Hoop voor Surinaamse Nederlanders met een ‘AOW-gat’

De Raad van State ziet geen reden om de Surinaamse Nederlanders met een AOW-gat financieel te compenseren. Desondanks wil de PvdA dit in de Tweede Kamer voor elkaar zien te krijgen. Kamerlid Gijs van Dijk zal dinsdag vragen om een debat hierover in de Tweede Kamer. Als dat debat er komt, wil hij voorstellen de betrokken Surinaamse Nederlanders een eenmalige compensatie toe te kennen. Een commissie adviseerde dat al eerder. ‘Het rapport hierover was duidelijk: er is een mogelijkheid en een morele verplichting om dit te doen.’ Van Dijk verwacht gesteund te worden door het linkerdeel en het midden van de Kamer. ‘We hebben in het verleden ook met D66 en CDA opgetrokken op dit dossier. Een nieuw kabinet zal dit dan moeten uitvoeren.’

‘Ingezetenen’

Bij de invoering van de Algemene Ouderdomswet (AOW) in 1956 is strikt afgebakend dat de wet alleen betrekking heeft op ‘ingezetenen van Nederland’. Suriname was tot de

onafhankelijkheid in 1975 weliswaar onderdeel van het Koninkrijk, maar viel met de AOW toch onder het ‘buitenland’. Vlak voordat Suriname in 1975 onafhankelijk werd, verhuisden zo’n 34 duizend Surinamers naar Nederland. Door de afbakening in de AOW-wet hebben zij geen AOW opgebouwd in de jaren dat zij in Suriname woonden. Zij lopen 16 tot 18 procent van hun AOW mis. Op aandringen van de Kamer vroeg het ministerie van Sociale Zaken een commissie onder leiding van substituut ombudsman en voormalig PvdA-senator Joyce Sylvester eerder om advies. De commissie adviseerde het ministerie in juli om de groep Surinaamse Nederlanders eenmalig belastingvrij te compenseren. Toenmalig minister Koolmees vroeg ook de Raad van State om een advies. De raad concludeerde vrijdag dat op juridische gronden een compensatie niet noodzakelijk is. Volgens de raad is de AOW glashelder opgezet en afgebakend. ‘De Raad van State gooit nu allerlei juridische onmogelijkheden op tafel, maar als het weer een Haagse juristenstrijd wordt, dan gaat geen enkele Surinaamse Nederlander krijgen waar hij of zij recht op heeft’, verzucht Van Dijk telefonisch.

Morele verplichting

De commissie-Sylvester trok in feite dezelfde conclusie, namelijk dat er door de strenge afbakening in de AOW geen juridische verplichting is om het AOW-gat te dichten. Maar de commissie stelt dat er wel een morele verplichting is: de groep Surinaamse Nederlanders ervaart de AOW-regeling als een groot onrecht omdat Suriname in al die jaren wel onderdeel van het Koninkrijk was, en Surinamers zich ook als Nederlanders identificeren. De Raad van State waarschuwt voor precedentwerking. Als er nieuwe criteria worden bijgehaald om groepen recht te geven op de AOW worden ‘duidelijke en eenduidige grondslagen’ verlaten, die ‘aanzienlijke financiële gevolgen hebben’. De commissie-Sylvester stelt in haar rapport juist dat in de geadviseerde regeling de te compenseren groep goed is afgebakend omdat er geen vergelijkbare groep is. Bovendien zit

hier volgens de commissie de pijn bij de Surinaamse Nederlanders: ‘Zij stellen dat zij rijksgenoten waren en dat zij ten onrechte gelijk worden gesteld met migranten die niet uit het Koninkrijk der Nederlanden afkomstig zijn.’ (Volkskrant)