Van 'cheaters' naar 'great friendship': hoe Trump anders over Xi en China is gaan praten
| starnieuws | Door: Redactie
De Amerikaanse president Donald Trump schudt de hand van de Chinese president Xi Jinping tijdens een staatsdiner in het Witte Huis in Washington D.C. (Foto: Reuters) Tussen de manier waarop Donald Trump ruim tien jaar geleden over China sprak en de woorden die hij deze week voor de Chinese president Xi Jinping gebruikte, zit een opvallend verschil. China was ooit volgens Trump een land dat de Verenigde Staten "bestal", "bedroog" en economisch uitbuitte. Tijdens Xi's staatsbezoek aan Washington sprak Trump juist over
Die verandering betekent niet dat de concurrentie tussen de Verenigde Staten en China voorbij is. Integendeel. De twee landen blijven tegenover elkaar staan op het gebied van handel, kunstmatige intelligentie, technologie, Taiwan en internationale veiligheid.
Maar de toon is veranderd. En die verandering zegt iets over de manier waarop Trump zijn relatie met China inmiddels benadert.
Van 'cheating' naar 'great friendship'
Trump waarschuwde al jaren voordat hij president werd voor de economische macht van China. In 2012 schreef hij op Twitter dat China bij de Olympische Spelen was "betrapt op valsspelen" en koppelde hij dat aan wat hij beschouwde als de Chinese manier van zakendoen: liegen, bedriegen en stelen.
Tijdens zijn eerste verkiezingscampagne in 2015 ging hij nog verder. China was volgens Trump een vijand die Amerikaanse banen en industrieën had vernietigd.
Ook als president bleef Trump China aanvallen. In 2020 zei hij dat geen enkel land de Verenigde Staten volgens hem zo had "afgezet" als China.
Die uitspraken pasten bij Trumps toenmalige politieke boodschap: het Amerikaanse handelstekort moest worden teruggedrongen en China moest volgens hem harder worden aangepakt.
In het Witte Huis zei Trump dat hun relatie sinds zijn eerste verkiezing in 2016 is gebaseerd op wederzijds respect en de belangen van beide bevolkingen. Tijdens het staatsdiner zei hij dat de twee leiders, ondanks hun verschillende politieke systemen, volgens hem nog nooit zo
Waarom die omslag?
Er is niet één verklaring voor de veranderde toon. Een belangrijke factor is dat Trump inmiddels heeft ervaren hoe moeilijk het is om de relatie met China uitsluitend via druk en tarieven te sturen.
De handelsoorlog liep vervolgens hoog op. De twee landen besloten uiteindelijk tot een tijdelijke handelsstilstand, die tijdens het recente bezoek opnieuw is verlengd. De boodschap van Washington is daarmee veranderd van maximale druk naar druk combineren met onderhandelen.
China heeft belangrijke troeven
Daarbij speelt mee dat China beschikt over economische en strategische middelen die voor de Verenigde Staten moeilijk snel te vervangen zijn. Een belangrijk voorbeeld zijn zeldzame aardmetalen. China heeft een dominante positie in de verwerking van deze grondstoffen, die worden gebruikt in onder meer elektronica, elektrische auto's, halfgeleiders en militaire systemen.
Beijing heeft in het handelsconflict laten zien dat exportbeperkingen als onderhandelingsmiddel kunnen worden ingezet. Daarmee heeft China een belangrijke troef in handen.
Ook de omvang van de Chinese industriële productie maakt een volledige economische ontkoppeling voor beide landen ingewikkeld. Dat helpt verklaren waarom Trump enerzijds blijft spreken over Amerikaanse economische onafhankelijkheid en anderzijds belang heeft bij een werkbare relatie met Beijing.
Trump en Xi: persoonlijke diplomatie
Een tweede opvallend element is de persoonlijke relatie tussen Trump en Xi. Trump hecht zichtbaar waarde aan persoonlijke relaties met buitenlandse leiders. Tijdens het
Xi speelt daarop in. Ook hij sprak tijdens zijn bezoek over respect tussen de twee leiders en over het belang van samenwerking. Volgens Xi kunnen de Amerikaanse ambitie om "America great again" te maken en China's streven naar nationale vernieuwing naast elkaar bestaan.
De twee leiders gebruiken daarmee verschillende nationale slogans, maar presenteren die tijdens het staatsbezoek niet als tegengestelde projecten.
Geen einde aan de rivaliteit
Toch zou het verkeerd zijn om de warme woorden te zien als het einde van de strategische concurrentie. Op het gebied van kunstmatige intelligentie proberen de Verenigde Staten en
Ook Taiwan blijft een fundamenteel verschilpunt. China beschouwt Taiwan als onderdeel van zijn grondgebied. De Verenigde Staten erkennen Taiwan niet als onafhankelijke staat, maar leveren wel defensieve steun.
En dan is er Iran. Washington probeert Beijing ertoe te bewegen zijn invloed op Teheran te gebruiken, terwijl China eigen economische en strategische belangen in de regio heeft.
Op geen van deze dossiers kwam tijdens het bezoek een grote doorbraak tot stand. De top leverde vooral meer overleg en een verlenging van de handelsstilstand op.
Van confrontatie naar beheersing
De belangrijkste verandering lijkt daarom niet zozeer te zijn wat Trump van China vindt, maar hoe hij de verhouding probeert te managen. Tijdens zijn eerste campagne lag de nadruk sterk op het aanwijzen van China als oorzaak van
Xi kiest een vergelijkbare taal van stabiliteit. Hij zegt dat China en de VS concurrenten kunnen zijn, maar dat die concurrentie binnen grenzen moet blijven. Volgens Xi moeten beide landen voorkomen dat rivaliteit uitmondt in een militair conflict.
Daarmee lijkt zich een nieuwe fase af te tekenen: niet vriendschap in de traditionele betekenis, maar concurrentie met afspraken over de grenzen van die concurrentie.
Wat blijft er over van de harde Trump?
De harde taal is overigens niet verdwenen. Trump blijft China beschuldigen van oneerlijke handelspraktijken en gebruikt tarieven en technologische beperkingen als drukmiddel. Ook blijft zijn regering proberen de afhankelijkheid van Chinese grondstoffen en technologie te verminderen.
Maar tegenover Xi
Geen nieuwe wereldorde na één staatsbezoek
De warme woorden van Trump en Xi hebben de rivaliteit tussen Washington en Beijing dus niet weggenomen. Wel hebben beide leiders duidelijk gemaakt dat zij voorlopig niet willen dat die rivaliteit verder escaleert. De verlenging van de handelsstilstand geeft hun regeringen meer tijd om te onderhandelen. De gesprekken over AI en veiligheid moeten de communicatie openhouden.
Voor Trump betekent dat een opmerkelijke verschuiving in toon: van China als economische tegenstander die Amerika zou hebben
De tegenstelling tussen de retoriek van tien jaar geleden en die van deze week is daarom vooral een beeld van veranderende omstandigheden.
Trump lijkt niet van tegenstander naar bondgenoot te zijn gegaan. Hij is van harde confrontatietaal naar een veel persoonlijkere vorm van pragmatische concurrentie verschoven.
Of die aanpak op lange termijn werkt, zal niet worden bepaald door de woorden tijdens een staatsdiner, maar door wat Washington en Beijing de komende maanden daadwerkelijk met elkaar afspreken.
een "truly great friendship" en benadrukte hij het wederzijdse respect tussen de twee leiders.
Die verandering betekent niet dat de concurrentie tussen de Verenigde Staten en China voorbij is. Integendeel. De twee landen blijven tegenover elkaar staan op het gebied van handel, kunstmatige intelligentie, technologie, Taiwan en internationale veiligheid.
Maar de toon is veranderd. En die verandering zegt iets over de manier waarop Trump zijn relatie met China inmiddels benadert.
Van 'cheating' naar 'great friendship'
Trump waarschuwde al jaren voordat hij president werd voor de economische macht van China. In 2012 schreef hij op Twitter dat China bij de Olympische Spelen was "betrapt op valsspelen" en koppelde hij dat aan wat hij beschouwde als de Chinese manier van zakendoen: liegen, bedriegen en stelen.
Tijdens zijn eerste verkiezingscampagne in 2015 ging hij nog verder. China was volgens Trump een vijand die Amerikaanse banen en industrieën had vernietigd.
In 2016 zei hij tijdens een campagnebijeenkomst dat China de Verenigde Staten "verkrachtte" en sprak hij van een ongekende economische diefstal.
Ook als president bleef Trump China aanvallen. In 2020 zei hij dat geen enkel land de Verenigde Staten volgens hem zo had "afgezet" als China.
Die uitspraken pasten bij Trumps toenmalige politieke boodschap: het Amerikaanse handelstekort moest worden teruggedrongen en China moest volgens hem harder worden aangepakt.
Tijdens Xi's bezoek aan Washington klonk Trump echter heel anders. Hij noemde Xi een "great gentleman", sprak over een "very good trading relationship" en zei dat de twee leiders een "truly great friendship" hadden opgebouwd.
In het Witte Huis zei Trump dat hun relatie sinds zijn eerste verkiezing in 2016 is gebaseerd op wederzijds respect en de belangen van beide bevolkingen. Tijdens het staatsdiner zei hij dat de twee leiders, ondanks hun verschillende politieke systemen, volgens hem nog nooit zo
goed met elkaar hadden samengewerkt.
Waarom die omslag?
Er is niet één verklaring voor de veranderde toon. Een belangrijke factor is dat Trump inmiddels heeft ervaren hoe moeilijk het is om de relatie met China uitsluitend via druk en tarieven te sturen.
Tijdens zijn tweede termijn verhoogde Washington de tarieven op Chinese goederen sterk. Beijing reageerde met eigen heffingen en beperkte tegelijkertijd de export van belangrijke zeldzame aardmetalen.
De handelsoorlog liep vervolgens hoog op. De twee landen besloten uiteindelijk tot een tijdelijke handelsstilstand, die tijdens het recente bezoek opnieuw is verlengd. De boodschap van Washington is daarmee veranderd van maximale druk naar druk combineren met onderhandelen.
De verlenging van de handelsstilstand geeft beide landen opnieuw tijd om tot een bredere overeenkomst te komen. Tegelijkertijd zijn de fundamentele conflicten over tarieven, technologie en markttoegang niet opgelost.
(Beeld: Xinhua)
China heeft belangrijke troeven
Daarbij speelt mee dat China beschikt over economische en strategische middelen die voor de Verenigde Staten moeilijk snel te vervangen zijn. Een belangrijk voorbeeld zijn zeldzame aardmetalen. China heeft een dominante positie in de verwerking van deze grondstoffen, die worden gebruikt in onder meer elektronica, elektrische auto's, halfgeleiders en militaire systemen.
Beijing heeft in het handelsconflict laten zien dat exportbeperkingen als onderhandelingsmiddel kunnen worden ingezet. Daarmee heeft China een belangrijke troef in handen.
Ook de omvang van de Chinese industriële productie maakt een volledige economische ontkoppeling voor beide landen ingewikkeld. Dat helpt verklaren waarom Trump enerzijds blijft spreken over Amerikaanse economische onafhankelijkheid en anderzijds belang heeft bij een werkbare relatie met Beijing.
Trump en Xi: persoonlijke diplomatie
Een tweede opvallend element is de persoonlijke relatie tussen Trump en Xi. Trump hecht zichtbaar waarde aan persoonlijke relaties met buitenlandse leiders. Tijdens het
staatsbezoek benadrukte hij herhaaldelijk dat hij Xi al sinds zijn eerste presidentscampagne kent.
Hij ging zelfs persoonlijk naar Joint Base Andrews om Xi en diens vrouw Peng Liyuan te ontvangen. Dat was een ongebruikelijke stap voor een Amerikaanse president. Ook tijdens de officiële ontvangst en het staatsdiner bleef Trump de persoonlijke band benadrukken.
Xi speelt daarop in. Ook hij sprak tijdens zijn bezoek over respect tussen de twee leiders en over het belang van samenwerking. Volgens Xi kunnen de Amerikaanse ambitie om "America great again" te maken en China's streven naar nationale vernieuwing naast elkaar bestaan.
De twee leiders gebruiken daarmee verschillende nationale slogans, maar presenteren die tijdens het staatsbezoek niet als tegengestelde projecten.
Geen einde aan de rivaliteit
Toch zou het verkeerd zijn om de warme woorden te zien als het einde van de strategische concurrentie. Op het gebied van kunstmatige intelligentie proberen de Verenigde Staten en
China allebei een leidende positie te behouden. Washington beperkt bepaalde technologie-exporten naar China, terwijl Beijing zijn eigen technologische industrie verder uitbouwt.
Ook Taiwan blijft een fundamenteel verschilpunt. China beschouwt Taiwan als onderdeel van zijn grondgebied. De Verenigde Staten erkennen Taiwan niet als onafhankelijke staat, maar leveren wel defensieve steun.
En dan is er Iran. Washington probeert Beijing ertoe te bewegen zijn invloed op Teheran te gebruiken, terwijl China eigen economische en strategische belangen in de regio heeft.
Op geen van deze dossiers kwam tijdens het bezoek een grote doorbraak tot stand. De top leverde vooral meer overleg en een verlenging van de handelsstilstand op.
Van confrontatie naar beheersing
De belangrijkste verandering lijkt daarom niet zozeer te zijn wat Trump van China vindt, maar hoe hij de verhouding probeert te managen. Tijdens zijn eerste campagne lag de nadruk sterk op het aanwijzen van China als oorzaak van
Amerikaanse economische problemen. In zijn tweede termijn is de taal pragmatischer geworden: onderhandelen waar dat mogelijk is, druk uitoefenen waar dat nodig is en ondertussen proberen te voorkomen dat de concurrentie uitloopt op een open conflict.
Xi kiest een vergelijkbare taal van stabiliteit. Hij zegt dat China en de VS concurrenten kunnen zijn, maar dat die concurrentie binnen grenzen moet blijven. Volgens Xi moeten beide landen voorkomen dat rivaliteit uitmondt in een militair conflict.
Daarmee lijkt zich een nieuwe fase af te tekenen: niet vriendschap in de traditionele betekenis, maar concurrentie met afspraken over de grenzen van die concurrentie.
Wat blijft er over van de harde Trump?
De harde taal is overigens niet verdwenen. Trump blijft China beschuldigen van oneerlijke handelspraktijken en gebruikt tarieven en technologische beperkingen als drukmiddel. Ook blijft zijn regering proberen de afhankelijkheid van Chinese grondstoffen en technologie te verminderen.
Maar tegenover Xi
kiest Trump nu voor een andere toon. Dat hoeft geen tegenstelling te zijn. Diplomatie tussen grootmachten bestaat vaak uit een combinatie van harde onderhandeling en persoonlijke toenadering.
Het staatsbezoek heeft dat verschil bijna letterlijk zichtbaar gemaakt. Terwijl Amerikaanse en Chinese onderhandelaars achter gesloten deuren spraken over tarieven, zeldzame aardmetalen, AI en Taiwan, leidde Trump Xi persoonlijk rond in het Witte Huis en sprak hij tijdens het diner over vriendschap.
Geen nieuwe wereldorde na één staatsbezoek
De warme woorden van Trump en Xi hebben de rivaliteit tussen Washington en Beijing dus niet weggenomen. Wel hebben beide leiders duidelijk gemaakt dat zij voorlopig niet willen dat die rivaliteit verder escaleert. De verlenging van de handelsstilstand geeft hun regeringen meer tijd om te onderhandelen. De gesprekken over AI en veiligheid moeten de communicatie openhouden.
Voor Trump betekent dat een opmerkelijke verschuiving in toon: van China als economische tegenstander die Amerika zou hebben
uitgebuit naar China als concurrent waarmee een persoonlijke relatie en zakelijke afspraken mogelijk zijn.
Voor Xi geldt iets vergelijkbaars. Hij krijgt in Washington een zeer ceremonieel welkom, maar weet dat de Verenigde Staten hun strategische concurrentie met China niet hebben opgegeven.
De tegenstelling tussen de retoriek van tien jaar geleden en die van deze week is daarom vooral een beeld van veranderende omstandigheden.
Trump lijkt niet van tegenstander naar bondgenoot te zijn gegaan. Hij is van harde confrontatietaal naar een veel persoonlijkere vorm van pragmatische concurrentie verschoven.
Of die aanpak op lange termijn werkt, zal niet worden bepaald door de woorden tijdens een staatsdiner, maar door wat Washington en Beijing de komende maanden daadwerkelijk met elkaar afspreken.
| starnieuws | Door: Redactie
