Excellence, Passion en Dedication: de les van de loadshedding

Excellence, passion en dedication zijn drie krachtige woorden. Ze kunnen op papier blijven staan, maar ze kunnen ook spreken en betekenis geven aan organisaties. Vooral aan organisaties waar het niet goed gaat en waar de mensen die bediend moeten worden, niet de kwaliteit krijgen die ze verdienen. Deze woorden bieden een manier om te bekijken hoe betere prestaties mogelijk zijn en wie moet optreden om verandering te brengen.

Wat is loadshedding? Loadshedding is het beurtelings uitschakelen van klanten van het elektriciteitsnet, omdat de leverancier te weinig opwekvermogen beschikbaar heeft om de vraag in balans te houden. In augustus en september 2026 hebben wij dat in Suriname opnieuw ervaren. De medewerkers van de EBS voelen zich er verlegen onder.

Wat was de verklaring? Er werd gesuggereerd dat klanten te veel energie gebruiken. Een hogere elektriciteitsvraag kan bijdragen aan het tekort, maar daarmee ligt de verantwoordelijkheid voor onvoldoende beschikbare capaciteit niet automatisch

bij de consument. Er was loadshedding omdat er niet tijdig voldoende opwekcapaciteit beschikbaar was.

De consument mag een betrouwbare levering en een transparante uitleg over de oorzaken verwachten. Hij of zij betaalt elke maand voor de verbruikte kWh. Daar staat tegenover dat de leverancier moet voldoen aan de verplichtingen die uit de wet, de concessie en de leveringsvoorwaarden voortvloeien.

Die concessie is in 2023 vervallen en moet opnieuw worden vastgesteld. In geen enkele regeling staat dat stroomonderbrekingen zijn toegestaan. Onderbrekingen die ontstaan door wanprestatie of grove, verwijtbare nalatigheid van de leverancier zijn onacceptabel.

Bij aantoonbaar verwijtbare tekortkomingen moet worden vastgesteld of en in hoeverre gedupeerde klanten recht hebben op schadevergoeding. Dat is niet alleen eerlijk, het is ook een stok achter de deur om zaken in orde te brengen. De regering en het parlement moeten beoordelen of de bestaande wetgeving voldoende bescherming en mogelijkheden voor schadevergoeding biedt.

“Neks No Fout”

Een manager durfde te zeggen: “Neks No Fout.” Zo’n uitspraak getuigt van een houding die in een vitale sector als de elektriciteitsvoorziening onacceptabel is. De reden voor zo’n uitspraak en houding kan ook voortkomen uit frustraties.

Ook het toezicht moet worden beoordeeld De Energie Autoriteit Suriname (EAS) moet te allen tijde op de hoogte zijn van de toestand van de elektriciteitssector: de opwekking, de transmissie en de distributie, met hun conditie en capaciteit. Dat is haar wettelijke taak en bevoegdheid.

Als verbruikers onnodig zijn afgesloten en gedupeerd, met alle schade, verlies, ongemak, irritatie en bedorven voedsel van dien, dan kan ook de EAS nalatigheid worden verweten, tenzij zij kan aantonen dat zij eerder op de problemen heeft gewezen.

De Surinaamse bevolking, het bedrijfsleven, de industrie en de overheid hebben trauma’s overgehouden aan eerdere periodes van loadshedding. Suriname is niet gediend met zulke bittere ervaringen in een zo vitale sector. Als

professionals in de elektriciteitssector vinden wij het zorgelijk dat er anno 2026 nog zoveel mankeert aan de elektriciteitsvoorziening.

Pijnpunten waarover al jaren wordt geklaagd Er zijn meer zichtbare misstanden waarover al jaren wordt geklaagd, zonder dat er iets verandert. Sommigen in de sector beschouwen ze inmiddels als normaal en stellen: “Neks no fout.” – Te lang wachten op de keuring van elektrische installaties. – Te lang wachten op een offerte voor aansluitingen of uitbreidingen. – Te lang wachten op de realisatie van aansluitingen of uitbreidingen. – Te lang wachten op antwoord op brieven van klanten aan de directie.

Waar is de aandacht van de leidinggevenden voor deze problemen? Waarom komen er geen drastische maatregelen?

De klanten en het Surinaamse volk krijgen vooral informatie voorgeschoteld die de kwaliteit van de stroomlevering niet verbetert en de loadshedding niet uitbant. Zij horen over geschillen tussen de directie en de vakbond, over wanordelijke aankopen

van te grote hoeveelheden materiaal en over andere vervelende kwesties. Dat moet nu ophouden.

De aandeelhouder moet ingrijpen De regering moet haar verantwoordelijkheid voor het energiebeleid en haar rol als aandeelhouder van EBS nemen. De EAS heeft als autonome toezichthouder een eigen wettelijke verantwoordelijkheid.

Het volk verwacht dat er nu daden worden gesteld. Het kan niet anders als we de ontwikkeling van ons land niet willen afremmen.

Wat wij willen zien: – Geen loadshedding meer. – Geen tekort meer aan opwekvermogen. – Geen tekort aan aansluitmaterialen. – Geen tekort aan medewerkers die metingen doen, calculaties maken, keuringen uitvoeren en aansluitingen realiseren, inclusief monteurs voor hoogspanning en laagspanning.

De hele keten moet gesmeerd en soepeler verlopen.

Excellence, Passion en Dedication EBS moet excelleren. Directie, management en personeel moeten passie hebben voor hun werk en toewijding tonen. Met die eigenschappen kan EBS excelleren in haar dienstverlening. Daarvoor is de president van de

Republiek Suriname verantwoordelijk, bij de benoeming van de minister van Natuurlijke Hulpbronnen, de Raad van Commissarissen en de directie van EBS, en de Raad van Toezicht en de directie van EAS.

De uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het verbeteren van de kwaliteit van de elektriciteitssector ligt bij de president en de regering.

De verbruikers verwachten verantwoording: regering en president, welke maatregelen zijn er al genomen om loadshedding in de toekomst te voorkomen?

Loadshedding is niet grappig!

Samuel Mehairjan MSc — Electrical Power Engineer, met 38 jaar ervaring en expertise in de elektriciteitssector. Docent High Voltage Engineering en Electrical Power Operations. Priyel Tedjoe MSc — Power Systems Specialist, met internationale ervaring op het gebied van elektriciteitssystemen en hoogspanningsstations.