DUIZENDE BRAZILIANEN DE STRAAT OP: ‘BOLSONARO VERBRANDT ONZE TOEKOMST’

Duizenden Brazilianen de straat op: ‘Bolsonaro verbrandt onze toekomst’

Net als de internationale gemeenschap maken ook veel Brazilianen zich grote zorgen om de branden in het Amazonegebied. Duizenden gingen dit weekend de straat op.

Juist Sao Paulo, duizenden kilometers ten zuiden van de Amazone, ondervond een week geleden de gevolgen van de al weken om zich heen grijpende branden. Midden op de dag zorgden uit de Amazone overgewaaide rookwolken voor nachtelijk donker in de grootste stad van het land. Het bizarre verschijnsel bleek de katalysator van een wereldwijd alarm.

‘Bolsonaro verbrandt onze toekomst’, stond op een van de spandoeken tijdens de betoging in het centrum van Rio de Janeiro, gericht tegen de Braziliaanse president Jair Bolsonaro. Hij wordt gezien als grote verantwoordelijke, niet zozeer voor de branden zelf – die zijn een min of meer ‘normaal’ verschijnsel – als wel voor het hoge aantal: ruim 80 procent meer dan vorig jaar en meer

dan welk jaar dan ook sinds 2010. ,,Branden zijn er altijd geweest, maar nooit aangezet door uitlatingen van een president”, zo verwoordde oud-minister van Milieu, Marina Silva, het gevoel over de milieupolitiek van Bolsonaro bij een deel van de bevolking.

Economische ontwikkeling

Al in de verkiezingscampagne van vorig jaar liet hij er geen misverstand over bestaan: milieubescherming mag niet boven economische ontwikkeling staan. ,,Al die regels en controles maken vooruitgang onmogelijk”, zei hij vaak. Toen al wilde hij minder regels en beschermde gebieden in de Amazone, die hij wil openstellen voor grootschalige mijnbouw en ontwikkeling. 

Niet alleen de Amazone overigens. Bolsonaro wil bijvoorbeeld van grotendeels beschermde gebieden aan de zogenoemde Groene Kust ten zuidwesten van Rio de Janeiro ‘een soort Cancun’ maken, een groot internationaal toeristencentrum met luxeresorts zoals in de Mexicaanse badplaats.

“We hebben de middelen niet om de branden te stoppen.”

President Bolsonaro

Liefde

Zijn economische plannen met de Amazone herhaalde Bolsonaro vrijdag nog eens

in een tv-toespraak over de branden: ,,In de Amazone wonen twintig miljoen Brazilianen. Die hebben recht op eenzelfde economische dynamiek als de rest van het land.” In zijn rede beleed hij wel zijn ‘diepe liefde voor de Amazone’, die ‘we moeten beschermen’. Die uitspraken staan haaks op wat hij altijd heeft gezegd en ook gedaan. Zijn regering heeft de budgetten van milieupreventie- en controle-instituten met 30 procent gekort.

Dat heeft directe gevolgen gehad voor onder meer brandpreventie en bluswerk in de Amazone, alsmede voor het aantal opgelegde boetes vanwege milieudelicten. Dat Noorwegen en Duitsland hun financiële bijdragen aan milieuprojecten vorige week hebben stopgezet, komt daar nog eens bij. ,,We hebben de middelen niet om de branden te stoppen”, moest Bolsonaro toegeven.

De internationale druk van onder anderen de Franse president Emmanuel Macron en de dreiging van een internationale boycot van Braziliaanse producten lijken wel te hebben gewerkt. Waar Bolsonaro eerder nog fel

van leer trok tegen niet-gouvermentele organisaties, die hij zonder enige grond beschuldigde van het aanstichten van de branden, en geen inmenging van het buitenland wilde, was zijn toon vrijdag zeer gematigd.

Het leger

Vooral de belangrijke landbouwsector, met de wapenindustrie en de evangelisten een van de drie pijlers achter Bolsonaro’s verkiezing eind vorig jaar, had signalen gekregen over mogelijke sancties. De grote soja- en vleesbedrijven, belangrijke aanjagers van de Braziliaanse economie, hebben de afgelopen dagen druk op de president uitgeoefend om het beeld van Brazilië in het buitenland bij te stellen. Ook daarom heeft Bolsonaro besloten het leger in te zetten bij de bestrijding van de branden.

Dat is wel tegen het zere been van een groot deel van Bolsonaro’s kiezers, die lijnrecht staan tegenover de bezorgde menigten die de afgelopen dagen de straat op gingen. Zij moeten niets hebben van wetenschap, cijfers of kennis. Ze zien milieubescherming als een verworvenheid van ‘links’

en het beleid van de Arbeiderspartij van oud-president Lula dat ze juist zo verfoeien en waar hun conservatief-nationalistische held Bolsonaro een einde aan moet maken. Evenals tijdens de verkiezingscampagne roeren Bolsonaro’s aanhangers zich vooral op internet en via WhatsApp, in groepen als Soldados do Mito (soldaten van de Mythe, Bolsonaro’s bijnaam). Zij gruwen van een knieval voor het buitenland en roepen sinds de bemoeienis van Frankrijk juist op tot de boycot van Franse producten.

BRON|BUITENLAND