Het vlees verandert...

Vleesrunderen verzamelen zich op een ranch nabij Mandan, North Dakota, VS. (Foto: AP) Er is iets merkwaardigs aan de hand met vlees. Wereldwijd wordt er nog altijd meer vlees gegeten en geproduceerd. Maar achter die groei ontstaat een steeds groter verschil tussen de dieren die dat vlees leveren. Runderen worden schaarser en rundvlees duurder. Kip kan veel sneller worden geproduceerd en groeit daardoor uit tot de belangrijkste groeimotor van de wereldwijde vleesmarkt. Varkens zitten daar ergens tussenin.

Het gevolg is geen klassieke wereldwijde vleescrisis waarbij de schappen leeg raken. Het is iets subtielers: een herschikking van de wereldwijde eiwitmarkt.

Wie de toekomst van vlees wil begrijpen, moet daarom niet alleen naar de consument kijken. De belangrijkste vraag is wat er aan de andere kant van de keten gebeurt: hoeveel dieren zijn er, hoeveel voer is beschikbaar, hoeveel water kost productie, welke ziekten verspreiden zich en — vooral bij runderen — hoeveel tijd heeft een boer nodig om een nieuwe generatie dieren voort te brengen?

Rundvlees loopt tegen de biologische klok aan

Rundvlees is op dit moment het duidelijkste voorbeeld. De internationale rundvleesmarkt komt uit een periode waarin grote producenten hun kuddes hebben verkleind. Droogte, hoge kosten en lage marges hebben boeren in verschillende landen ertoe aangezet dieren eerder naar de slacht te brengen.

Maar wanneer de prijzen daarna stijgen, ontstaat een paradox.

Een boer kan een rund vandaag verkopen tegen een hoge prijs. Of hij kan een vaars aanhouden om ermee te fokken. In dat laatste geval levert het dier niet onmiddellijk vlees op, maar een toekomstige generatie kalveren. Vervolgens duurt het opnieuw jaren voordat die dieren slachtrijp zijn.

Hoge prijzen kunnen de productie dus juist tijdelijk minder flexibel maken.

De OECD en FAO verwachten dat de internationale rundvleesprijzen in reële termen in 2026 hun hoogtepunt bereiken. Daarna zouden ze geleidelijk moeten dalen naarmate kuddes in belangrijke producerende landen worden hersteld. Maar dat herstel verloopt langzaam, juist vanwege de lange biologische cyclus van runderen. 

Daarmee wordt tijd een economische factor.

Een fabriek kan extra productiecapaciteit relatief snel toevoegen. Een kippenhouder kan binnen weken reageren op een veranderende markt. Een rundveehouder kan dat niet.

China blijft aan de koopknop zitten
Daar komt de vraag vanuit Azië bij. China blijft een belangrijke kracht op de wereldwijde vleesmarkt. Volgens de nieuwe OECD-FAO-prognose zal de Chinese import van rundvlees tegen 2035 met ongeveer 500.000 ton toenemen, ondanks veranderingen in de Chinese varkensvleesmarkt. 

Dat betekent dat een krappe rundvleesmarkt niet simpelweg kan rekenen op een snelle terugkeer naar de oude situatie. Als binnenlandse productie achterblijft, blijft China concurreren om vlees op de wereldmarkt.

Tegelijkertijd probeert Beijing zijn eigen rundveesector te beschermen. In januari 2026 voerde China een tarief in van 55 procent op rundvleesimporten boven bepaalde quota van belangrijke leveranciers, waaronder Brazilië. Brazilië had volgens berichtgeving in juni al 98,5 procent van zijn Chinese quotum benut. In september maakte Brazilië bovendien bekend gebruik te kunnen maken van ongebruikte Uruguayaanse quota om extra toegang tot de Chinese markt te behouden. 

De wereldwijde vleeshandel wordt daarmee niet alleen bepaald door vraag en aanbod, maar steeds meer door handelsbeleid.

En dan verschijnt er een worm op het toneel

Alsof de rundveesector nog niet genoeg

problemen heeft, is diergezondheid een nieuwe bron van onzekerheid. In de Verenigde Staten werd in juni 2026 voor het eerst in het land de New World screwworm vastgesteld bij een rund in Texas. De parasiet legt eitjes in wonden; de larven vreten zich vervolgens in levend weefsel. Dat kan ernstige economische schade veroorzaken in veestapels. 

De gevolgen bleven niet beperkt tot een paar besmette dieren.

De VS sloot eerder grensovergangen voor vee uit Mexico en begon vervolgens met een gefaseerde heropening. Eind augustus ging de grenspost bij Douglas, Arizona weer open onder nieuwe inspectie- en veiligheidsprotocollen. In september waren er nog altijd besmettingszones in Texas en hield de Amerikaanse landbouwdienst de situatie nauwlettend in de gaten. 

Het laat zien hoe kwetsbaar een moderne vleesketen is.

Een ziekte hoeft niet miljoenen dieren tegelijk te doden om economische gevolgen te hebben. Het beperken van diertransporten is soms al voldoende om regionale markten te verstoren, prijzen te beïnvloeden en handelsstromen te veranderen.

De kip heeft een geheim wapen: snelheid
Daartegenover staat kip. Een kip hoeft geen jaren te groeien voordat zij de markt bereikt. Daardoor kunnen pluimveehouders veel sneller reageren op veranderende prijzen en vraag.

Dat maakt kip steeds belangrijker in de wereldwijde voedselvoorziening.

Volgens de OECD-FAO zal de wereldwijde vleesconsumptie tegen 2035 met ongeveer 12 procent groeien. Van die extra consumptie komt het grootste deel voor rekening van pluimvee: de consumptie van kippenvlees en andere vormen van poultry stijgt naar verwachting met ongeveer 29 miljoen ton, oftewel circa 20 procent. Dat is goed voor ongeveer twee derde van alle extra vleesconsumptie in de komende tien jaar. 

Rundvlees groeit in dezelfde prognose veel minder snel: ongeveer 8 procent.

Dat verschil is belangrijk. Als rundvlees duurder wordt, hoeft de consument niet noodzakelijk minder eiwitten te eten. Hij kan

overstappen op kip.

Precies dat mechanisme maakt de wereldwijde vleesmarkt veerkrachtiger — maar verandert tegelijkertijd wat er op het bord ligt.

Europa laat zien hoe zo'n verschuiving eruitziet

Europa loopt voor op die ontwikkeling. In de EU wordt de vleesproductie de komende tien jaar naar verwachting kleiner. Vooral rundvlees en varkensvlees staan onder druk, terwijl pluimvee groeit. De OECD-FAO verwacht dat de Europese vleesproductie als geheel afneemt, terwijl de productie van pluimvee juist toeneemt. 

Dat heeft meerdere oorzaken: kosten, veranderende eetgewoonten, milieubeleid, demografie en het simpele feit dat kip relatief goedkoop en efficiënt te produceren is.

Het is dus niet noodzakelijk zo dat mensen massaal besluiten vegetariër te worden.
Soms verandert een dieet omdat één soort vlees relatief duurder wordt dan een andere. Dat is een veel krachtiger mechanisme dan veel discussies over voedselkeuzes suggereren.

Maar kip is geen risicoloze oplossing
De verschuiving naar pluimvee betekent ook niet dat het probleem is opgelost. Kippen zijn afhankelijk van voer, en voer is afhankelijk van graan- en oliezaadmarkten. Energieprijzen, kunstmest, droogte, oorlogen en handelsbeperkingen kunnen daardoor uiteindelijk ook de prijs van kip beïnvloeden.

Daarnaast blijven dierziekten een structureel risico. De OECD-FAO noemt onder meer hoogpathogene vogelgriep, Afrikaanse varkenspest en mond-en-klauwzeer als factoren die productie, handel en prijzen kunnen verstoren. 

Het verschil is dat pluimveehouders na een schok relatief snel opnieuw kunnen opschalen. Dat kan een voordeel zijn voor consumenten.

Maar het maakt de sector ook afhankelijker van een efficiënt, grootschalig systeem waarin voer, dieren, slachterijen, transport en exportmarkten allemaal op elkaar aansluiten.

De echte crisis is misschien een crisis van voorspelbaarheid
Daarmee verschuift de vraag. Niet langer alleen: hebben we genoeg dieren?
Maar: kunnen we snel genoeg voldoende krijgen op de plek waar ze nodig zijn?

Een droogte in een rundveeregio kan jaren later nog voelbaar zijn in de vleesprijzen. Een ziekte-uitbraak kan binnen dagen een grens sluiten. Een stijging van de prijs van soja kan via veevoer uiteindelijk bij de consument terechtkomen. Een importtarief kan een handelsroute veranderen.

En terwijl de ene schakel onder druk staat, kan een andere juist groeien.

De OECD-FAO verwacht dat de wereldwijde vleesproductie tussen nu en 2035 met ongeveer 12 procent stijgt tot circa 412 miljoen ton. Dat betekent dus niet dat de wereld simpelweg zonder vlees komt te zitten. Wel verandert de samenstelling van die productie: meer pluimvee, relatief minder rund- en varkensvlees, en grotere verschuivingen tussen regio's. 

Ook de geografische verdeling verandert. Volgens de vooruitblik komt het grootste deel van de extra vraag uit middeninkomenslanden, terwijl Azië meer dan de helft van de extra productie voor zijn rekening neemt. Zuidoost-Azië alleen zou goed zijn voor ongeveer 39 procent van de mondiale groei in voedselconsumptie tot 2035. 

Van

steak naar kip — en van overvloed naar flexibiliteit
Misschien is dat uiteindelijk het interessantste verhaal. De vleesindustrie verdwijnt niet. Ze wordt flexibeler — noodgedwongen.

Waar rundvlees tegen de grenzen van tijd, land en klimaat aanloopt, kan kip sneller reageren. Waar Europa minder runderen en varkens produceert, kan pluimvee een deel van de vraag overnemen. Waar China meer vlees nodig heeft, veranderen handelsstromen. En waar ziekten of klimaat productie onmogelijk maken, worden andere regio's belangrijker.

Voor de consument kan dat betekenen dat vlees beschikbaar blijft, maar niet noodzakelijk hetzelfde vlees.

De vraag van de toekomst is daarom niet alleen hoeveel vlees de wereld kan produceren. Het is ook welk vlees de wereld zich nog kan veroorloven — economisch, ecologisch en biologisch.

En daar begint de volgende grote verschuiving op ons bord.