Democratie: veerkracht en verval in de Amerika’s
| starnieuws | Door: Redactie
Jack Menke Na Lula’s verrassende verkiezingsoverwinning in Brazilië als antwoord op de groeiende autocratisering in Zuid-Amerika, verovert de Democratische Partij de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat bij de tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten. Met deze ommekeer in Brazilië en de Verenigde Staten geven kiezers een antwoord op dictatoriale tendensen en democratisch verval in Noord- en Zuid-Amerika. Is de afstraffing door kiezers in Brazilië en de Verenigde Staten een uiting van de zelfreinigende werking van de democratie, of
Winst Democratische Partij
De Democratische Partij behaalde in de Verenigde Staten bij de tussentijdse verkiezingen op 4 november een grote overwinning en krijgt daarmee controle over zowel het 435 leden tellende Huis van Afgevaardigden als de 100 leden tellende Senaat. Deze partij profiteerde van de enorme impopulariteit van president Donald Trump, die twee jaar lang veel macht verwierf. Illustratief voor de verpletterende nederlaag van de Republikeinen is het verlies van de Senaatszetel in Texas aan de Democratische Partij. In de staat Kansas won de Democratische Partij eveneens de Senaatszetel die zij sinds 1932 niet had gewonnen.
Democratisch verval
De vreugde onder Democraten in de Verenigde Staten neemt niet weg dat democratisch verval en misleiding zich al decennialang in snel tempo voortzetten. Vers in het geheugen liggen de ondermijning van het verkiezingsproces en de bestorming van het Capitool op
Het democratische verval in de Verenigde Staten begon na de Tweede Wereldoorlog. De invloed van de VS in de wereld nam af, terwijl het land ook militair niet meer het juiste antwoord had. Dreigementen, sancties en door de VS gedirigeerde oorlogen, zoals de huidige oorlog in Iran, werken niet meer. Dit democratische verval is vooral te wijten aan de hoge mate van corruptie en de ondermijning van de Amerikaanse democratie door economische, politieke en criminele machtsgroepen binnen het militair-industriële complex.
Verval versus veerkracht
De huidige regering-Trump staat nationaal en internationaal bekend om haar antidemocratische acties. Illustratief zijn het oppakken, mishandelen of doodschieten van (illegale) immigranten door ICE en het
Het wereldwijde verval van de democratie gaat gepaard met de opmars van extreemrechtse partijen. In veel West-Europese landen ondermijnen leiders van deze partijen democratische instituties en moedigen zij, in navolging van Trump, hun aanhangers aan tot vreemdelingenhaat. Dit lokt veel antiregeringsprotesten uit, vooral onder jongeren.
In sommige democratieën is ook een zekere veerkracht merkbaar. Illustratief is Brazilië, waar Lula’s verkiezingsoverwinning tevens een antwoord is op de groeiende autocratisering en het trumpisme in Zuid-Amerika.
Zuid-Amerika
Terwijl Zuid-Amerika een brede verschuiving naar autocratie doormaakt, met rechtse regeringen in Argentinië, Bolivia, Colombia, Chili en Peru, zorgde Lula in Brazilië voor een tegenwicht door voor de vierde keer de verkiezingen te winnen.
Lula verloor de verkiezingen in de eerste ronde, maar toonde veerkracht en behaalde in de tweede ronde 10,4 miljoen stemmen meer dan
Dieptepunt democratie
De westerse liberale democratie bereikte voor de gemiddelde burger een dieptepunt in de afgelopen 50 jaar. Eind 2025 waren er 92 autocratieën en 87 democratieën in de wereld (Democracy Report 2026: Unraveling the Democratic Era). Van de totale wereldbevolking leven 6 miljard personen (74%) in autocratieën. Slechts 7% van de wereldbevolking woont in liberale democratieën.
De enorme democratische neergang hangt nauw samen met de recente autocratische tendensen in de VS. Maar ook de liberale democratie neemt wereldwijd nieuwe vormen van dictatuur aan, waarmee politici vaak grote delen van de bevolking aan zich binden.
is dit slechts tijdelijke veerkracht in een wereldwijd democratisch verval?
Winst Democratische Partij
De Democratische Partij behaalde in de Verenigde Staten bij de tussentijdse verkiezingen op 4 november een grote overwinning en krijgt daarmee controle over zowel het 435 leden tellende Huis van Afgevaardigden als de 100 leden tellende Senaat. Deze partij profiteerde van de enorme impopulariteit van president Donald Trump, die twee jaar lang veel macht verwierf. Illustratief voor de verpletterende nederlaag van de Republikeinen is het verlies van de Senaatszetel in Texas aan de Democratische Partij. In de staat Kansas won de Democratische Partij eveneens de Senaatszetel die zij sinds 1932 niet had gewonnen.
Democratisch verval
De vreugde onder Democraten in de Verenigde Staten neemt niet weg dat democratisch verval en misleiding zich al decennialang in snel tempo voortzetten. Vers in het geheugen liggen de ondermijning van het verkiezingsproces en de bestorming van het Capitool op
6 januari 2021 door aanhangers van de Amerikaanse president Donald Trump. Het door Republikeinen gedomineerde Hooggerechtshof gaf Trump deels gelijk over presidentiële immuniteit, wat in zijn voordeel werkte bij zijn vervolging in verband met de bestorming van het Capitool.
Het democratische verval in de Verenigde Staten begon na de Tweede Wereldoorlog. De invloed van de VS in de wereld nam af, terwijl het land ook militair niet meer het juiste antwoord had. Dreigementen, sancties en door de VS gedirigeerde oorlogen, zoals de huidige oorlog in Iran, werken niet meer. Dit democratische verval is vooral te wijten aan de hoge mate van corruptie en de ondermijning van de Amerikaanse democratie door economische, politieke en criminele machtsgroepen binnen het militair-industriële complex.
Verval versus veerkracht
De huidige regering-Trump staat nationaal en internationaal bekend om haar antidemocratische acties. Illustratief zijn het oppakken, mishandelen of doodschieten van (illegale) immigranten door ICE en het
terzijde schuiven van het internationaal recht door regelmatig zogenaamde drugsboten op te blazen in internationale wateren.
Het wereldwijde verval van de democratie gaat gepaard met de opmars van extreemrechtse partijen. In veel West-Europese landen ondermijnen leiders van deze partijen democratische instituties en moedigen zij, in navolging van Trump, hun aanhangers aan tot vreemdelingenhaat. Dit lokt veel antiregeringsprotesten uit, vooral onder jongeren.
In sommige democratieën is ook een zekere veerkracht merkbaar. Illustratief is Brazilië, waar Lula’s verkiezingsoverwinning tevens een antwoord is op de groeiende autocratisering en het trumpisme in Zuid-Amerika.
Zuid-Amerika
Terwijl Zuid-Amerika een brede verschuiving naar autocratie doormaakt, met rechtse regeringen in Argentinië, Bolivia, Colombia, Chili en Peru, zorgde Lula in Brazilië voor een tegenwicht door voor de vierde keer de verkiezingen te winnen.
Lula verloor de verkiezingen in de eerste ronde, maar toonde veerkracht en behaalde in de tweede ronde 10,4 miljoen stemmen meer dan
in de eerste ronde. Uiteindelijk won hij met 51,8% van de geldige stemmen. Doorslaggevend was dat Lula’s partij de bestaande kiezersbasis wist om te zetten in een brede, digitaal gestuurde maatschappelijke mobilisatie, waarmee niet alleen linkse aanhangers, maar ook een deel van de gematigde en conservatieve kiezers werd aangetrokken.
Dieptepunt democratie
De westerse liberale democratie bereikte voor de gemiddelde burger een dieptepunt in de afgelopen 50 jaar. Eind 2025 waren er 92 autocratieën en 87 democratieën in de wereld (Democracy Report 2026: Unraveling the Democratic Era). Van de totale wereldbevolking leven 6 miljard personen (74%) in autocratieën. Slechts 7% van de wereldbevolking woont in liberale democratieën.
De enorme democratische neergang hangt nauw samen met de recente autocratische tendensen in de VS. Maar ook de liberale democratie neemt wereldwijd nieuwe vormen van dictatuur aan, waarmee politici vaak grote delen van de bevolking aan zich binden.
Suriname scoort volgens
de Liberal Democracy Index (LDI) van het Democracy Report 2026 met plaats 41 van de 179 landen vrij goed op de wereldranglijst. Helaas is er een schaduwzijde: een scheefgegroeid politiek systeem houdt stand, met regerings- en oppositiepartijen die nauwelijks van elkaar verschillen en waarin de formele, informele en criminele economieën steeds hechter verweven zijn, onder dominantie van de criminele economie. Dit blijft de grootste belemmering voor democratie en ontwikkeling.
Jack Menke
| starnieuws | Door: Redactie
