Column: De overheid wordt pas wakker als het misgaat

Sommige problemen lijken een abonnement op de overheid te hebben. Ze verdwijnen nooit helemaal. Ieder jaar duiken ze weer op, soms bij een begrotingsbehandeling, soms in het parlement en soms in de media. Er worden vragen gesteld, ministers geven uitleg en beloven beterschap. Daarna wordt het stil. Totdat het misgaat. Dan begint het verhaal opnieuw.

De kwiklekkage op het politiebureau Nieuwe Haven is een goed voorbeeld. Een ruimte moest worden gesloten en de overheid zoekt nu naar een veilige opslagplaats voor

het in beslag genomen kwik. Maar de politie neemt toch niet sinds gisteren kwik in beslag? Waarom is er dan nog steeds geen geschikte opslagplaats? 

Of kijk naar Albina, waar volgens parlementariërs geen operationeel blusvoertuig beschikbaar is. In Moengo is een school afgebrand en moeten honderden leerlingen nu ergens anders worden ondergebracht. Natuurlijk kan niet iedere brand worden voorkomen. Maar een brandweer zonder voldoende materieel is een probleem dat je niet pas moet ontdekken wanneer de vlammen al uit het dak slaan.

In de landbouw klinkt hetzelfde verhaal. Exporteurs waarschuwen voor gebrekkige controle op bestrijdingsmiddelen. Er waren jaren geleden al plannen om het toezicht te verbeteren. Toch moeten we nu opnieuw praten over de veiligheid van groenten die op onze markten terechtkomen.

Kijk naar de problemen bij de Telecommunicatie Autoriteit Suriname (TAS). Daar draait de discussie onder meer om een arbeidsovereenkomst van de voormalige directeur. De vorige regering vaardigde een resolutie uit waarmee de toenmalige president-commissaris een rol kreeg bij de uitvoering. Maar de TAS-wet schrijft een andere procedure voor bij het vaststellen van de arbeidsvoorwaarden van de directeur.

De rechter moet zich nog definitief uitspreken over de rechtsgeldigheid van de overeenkomst. Maar de minister heeft inmiddels in het parlement verklaard dat geen machtiging van de toenmalige minister is aangetroffen voor de ondertekening van het contract door de president-commissaris. Hoe kan zoiets gebeuren? Een resolutie van de president staat toch niet boven de wet? En waarom wordt pas jaren later, wanneer er een bestuursconflict ontstaat, zo nadrukkelijk gekeken naar de manier waarop het contract tot stand is gekomen?

Het zou verstandig zijn wanneer de regering niet alleen naar TAS kijkt, maar ook eens bij andere staatsbedrijven en parastatalen nagaat hoe het zit. Wie heeft daar de contracten van directeuren ondertekend? Zijn alle wettelijke procedures gevolgd? Zijn er misschien meer regelingen die bij nader onderzoek niet blijken te kloppen?

Dat hoeft geen politieke heksenjacht te worden. Integendeel. Begin bij de vorige regering, maar kijk net zo goed naar besluiten van de huidige regering. De wet verandert immers niet van betekenis wanneer een andere politieke partij aan de macht komt.

Ook bij de ministeries zien we dat problemen gemakkelijk worden doorgeschoven. In het onderwijs horen we al jaren over slechte schoolgebouwen, tekorten aan leerkrachten en achterstallig onderhoud. In de gezondheidszorg gaat het telkens weer over tekorten aan medicijnen, personeel en middelen. De landbouwsector kent zijn eigen lange lijst van problemen.

Ieder jaar worden nieuwe plannen gepresenteerd. Maar hoe vaak horen we wat er van de vorige plannen terecht is gekomen? Wat is uitgevoerd, wat niet en waarom niet? Waar is het geld gebleven dat wel beschikbaar was? En welke problemen zijn blijven liggen omdat er geen geld was?

Daarvoor hebben we begrotingen, uitvoeringsverslagen en slotrekeningen. Niet alleen om cijfers te bekijken, maar vooral om te weten of het beleid iets heeft opgeleverd. Toch gaat bij de bespreking van een nieuwe begroting vaak veel meer aandacht uit naar wat de regering wil gaan doen dan naar wat zij heeft nagelaten.

En dan hebben we nog het bekende verhaal van de vorige regering. Zodra iets niet goed gaat, horen we dat het probleem is geërfd. Dat kan best waar zijn. Maar een probleem verdwijnt niet door steeds opnieuw te vertellen wie het heeft achtergelaten. Wie vandaag bestuurt, moet vandaag verantwoordelijkheid nemen. 

We hoeven echt niet te verwachten dat alle problemen van Suriname morgen zijn opgelost. Daarvoor zijn ze te groot en zijn de middelen te beperkt. Maar we mogen wel verwachten dat de overheid weet welke problemen er zijn, wat eraan wordt gedaan en wanneer resultaten te verwachten zijn. En vooral dat zij zichzelf af en toe kritisch bekijkt, zonder eerst door een incident, een rechtszaak of boze burgers wakker geschud te moeten worden. 

Wilfred Leeuwin