WHO en Unicef: dalende mazelenvaccinatie vergroot risico op uitbraken

De routinematige vaccinatie van kinderen in de Amerika’s is in 2025 verder hersteld en ligt inmiddels boven het niveau van vóór de coronapandemie. Tegelijkertijd is de vaccinatiegraad tegen mazelen gedaald, waardoor gemeenschappen kwetsbaar blijven voor nieuwe uitbraken. Dat blijkt uit de nieuwste ramingen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het Kinderfonds van de Verenigde Naties (Unicef).

Het aantal kinderen jonger dan één jaar dat geen vaccinaties heeft ontvangen, daalde van 1,3 miljoen naar 1,1 miljoen. Ook binnen de reguliere vaccinatieprogramma’s is vooruitgang geboekt.

De vaccinatiegraad voor de eerste dosis van het vaccin tegen difterie, tetanus en kinkhoest (DTP1) steeg naar 92 procent. De dekking voor de derde dosis (DTP3) bleef stabiel op 86 procent. Volgens de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO) tonen deze cijfers aan dat de Amerika’s niet alleen de terugval tijdens de pandemie hebben ingelopen, maar ook het eerdere niveau van routinematige vaccinatie hebben overtroffen.

“De Amerika’s hebben laten zien dat

vooruitgang mogelijk is. Landen hebben hun routinematige vaccinatieprogramma’s versterkt en het aantal kinderen dat levensreddende vaccins mist, teruggebracht”, zegt PAHO-directeur Jarbas Barbosa. Hij wijst er tegelijk op dat de terugkeer van mazelen duidelijk maakt dat de behaalde vooruitgang niet als vanzelfsprekend mag worden beschouwd.

Mazelenvaccinatie onder noodzakelijke grens De vaccinatiegraad tegen mazelen, die in 2024 nog was gestegen, nam in 2025 opnieuw af. De dekking met de eerste dosis van een mazelenvaccin daalde van 89 naar 88 procent. Bij de tweede dosis ging de vaccinatiegraad terug van 79 naar 78 procent.

Beide percentages liggen ruim onder de 95 procent die nodig is om uitbraken van deze zeer besmettelijke ziekte te voorkomen. De cijfers laten ook grote verschillen zien tussen en binnen landen. Sommige landen halen al langere tijd een vaccinatiegraad van meer dan 90 procent, terwijl andere daar ruim onder blijven. Volgens de organisaties weerspiegelt dit aanhoudende geografische en sociaaleconomische

verschillen in de toegang tot vaccinaties.

Verscheidene landen in de regio bestrijden nog steeds mazelenuitbraken. De meeste besmettingen doen zich voor onder mensen die niet zijn gevaccineerd of niet alle aanbevolen doses hebben gekregen.

De uitbraken laten volgens PAHO zien hoe snel mazelen zich kan verspreiden wanneer groepen onvoldoende beschermd zijn. Hoge vaccinatiegraden, sterke controlesystemen en een snelle aanpak van uitbraken blijven daarom noodzakelijk.

“Zolang mazelen ergens ter wereld blijft circuleren, kan geen enkel land of geen enkele gemeenschap de aandacht laten verslappen. Vaccinatie is onze sterkste bescherming”, aldus Barbosa.

Mazelen behoort tot de meest besmettelijke ziekten ter wereld. Ook kleine groepen met een lage vaccinatiegraad kunnen ervoor zorgen dat het virus zich blijft verspreiden. In iedere gemeenschap is daarom een vaccinatiegraad van minstens 95 procent met twee doses nodig om de overdracht te stoppen en kwetsbare groepen te beschermen.

Amerika’s koploper met HPV-vaccinatie Naast het herstel van de reguliere

kindervaccinaties blijven de Amerika’s wereldwijd koploper met vaccinatie tegen het humaan papillomavirus (HPV). De vaccinatiegraad bereikte in 2025 een niveau van 71 procent.

Volgens PAHO weerspiegelt dit de blijvende politieke inzet en investeringen om jongeren te beschermen tegen baarmoederhalskanker. Deze ziekte is in veel landen in de regio de op één na belangrijkste oorzaak van kankersterfte onder vrouwen. De resultaten tonen volgens de organisatie aan wat mogelijk is wanneer landen vaccinatie prioriteit geven en de toegang tot vaccins uitbreiden.

Blijvende investeringen nodig Het herstel van de routinematige vaccinatie geldt als een belangrijke mijlpaal voor de volksgezondheid. Toch maken de nieuwste ramingen duidelijk dat het werk nog niet is afgerond.

Aanhoudende gaten in de immuniteit maken gemeenschappen kwetsbaar voor ziekten die met vaccins kunnen worden voorkomen, vooral mazelen. Daarmee staat ook de vooruitgang van de afgelopen decennia onder druk.

PAHO werkt met landen samen om nationale vaccinatieprogramma’s te versterken, kinderen te

bereiken die vaccinaties hebben gemist en het vertrouwen in vaccins te vergroten met duidelijke en wetenschappelijk onderbouwde informatie.

Via het PAHO Revolving Fund ondersteunt de organisatie landen daarnaast bij het tijdig en tegen betaalbare prijzen verkrijgen van goedgekeurde vaccins. Volgens PAHO blijft een hoge vaccinatiegraad in iedere gemeenschap noodzakelijk om nieuwe uitbraken te voorkomen, eerdere gezondheidswinst te beschermen en ervoor te zorgen dat ieder kind toegang heeft tot levensreddende vaccins.

Bron: PAHO media