Foto: president Jennifer Geerlings-Simons. | Auteur: Kenneth Sukul.
Suriname moet vanaf vandaag werken aan een roadmap. Wij sturen de wereld niet, en we moeten zorgvuldig voor onszelf een weg daar doorheen uitstippelen.
Dat was de belangrijkste boodschap van president Simons in haar toespraak bij de viering van vijftig jaar onafhankelijkheid op dinsdag 25 november 2025. Die wetenschap is vijftig jaar te laat gedeeld met de samenleving, maar Suriname kan met de huidige verschuivingen in de geopolitiek alsnog haar eigen weg creëren.
De geopolitiek
Na de Tweede Wereldoorlog trok Noord-Amerika (de Verenigde Staten) de leiding van de wereldpolitiek en de wereldeconomie naar zich toe. Dat
kon het gemakkelijk doen dankzij de kracht van zijn wapenindustrie en de steun van de koloniale mogendheden, de EU-landen, die na de oorlog financieel afhankelijk werden van de VS. Ook maakte het gebruik van instituten als de Wereldbank, het IMF en de VN, die alle in Noord-Amerika waren gevestigd.
Na 1990 werd de globalisatie ingeluid. Dat hield in dat de eigenaren van de industrieën in de EU en de VS hun bedrijven — lees: de productie van goederen en diensten — verplaatsten naar landen met goedkope arbeid en grondstoffen. Hun primaire doel was om door de lage kosten meer winst voor
hun aandeelhouders te maken. Daarvoor brachten zij technologie en geld naar onder andere China, India, Brazilië en andere Aziatische landen.
De VS en de EU in crisis
China, India, Brazilië en de andere Aziatische landen hebben zich technologisch en financieel zodanig ontwikkeld dat zij anno 2025 niet meer afhankelijk zijn van de EU en de VS voor technologie, financiering en afzet. Immers, met de bedrijven verhuisden ook de arbeidsplaatsen en daarmee de koopkracht van de EU en de VS naar die landen. Dat is de oorzaak van de huidige crisis in de EU en de VS.
De VS en de EU — intussen de voormalige kolonisatoren — probeerden die ontwikkeling af te remmen door de toegang tot energie voor die landen te beperken.
Dat probeerden zij te doen door de export van olie uit Iran, Rusland en Venezuela onmogelijk te maken, het transport van olie te vertragen via kunstmatige oorlogen in het Midden-Oosten, onrust te zaaien tussen landen en gekozen regeringen af te zetten.
Ook eisen zij van ontwikkelingslanden dat zij de uitstoot van carbon terugdringen, terwijl ze zelf niets doen en de verspilling — de grootste oorzaak van climate change — in eigen land niet aanpakken.
Toen dat niet hielp, heeft de VS het geprobeerd door abnormale invoerrechten te heffen, wat indruist tegen de regels van de WTO. Die regels hadden de VS en de EU eerder zelf opgesteld om onbeperkte en vrije toegang te hebben tot markten en de ontwikkeling buiten de EU en de VS te beperken.
De nieuwe wereldorde
Met de globalisatie is ook het bewustzijn van burgers toegenomen, waardoor zij zich niet langer laten manipuleren door de “trucjes” van de VS en de EU. Zo nemen steeds meer landen in Afrika en Venezuela hun natuurlijke rijkdommen in eigen bezit voor hun samenleving. Van bedrijven wordt steeds meer transparantie in hun bedrijfsvoering geëist. Daarvoor zijn wetten ingevoerd die het bedrijven onmogelijk moeten maken om te knoeien met inkoopprijzen en zo belastingen te ontduiken. Daarnaast worden de royalty’s verhoogd, zodat landen zich verzekeren van behoorlijke inkomsten uit grondstoffen — die eindig zijn — om andere sectoren te ontwikkelen.
De roadmap van Suriname
Suriname heeft een zeer kleine bevolking en daardoor een zeer kleine interne markt. Daarnaast heeft het geen kennis in huis om strategische producten te ontwikkelen waarvoor wereldwijd grote vraag bestaat. Als Suriname een levenskwaliteit wil bereiken zoals in de rest van het Caribisch gebied, moet het naar een BBP van minstens 9,2 miljard Amerikaanse dollar, of jaarlijks 4,3 miljard dollar extra verdienen.
De eerste olie-inkomsten worden over drie jaar verwacht, terwijl de goudvoorraden naar verwachting over ongeveer tien jaar zijn uitgeput, met als gevolg dat het benodigde extra bedrag van 4,3 miljard verder zal stijgen.
Met een royalty van 6,25% en de Production Sharing Agreements (PSA’s) die Staatsolie met verschillende bedrijven heeft gesloten, zal het BBP van 9,2 miljard niet bereikt worden. De prijs van een vat olie bedraagt momenteel 58 dollar en nu de oorlog in Oekraïne bijna voorbij is, zal het aanbod van olie verder stijgen. Intussen heeft Guyana in zijn nieuwe overeenkomsten de royalty naar 10% gebracht, terwijl andere landen 40 tot 50% eisen.
Monkey Business
Het huidige beleid van lenen, en de opgesomde voornemens en wensen in de jaarrede om de inkomsten te verhogen, zullen gezamenlijk het BBP van 9,2 miljard dollar niet realiseren.
Behalve dat de inkomsten uit de verkoop van carbon credits de verdiensten uit de hout- en goudsector niet kunnen vervangen, zal dit Suriname ook niet vrijwaren van extreme droogte en overstromingen als gevolg van climate change. Immers, in de VS en de EU wordt er niets tegen gedaan, en bedrijven kopen carbon credits om hun verkoop te bevorderen.
Bovendien moeten voor de producten die zogenaamd de uitstoot moeten verlagen — zoals zonnepanelen, batterijen en elektrische auto’s — nog steeds miljarden tonnen erts worden gedolven.
Tot het moment dat de EU en de VS het probleem van climate change serieus aanpakken, kan Suriname beter de inkomsten uit de goudsector benutten om de verwerkingsindustrieën in de houtsector en de agrarische sector te financieren. De nodige kennis daarvoor moet het land voorlopig inkopen. Overigens zijn midden- en kleine bedrijven (MKB) alleen succesvol als er in het land een aantal grote bedrijven aanwezig is waaraan zij primair hun producten kunnen leveren.
UNITEDNEWS|ANALYSE
