PAHO opent toegang tot halfjaarlijkse hiv-preventie-injectie in 14 landen

Veertien landen in Latijns-Amerika krijgen via de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO) toegang tot lenacapavir, een langwerkend middel ter voorkoming van hiv dat slechts twee keer per jaar via een injectie wordt toegediend. PAHO heeft hiervoor een overeenkomst gesloten met farmaceut Gilead Sciences. Het gaat om Argentinië, Brazilië, Chili, Colombia, Costa Rica, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Mexico, Panama, Paraguay, Peru, Uruguay en Venezuela. Suriname behoort niet tot de veertien landen die onder deze overeenkomst vallen.

De landen kunnen lenacapavir inkopen via de Regional Revolving Funds van PAHO. Via dit mechanisme wordt de vraag van verschillende landen gebundeld om geneesmiddelen en andere gezondheidsproducten onder gunstige voorwaarden en op betrouwbare wijze aan te kopen. Voordat het middel daadwerkelijk kan worden ingezet, moeten de betrokken landen nog hun nationale toelatings- en programmatische procedures doorlopen. Lenacapavir wordt gebruikt als pre-expositieprofylaxe (PrEP) om mensen die geen hiv hebben tegen besmetting te beschermen. In tegenstelling tot onder meer dagelijkse orale PrEP hoeft het middel slechts eenmaal per zes maanden te worden toegediend.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseerde lenacapavir in 2025 als aanvullende mogelijkheid voor hiv-preventie. Klinische onderzoeken lieten volgens PAHO een effectiviteit van bijna 100 procent zien bij het voorkomen van hiv-infecties. De halfjaarlijkse toediening kan vooral een alternatief bieden voor mensen die moeite hebben met preventiemethoden waarbij dagelijks of frequenter medicatie moet worden gebruikt. Volgens PAHO worden jaarlijks ongeveer 140.000 nieuwe hiv-infecties geregistreerd in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied. De organisatie stelt dat uitbreiding van het aantal beschikbare preventiemethoden daarom noodzakelijk blijft.

"De Amerika's beschikken over steeds effectievere middelen om hiv te voorkomen, maar deze innovaties hebben alleen effect als ze de mensen bereiken die ze nodig hebben", zegt PAHO-directeur Jarbas Barbosa. Volgens hem kan de overeenkomst helpen verschillen in toegang tot lenacapavir te verkleinen en landen meer mogelijkheden voor hiv-preventie te bieden. De nieuwe regeling staat naast bestaande vrijwillige licentieovereenkomsten voor lenacapavir. Die omvatten 24 landen in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied en maken deel uit van een breder internationaal toegangsprogramma voor 120 landen.

Gilead heeft in de overeenkomst met PAHO bovendien toegezegd te werken aan technologieoverdracht naar Brazilië, met als doel het middel in de toekomst ook daar te kunnen produceren. Wanneer dat kan beginnen en op welke manier de productie wordt georganiseerd, is nog niet vastgesteld. PAHO verwacht dat regionale productie op langere termijn kan bijdragen aan een grotere beschikbaarheid en duurzamere inkoop.
De invoering van lenacapavir in nationale hiv-programma's zal geleidelijk plaatsvinden. Landen moeten onder meer regelgeving en behandelrichtlijnen aanpassen, gezondheidswerkers trainen en hun zorgsystemen voorbereiden.

Lenacapavir komt naast bestaande preventiemogelijkheden zoals dagelijkse of incidentele orale PrEP, het langwerkende middel cabotegravir en condooms. PAHO ziet uitbreiding van deze mogelijkheden als onderdeel van de regionale inspanningen om het aantal nieuwe hiv-infecties verder terug te dringen en hiv tegen 2030 als volksgezondheidsprobleem te beëindigen.