakrinbank dit uitgekeerde bedrag nooit zal kunnen incasseren omdat de RVI (nog) niet tot wet is verheven door De Nationale Assemblee (DNA) en daardoor juridisch geen poot heeft om op te staan. In dat geval zullen de reeds uitbetaalde RVI’s mogelijk moeten worden afgeboekt als een oninbare lening.

“Iedereen gaat rijk worden met de RVI”, zo beloofde Santokhi meerdere malen. Maar het zal zomaar kunnen dat zijn verkiezingsgeschenk (dat door vele partijen als ‘omkoping’ is bestempeld) het land, het commerciële bankwezen – én hemzelf en zijn regering – opnieuw in enorme problemen kan brengen.

Dan zal er een hoge prijs betaald moeten worden om de dadendrang van de president te helpen vervullen.

UNITEDNEWS

[PODCAST 7] – Aan de rand van Paramaribo had de Algemene Bevrijdings- en Ontwikkelingspartij (ABOP) van Ronnie Brunswijk op vrijdagavond zijn slotmeeting. De campagne liep op zijn eind en de partijleiding vond het een mooi moment om het nieuwe partijcentrum in gebruik te nemen.  De bouw duurde twee maanden, maar het is gelukt. Alleen is de infrastructuur eromheen is ‘nog niet ready’, zoals ze hier in Suriname zeggen. Ook was er veel modder door de regen.

Desondanks trokken duizenden aanhangers naar de Frederikshoopweg om Brunswijk toe te juichen. Zijn ABOP neemt het al jaren op voor de bewoners van het binnenland en

de minder bedeelden. Tevens doet Brunswijk – voormalig aanvoerder van het junglecommando in de Binnenlandse Oorlog, bij verstek veroordeeld voor drugshandel in Nederland en Frankrijk, en thans vicepresident – aan ombudspolitiek. Mensen die het moeilijk hebben, kunnen een persoonlijk beroep op hem doen en worden geholpen met geld of middelen. 

Tijdens zijn optreden met gouden staf – Brunswijk werd in 2023 door twee koningen en een koningin van het African Royal Kingdom gekroond tot ‘King Afro Suriname Heritage’ – stelde hij in de regering verantwoordelijkheid te hebben genomen. ABOP stapte in 2020 in een coalitie met de VHP van president Chan

Santokhi, de NPS van Gregordy Rusland en de PL van Bronto en Paul Somohardjo. Op vrijdagavond benadrukte Brunswijk dat ontwikkeling van de mensen prioriteit nummer een is. Hij somde bijvoorbeeld tientallen namen op van dorpen waar dankzij ABOP water en licht is geïnstalleerd. 

Net als vele andere Surinaamse politici in campagnetijd beloofde Brunswijk in de komende periode armoede te bestrijden, onderwijs en zorg te verbeteren en aan een betere infrastructuur te werken. Na afloopt vroeg ik hem of dat wel allemaal tegelijk kan. Hij antwoorden er het volgende op: 

Het was voor ons niet eenvoudig om weg te komen. Vanwege de campagnestop en drooglegging, die om middernacht in gingen, was het feest tegen het einde van de avond voorbij en wilden alle ABOP’ers naar huis. De kleine wegen rond het complext konden dat niet aan, met horden aan wandelende mensen en lange files van stapvoets rijdende auto’s tot gevolg. We waren na 1,5 uur rijden terug in ons hotel in het centrum Paramaribo. 

Typische campagne

De volgende dag maakte ik de balans op. Wat heeft deze campagne voor de verkiezingen van zondag 25 mei gebracht? Er waren meer tv-debatten dan de vorige keer en er waren enkele verrassingen, zoals het uitstappen van de PL uit de coalitieregering. Ook is het de vraag of de stembusgang goed zal verlopen wegens een tekort aan vrijwilligers en andere logistieke uitdagingen. De campagnes zelf op zijn Surinaams: van een warme Jenny Simons die kinderen omhelsde tot een enthousiaste Chan Santokhi die fietsen uitdeelde. 

Wat zullen deze verkiezingen het land brengen? Allereerst is er het nieuwe kiesstelsel. In plaats van met districten te werken is dit keer gekozen voor een evenredig stelsel, waarbij iedere stem even zwaar telt. Net als in Nederland zal de kiesdeler straks bepalen hoeveel stemmen nodig zijn voor één zetel in de Nationale Assemblee. In zijn partijcentrum sorteerde Brunswijk al voor op ‘meer dan honderdduizend stemmen’, onder meer omdat de ABOP onder de radar campagne zou hebben gevoerd. En hij liet het stembiljet aan iedereen zien, met daarop de plek van zijn partij. Mensen kunnen daar maar een bolletje inkleuren.

In de afgelopen twee weken hebben we de stemming in het land voor onszelf gepeild. Daar kwam uit dat president Santokhi voornamelijk geliefd is onder Hindostanen, maar minder onder de rest van de bevolking, die veel klaagt over zijn beleid. Bij de andere partijen komt er niet echt een partij uit waar veel mensen ‘voor willen gaan’. Neem bijvoorbeeld de NDP. De partij van wijlen Desi Bouterse heeft met Jenny Simons een gematigd, betrouwbaar en welbespraakte leider gekregen, maar torst het verleden met zich mee. 

Twee scenario’s

Hoe zullen deze verkiezingen verlopen? Er zijn mij betreft twee scenario’s. Bij een hoge uitkomst is de impopulaire Santokhi niet zeker van de overwinning en kan het op zondagavond nog wel eens een nek-aan-nekrace worden met zijn grote concurrent Simons. In dat geval wordt het spannend. Hetzelfde geldt voor wie als derde partij eindigt. De NPS maakt daartoe meer kans vanwege het nieuwe kiesstelsel. Nu heeft de partij drie zetels, maar dat zouden er zomaar eens veel meer kunnen worden, omdat alle stemmen van de aanhang, die voornamelijk in Paramaribo woont, nu wel meetellen. Vlak ook de ABOP van Brunswijk niet uit. 

Het tweede scenario is dat van een lage opkomst, omdat meer Surinamers ontevreden en teleurgesteld zijn geraakt in de politiek en niet meer willen stemmen. In zo’n geval voorspel ik een overwinning van Santokhi, want zijn VHP heeft meer vaste kiezers. Het zijn voornamelijk Hindoestanen die trouw op hun aloude etnische partij willen stemmen. De andere bevolkingsgroepen zijn verdeelder. Neem de Afro-Surinamers, waarvan de stemmen verdeeld zijn over onder meer de NDP, BEP, ABOP en NPS. 

Bij de voorgaande verkiezingen schommelde de opkomst rond de 75 procent, want goed is te noemen voor een democratie. Als de opkomst tien of vijftien procent lager zou worden, dan is de kans op een ‘vertekende verkiezing’ groter en dus ook de winst van de VHP, de partij met de meest stem vaste achterban. Hun stemmen wegen dan immers zwaarder, omdat de kiesdeler ook anders zal zijn. 

Hoe dan ook: het belooft op zondag een enerverende verkiezingsdag te worden in Suriname. In aflevering zeven van onze podcast besteden we er aandacht aan. Kijk en luister hier:

Kemal Rijken

Kemal Rijken is journalist, schrijver, presentator, historicus en politicoloog. Voor de verkiezingen van 25 mei 2025 reist hij af naar Suriname om verslag te doen in een blog op Waterkant.Net. Samen met collega Chris Aalberts maakt hij ‘Verkiezingen in Suriname, een podcast’ waarin ze vertellen van hun bevindingen in het land en op de actualiteit ingaan.

Rijken is werkzaam in Nederland en daarbuiten. Eerder schreef hij verschillende boeken, waaronder ‘Monarchie, koningshuizen in Europa vanaf 1940, geschiedenis, uitdagingen en overlevingskansen’, ‘Eigen Volk’, ‘Van der Laan, biografie van een burgemeester’ en ‘Roma’. Met Aalberts ging hij eerder naar de VS en Duitsland voor dezelfde podcastserie.

Suriname gaat vandaag naar de stembus. In het hele land hebben in totaal 399.932 kiesgerechtigden van 07.00 tot 19.00 uur de kans om hun stem uit te brengen. Na de stemming volgt een pauze, waarna de telling van de algemene, vrije en geheime verkiezingen van 2025 begint. Die is hier live te volgen.

Tijdens de verkiezingen krijgen burgers de kans om hun stem uit te brengen en vertegenwoordigers te kiezen voor onder andere het Surinaamse parlement en de ressortraden.

Bij deze verkiezingen wordt het gewijzigde kiesstelsel gehanteerd, waarbij het districtenstelsel voor de verkiezing van de 51 leden van De Nationale Assemblée

is vervangen door een landelijk evenredigheidsstelsel.

De wijziging betekent dat het hele land nu als één kiesdistrict fungeert, waardoor elke stem even zwaar weegt, ongeacht de woonplaats van de kiezer.

Om te kunnen stemmen moet een kiezer voorkomen op de kiezerslijst. Daarnaast is een oproepkaart nodig. Wie geen oproepkaart heeft ontvangen en deze niet heeft opgehaald, kan toch stemmen. De oproepingskaarten die niet opgehaald zijn, liggen op het stembureau waar de kiezer moet stemmen.

Op deze website van het ministerie van Binnenlandse Zaken kan worden opgezocht op welk stembureau iemand moet zijn. Indien u uw identiteitsnummer, naam en geboortedatum invult, ziet u waar u

moet stemmen. 

Om te kunnen stemmen mogen alle kiesgerechtigden zich op het stembureau legitimeren met een identiteitskaart uitgegeven door het Centraal Bureau voor Burgerzaken. Wie geen identiteitskaart heeft, kan zich legitimeren met een geldig rijbewijs of paspoort.

De meeste scholen zijn vandaag ingezet als stembureau. Daarom heeft het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur besloten dat alle scholen op maandag 26 mei gesloten zullen zijn.

Lothar Boksteen, voormalig voorzitter van het Centraal Hoofdstembureau (CHS), legt de stemprocedure uit. De kiezer mag op het stembiljet voor de Ressortenraad (RR) slechts één vakje rood kleuren. Dit geldt ook voor het biljet voor De Nationale Assemblee (DNA). De stembureaus zijn geopend van 07:00 uur tot en met 19:00 uur.

Personen die onder invloed zijn van alcohol mogen stemmen, mits zij bij bewust zijn en coherent kunnen handelen. Iedereen die vóór of precies om 19:00 uur aanwezig is, krijgt de gelegenheid om te stemmen.

Na

sluiting van de stembussen vindt de telling plaats op het stembureau zelf. Eerst worden de stembiljetten gecontroleerd op geldigheid. Daarna begint de telling.

Elk biljet wordt gecontroleerd op lijstnummer, kandidaatnummer, naam van de kandidaat en of het correct is ingevuld. Deze controle gebeurt door twee functionarissen.

De getelde biljetten worden vervolgens gebundeld, opgerold, in kaftpapier gewikkeld, verzegeld en veilig opgeborgen als bewijs van de telling op dat specifieke stembureau.

Boksteen geeft hiermee een overzicht van het volledige proces: van het uitbrengen van de stem tot en met de telling van de stemmen.