Hof van Justitie waarschuwt voor politieke greep op rechterlijke macht

Het Hof van Justitie waarschuwt dat de voorgestelde wijzigingen rond de rechterlijke macht juist kunnen leiden tot minder onafhankelijkheid en minder bescherming tegen politieke invloed. Alle rechters hebben daarover gezamenlijk aan De Nationale Assemblée geschreven. Volgens het hof worden belangrijke waarborgen afgezwakt, terwijl de initiatiefnemers juist spreken van versterking.

Een groot probleem is dat voorstellen van rechters en andere deskundigen volgens het hof nauwelijks zijn meegenomen. Zo ontbreken duidelijke regels voor de invoering van cassatie en worden eisen voor rechters in de hoogste instantie versoepeld. De verplichting van tien jaar ervaring als rechter verdwijnt, terwijl ook benoeming voor het leven wordt losgelaten. Dat roept vragen op over de kwaliteit en onafhankelijkheid van de hoogste rechtspraak.

Ook bij het Openbaar Ministerie wil de politiek ingrijpende veranderingen doorvoeren. Er komt een nieuw bestuur rond de procureur-generaal en advocaten-generaal, maar het Hof van

Justitie krijgt geen rol meer bij hun voordracht, benoeming en ontslag. Juist daar ziet het hof een risico, omdat zulke functies zoveel mogelijk buiten politieke invloed moeten blijven.

Daarnaast wil men de procureur-generaal nog maar voor maximaal zeven jaar benoemen en worden ook pensioenleeftijden aangepast. Het hof begrijpt niet waarom zulke veranderingen wel gelden voor leden van het Openbaar Ministerie, maar niet voor rechters, terwijl beide groepen deel uitmaken van de rechterlijke macht. Ook opgebouwde financiële rechten van zittende en gepensioneerde rechters worden volgens het hof geschrapt.

De boodschap van het hof is daarom duidelijk: het is niet tegen hervormingen, maar wel tegen veranderingen die de rechterlijke macht zwakker maken. De rechters zeggen zelfs maatregelen te zullen nemen als dat nodig is om hun onafhankelijkheid te beschermen. Dat is een uitzonderlijk zwaar signaal en laat zien hoe ernstig zij de plannen vinden.

Voor de gewone burger draait het uiteindelijk om één simpele vraag: kan een rechter straks nog volledig onafhankelijk beslissen, ook wanneer de overheid of de politiek partij is in een zaak? Als de politiek te veel invloed krijgt op benoemingen, functies en regels binnen de rechterlijke macht, kan dat vertrouwen worden aangetast. Daarom moet DNA volgens de waarschuwing van het hof uiterst voorzichtig zijn met wijzigingen die raken aan het fundament van de rechtsstaat.