Gestolen is het niet, moet het diorama van Het Valkhof toch terug naar Suriname?
NIJMEGEN - Geroofde ‘koloniale’ kunst moet terug, vindt een onderzoekscommissie. Maar wat als het geschonken is? Zoals een Surinaams diorama in Museum het Valkhof. ,,Het gaat om een gezamenlijke geschiedenis die zowel hier als daar verteld moet worden.”
Een soort kijkdoos is het, maar dan een hele fraaie. Het Surinaamse diorama
Gemaakt in 1823
Plantage-eigenaar Gerard Putter gaf de Surinaamse kunstenaar Gerrit Schouten in 1823 opdracht
Detail uit het diorama van Gerrit Schouten. © Gerard
Een particulier museum uit Suriname wil het diorama van de koffieplantage terughalen naar de voormalige Nederlandse kolonie. Hedwig Saam, directeur van Museum Het Valkhof, wil daar niet aan meewerken. ,,Dit kunstwerk verbeeldt een stuk gedeelde, duistere, geschiedenis, dat zowel in Suriname als in Nederland verteld moet worden.”
Steeds meer discussie
Gestolen erfgoed uit
Het zit zo: een eeuw geleden schonk een nazaat van de opdrachtgever het kunstwerk aan de gemeente Nijmegen. Tussen 1979 en 2005 werd het tentoongesteld in het toenmalige Nijmeegs Volkenkundig Museum op het terrein van de Radboud Universiteit. Sindsdien staat het in depot bij Museum Het
Detail uit het Surinaamse diorama. © Gerard Verschooten
Zorgvuldig omgaan met erfgoed
Saam is voor zorgvuldigheid. ,,Als museum hebben we de opdracht van de overheid gekregen om erfgoed te bewaren en ontsluiten voor publiek. Als er een formeel
Vooralsnog heeft de Surinaamse regering geen verzoek ingediend.
Andere kijk op de zaak
Vanuit Suriname wordt een andere kijk op de zaak gegeven. Door Masha Mormon en haar man Bas Spek. De voorouders van Mormon werkten als slaaf op koffieplantage Kerkshoven, de plantage op het diorama. Na de afschaffing van de slavernij werd het land verdeeld onder de slaven. Zo werd Marsha
Het echtpaar wil de plantage - nu Bakki genaamd - in ere herstellen om zo het erfgoed te bewaren. Het is een toeristische attractie met een restaurant, excursies en overnachtingsmogelijkheden. Ook is er een klein museum over het plantageverleden van Suriname. Hoe mooi zou het zijn op juist hier het
Het diorama is een belangrijk stuk. Het belicht het slavernijverleden van Nederland. Een schurend stuk geschiedenis dat verteld moet worden
Hedwig Saam, Directeur Museum Het Valkhof
Toezegging teruggedraaid
Mormon en Spek klopten drie jaar geleden al aan bij Het Valkhof. Hun
Volgens museumdirecteur Hedwig Saam ligt
Slavernijverleden van Nederland
In het voorjaar van 2018 inventariseerde de nieuw aangetreden directeur samen met de museumstaf de collecties en de verzamelingen. Saam: ,,We kwamen tot de slotsom dat het diorama een belangrijk stuk is. Het belicht het slavernijverleden van Nederland. Een deel van de Nederlandse geschiedenis –
Wat meespeelt, zegt Saam, is dat er de laatste jaren in Nederland anders wordt gekeken naar het slavernijverleden. Er zijn onderzoeken, slavenregisters worden digitaal ontsloten en het Rijksmuseum presenteert volgend jaar een tentoonstelling over slavernij.
Op
de plek waar het gemaakt is, zou het originele diorama veel meer betekenis hebben Bas Spek
Van depot naar ‘topstuk’
Museum Het Valkhof wil het diorama restaureren en een plaats geven in de vaste collectie. Zo wordt het bijna vergeten depotstuk plots een ‘topstuk’. Saam: ,,We hebben contact met het Rijksmuseum en het
Ze begrijpt dat het museumstuk voor Marsha Mormon en Bas Spek en belangrijke gevoelswaarde heeft. ,,Zij zetten zich in voor het Surinaamse erfgoed. We hebben aangeboden een replica
Spek en Mormon denken er anders over. ,,Op de plek waar het gemaakt is, zou het originele diorama veel meer betekenis hebben", zegt Spek. ,,Bovendien is het een impuls voor de lokale economie omdat het extra toeristen trekt. De mensen
Bas Spek en Marsha Mormon op Plantage Bakki in Suriname. © eigen foto
Wie was Gerrit Schouten?
Gerrit Schouten (Paramaribo 1779-1839) was een Surinaamse kunstenaar van
Zijn andere specialiteit was het diorama. Hij verbeeldde
