Servische studentenbeweging verslaat Vučić bij parlementsverkiezingen
| starnieuws | Door: Redactie
Ilija Srdanović, lijsttrekker van de 'Studentenlijst', gefotografeerd tijdens de vieringen laat op zondag. (Foto: Reuters) De Servische president Aleksandar Vučić heeft zondagavond zijn nederlaag erkend bij de vervroegde parlementsverkiezingen. De door studenten gedragen oppositiebeweging Student List heeft volgens voorlopige prognoses een meerderheid behaald in het 250 zetels tellende parlement. De uitslag vormt een belangrijke politieke ommekeer in Servië, waar Vučić en zijn Servische Progressieve Partij (SNS) al ruim tien jaar de politiek domineren.
“Het is duidelijk dat we deze verkiezingen hebben
De aankondiging leidde tot feestelijkheden in Belgrado en andere steden. Aanhangers van de studentenbeweging gingen de straat op, terwijl auto's claxonneerden en vuurwerk werd afgestoken. Ook in Novi Sad, de stad waar de protestbeweging ontstond, vierden mensen de voorlopige overwinning.
De verkiezingen volgen op bijna twee jaar van protesten die in november 2024 begonnen na de instorting van een overkapping bij het spoorwegstation van Novi Sad. Daarbij kwamen zestien mensen om het leven.
De demonstraties groeiden uit tot een bredere beweging tegen de regering. Ook burgers die niet tot de traditionele oppositie behoorden, sloten zich aan. De studenten besloten uiteindelijk deel te nemen aan de verkiezingen met een eigen kandidatenlijst.
De Student List presenteerde kandidaten uit verschillende sectoren van de samenleving, onder wie artsen, academici, acteurs en andere publieke figuren. De beweging profileerde zich met een programma dat onder meer gericht is op de bestrijding van corruptie, het versterken van de rechtsstaat en het terugdringen van politieke invloed op overheidsbedrijven en de publieke omroep.
Vučić en zijn partij hebben beschuldigingen van corruptie herhaaldelijk ontkend.
Hoge opkomst en meldingen van onregelmatigheden
De verkiezingen werden gekenmerkt
De hoge opkomst werd gezien als een belangrijke factor bij de verkiezingsuitslag. De definitieve cijfers moeten nog door de Servische verkiezingscommissie worden vastgesteld.
Tegelijkertijd waren er meldingen van mogelijke onregelmatigheden. De onafhankelijke waarnemersorganisatie CeSID meldde dat zij meer dan 300 meldingen had ontvangen. Die betroffen onder meer mogelijke intimidatie van kiezers, het fotograferen van ingevulde stembiljetten, groepsgewijs stemmen en vermoedens van stemmen kopen. De meldingen moeten worden onderzocht; ze vormen op zichzelf geen bewijs dat de verkiezingsuitslag ongeldig is.
De verkiezingen vonden plaats onder verhoogde politieke spanningen. Rond de verkiezingscommissie in Belgrado werden straten afgezet.
Wat betekent de uitslag voor Servië?
/>Vučić was sinds 2017 president en kon zich volgens de grondwet niet kandidaat stellen voor een derde termijn. Hij had de vervroegde verkiezingen uitgeschreven in de hoop via het premierschap opnieuw de regeringsleiding op zich te nemen.“Het is duidelijk dat we deze verkiezingen hebben
verloren”, verklaarde Vučić op het hoofdkwartier van zijn partij in de hoofdstad Belgrado. Hij zei op basis van voorlopige tellingen te verwachten dat de Student List tussen de 135 en 140 zetels zou behalen, tegenover ongeveer 105 zetels voor zijn politieke kamp. De officiële einduitslag was op dat moment nog niet bekend.
De aankondiging leidde tot feestelijkheden in Belgrado en andere steden. Aanhangers van de studentenbeweging gingen de straat op, terwijl auto's claxonneerden en vuurwerk werd afgestoken. Ook in Novi Sad, de stad waar de protestbeweging ontstond, vierden mensen de voorlopige overwinning.
De verkiezingen volgen op bijna twee jaar van protesten die in november 2024 begonnen na de instorting van een overkapping bij het spoorwegstation van Novi Sad. Daarbij kwamen zestien mensen om het leven.
De ramp leidde tot grote maatschappelijke verontwaardiging en beschuldigingen van corruptie, nalatigheid en gebrekkig toezicht bij openbare bouwprojecten. Studenten eisten transparantie over
de omstandigheden van de instorting, volledige openbaarmaking van relevante documenten en verantwoording van de verantwoordelijken.
De demonstraties groeiden uit tot een bredere beweging tegen de regering. Ook burgers die niet tot de traditionele oppositie behoorden, sloten zich aan. De studenten besloten uiteindelijk deel te nemen aan de verkiezingen met een eigen kandidatenlijst.
De Student List presenteerde kandidaten uit verschillende sectoren van de samenleving, onder wie artsen, academici, acteurs en andere publieke figuren. De beweging profileerde zich met een programma dat onder meer gericht is op de bestrijding van corruptie, het versterken van de rechtsstaat en het terugdringen van politieke invloed op overheidsbedrijven en de publieke omroep.
Vučić en zijn partij hebben beschuldigingen van corruptie herhaaldelijk ontkend.
Hoge opkomst en meldingen van onregelmatigheden
De verkiezingen werden gekenmerkt
door een hoge opkomst en lange rijen bij stembureaus in Servië en in het buitenland. Volgens voorlopige cijfers van verkiezingswaarnemers had de opkomst tegen het einde van de stemdag ongeveer 68 procent bereikt. Daarmee lag zij aanzienlijk hoger dan bij de parlementsverkiezingen van december 2023.
De hoge opkomst werd gezien als een belangrijke factor bij de verkiezingsuitslag. De definitieve cijfers moeten nog door de Servische verkiezingscommissie worden vastgesteld.
Tegelijkertijd waren er meldingen van mogelijke onregelmatigheden. De onafhankelijke waarnemersorganisatie CeSID meldde dat zij meer dan 300 meldingen had ontvangen. Die betroffen onder meer mogelijke intimidatie van kiezers, het fotograferen van ingevulde stembiljetten, groepsgewijs stemmen en vermoedens van stemmen kopen. De meldingen moeten worden onderzocht; ze vormen op zichzelf geen bewijs dat de verkiezingsuitslag ongeldig is.
De verkiezingen vonden plaats onder verhoogde politieke spanningen. Rond de verkiezingscommissie in Belgrado werden straten afgezet.
Wat betekent de uitslag voor Servië?
De voorlopige uitslag maakt die ambitie onzeker. De studentenbeweging zal nu moeten bepalen hoe zij de parlementaire meerderheid omzet in een nieuwe regering en wie daarvoor als premier naar voren wordt geschoven. De cardioloog Ilija Srdanović, de eerste kandidaat op de lijst, geldt als een prominent gezicht van de beweging, maar is niet automatisch de kandidaat voor het premierschap.
De overwinning betekent niet dat alle politieke en institutionele problemen van Servië zijn opgelost. De nieuwe meerderheid zal onder meer moeten laten zien hoe zij corruptie wil aanpakken, de onafhankelijkheid van instellingen wil versterken en de zorgen over de vrijheid van de media wil adresseren.
Ook het buitenlandse beleid blijft een
aandachtspunt. Servië is kandidaat-lidstaat van de Europese Unie, maar onderhoudt tegelijkertijd nauwe banden met Rusland en heeft geen westerse sancties tegen Moskou ingesteld vanwege de oorlog in Oekraïne. De EU heeft herhaaldelijk aangedrongen op hervormingen op het gebied van de rechtsstaat, mediavrijheid en democratische instellingen.
De komende periode zal duidelijk moeten maken of de studentenbeweging haar brede protestcoalitie kan omzetten in een stabiele regering en welke koers het land onder een nieuw parlement zal varen.
| starnieuws | Door: Redactie
