Enorme chaos bij parastatale instellingen onder regering-Simons/Rusland

De regering-Simons/Rusland is inmiddels meer dan een jaar aan de macht en bij de ene na de andere parastatale instelling is de bestuurlijke rust ver te zoeken. Vrijwel wekelijks duikt een nieuw conflict op tussen directies en Raden van Commissarissen (RvC’s). Steeds opnieuw draait het om geld, bevoegdheden, schorsingen, ontslagen of rechtszaken. De vraag dringt zich op: wie heeft deze organisaties eigenlijk nog onder controle?

Het patroon is inmiddels moeilijk te negeren schrijft een bekende reporter: bij het Staatsziekenfonds (SZF) werd de directeur buiten functie gesteld. Bij de Melkcentrale werd de directeur ontslagen. Rond het Viskeuringsinstituut belandde het conflict tussen de voormalige directeur en de RvC zelfs voor de rechter. Bij Canawaima moest de president-commissaris vertrekken. Rond MI-GLIS ontstond ophef over de aanschaf van dure dienstauto’s. Bij de EBS botsten directie en RvC openlijk met elkaar. Grassalco kreeg een nieuwe leiding nadat de vorige

directeur op non-actief werd gesteld. En bij de TAS is inmiddels opnieuw de rechter ingeschakeld in een conflict tussen de directie en de Raad van Commissarissen, nadat eerder ook de president-commissaris werd ontslagen.

Dat zijn geen op zichzelf staande incidenten meer. Het begint steeds meer te lijken op een bestuurscultuur waarin conflicten eerder de norm zijn dan de uitzondering.

Opvallend is dat de discussies vrijwel altijd draaien om financiële beslissingen, uitgaven, bevoegdheden of de vraag wie uiteindelijk de leiding heeft. Kennelijk is binnen verschillende staatsbedrijven onvoldoende duidelijk waar de verantwoordelijkheden van een directeur ophouden en die van een Raad van Commissarissen beginnen. Als die basis al niet helder is, wordt goed bestuur vrijwel onmogelijk.

Nog zorgwekkender is dat veel van deze conflicten uiteindelijk eindigen in schorsingen, ontslagen of rechtszaken. Dat kost niet alleen geld, maar leidt ook af

van waar deze instellingen eigenlijk voor bestaan: het leveren van diensten aan de samenleving.

Natuurlijk kan een regering niet verantwoordelijk worden gehouden voor elk individueel conflict binnen een staatsbedrijf. Maar wanneer zich binnen korte tijd bij zoveel parastatalen vergelijkbare bestuurlijke problemen voordoen, mag wel de vraag worden gesteld of er voldoende toezicht wordt gehouden op benoemingen, governance en interne controle.

De regering heeft juist de verantwoordelijkheid om rust, duidelijkheid en professionaliteit te brengen binnen staatsbedrijven. Tot nu toe ontstaat echter steeds vaker het beeld van organisaties die vooral met zichzelf bezig zijn, terwijl de dienstverlening aan burgers naar de achtergrond dreigt te verdwijnen.

De lijst met conflicten groeit inmiddels sneller dan de lijst met behaalde resultaten. Dat zou voor de regering een serieus waarschuwingssignaal moeten zijn. Want staatsbedrijven horen geen permanente arena’s te zijn voor machtsstrijd, juridische procedures

en discussies over geld. Ze horen er te zijn om het publieke belang te dienen. Dat lijkt de laatste tijd steeds vaker uit het oog te worden verloren.