
COP31 eindigt zonder klimaatakkoord na onenigheid over fossiele brandstoffen
| starnieuws | Door: Redactie
Murat Kurum, covoorzitter van COP31, wordt omringd door adviseurs tijdens de VN-klimaatconferentie in Antalya, Turkije. (Foto: Reuters) De klimaattop COP31 in de Turkse stad Antalya is zondag geëindigd zonder een overkoepelend akkoord over de internationale aanpak van klimaatverandering. De onderhandelingen liepen vast nadat de Europese Unie (EU) en verschillende andere landen bezwaar maakten tegen het laatste compromisvoorstel, waarin fossiele brandstoffen niet expliciet werden genoemd.
De conferentie, waaraan bijna 200 landen deelnamen, zou aanvankelijk vrijdag worden afgesloten, maar de onderhandelingen liepen bijna
De Europese Unie maakte tijdens de afsluitende plenaire vergadering formeel bezwaar tegen het voorstel. De Ierse minister van Klimaat en Energie, Darragh O'Brien, sprak namens het EU-voorzitterschap en stelde dat een klimaatakkoord waarin fossiele brandstoffen niet eens worden genoemd, onvoldoende aansluit bij de wetenschappelijke inzichten over klimaatverandering.
Volgens O'Brien zijn fossiele brandstoffen, waaronder olie, gas en steenkool, de belangrijkste aanjagers van de opwarming van de aarde. De EU wilde daarom een duidelijke toezegging dat landen de overgang weg van deze energiebronnen versnellen.
Ook het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Panama en verschillende ontwikkelingslanden, waaronder kleine eilandstaten, konden het voorstel niet ondersteunen. Frankrijk omschreef de laatste tekst als een stap achteruit. Meer dan 130 landen hadden aangedrongen op een duidelijke verwijzing naar de
Verdeeldheid over fossiele brandstoffen
Het geschil over fossiele brandstoffen vormde het belangrijkste struikelblok tijdens de onderhandelingen. Een eerder ontwerpvoorstel bevatte nog een oproep tot een versnelde uitfasering van deze energiebronnen. In een latere versie verdwenen verwijzingen naar steenkool, olie en gas echter volledig.
De laatste versie van het compromis verwees wel naar de klimaatafspraken die in 2023 tijdens COP28 in Dubai waren gemaakt. Daarin hadden landen zich voor het eerst gezamenlijk uitgesproken voor een overgang weg van fossiele brandstoffen. De nieuwe tekst herhaalde die afspraak echter niet expliciet.
Onder meer Saudi-Arabië en Rusland verzetten zich tegen een duidelijke vermelding van fossiele brandstoffen. Vooral landen die sterk afhankelijk zijn van de productie en export van olie en gas vrezen dat verdergaande afspraken gevolgen kunnen hebben voor hun economieën en energievoorziening.
De Turkse COP31-voorzitter Murat Kurum, tevens minister van Milieu, erkende tijdens de
Elektrificatie als alternatief
Een van de onderdelen van het laatste voorstel was het stimuleren van de elektrificatie van de wereldeconomie. Het ontwerp riep landen op om het aandeel elektriciteit in het totale eindenergieverbruik tegen 2035 te verhogen tot 35 procent.
Daarbij werd ook aangedrongen op uitbreiding van schone energiebronnen. Elektrificatie houdt onder meer in dat voertuigen op diesel en benzine worden vervangen door elektrische alternatieven en dat verwarmingssystemen op gas plaatsmaken voor elektrische toepassingen.
Over de invulling daarvan bestond eveneens verschil van mening. Verschillende landen wilden dat duidelijk werd vastgelegd dat de uitbreiding van elektriciteitsgebruik gepaard moest gaan met meer hernieuwbare energie. Elektrificatie alleen garandeert immers niet dat de uitstoot afneemt wanneer de elektriciteit grotendeels
Ongeveer een derde van de wereldwijd geproduceerde elektriciteit komt nog uit steenkool en circa een vijfde uit aardgas.
Financiering blijft gevoelig punt
Naast de discussie over fossiele brandstoffen vormde klimaatfinanciering een belangrijk obstakel. Ontwikkelingslanden drongen erop aan dat rijke landen meer financiële steun beschikbaar stellen om zich aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering.
De verwijdering van een eerder opgenomen doelstelling van 120 miljard dollar voor klimaatadaptatie uit de ontwerptekst leidde tot onvrede bij ontwikkelingslanden.
Vooral landen die weinig hebben bijgedragen aan de wereldwijde uitstoot, maar wel zwaar worden getroffen door droogte, overstromingen, extreme hitte en zeespiegelstijging, benadrukken dat zij onvoldoende middelen hebben om hun bevolking en economieën te beschermen.
Ook de discussie over de volgende wetenschappelijke rapporten van het VN-klimaatpanel IPCC zorgde voor verdeeldheid. Verschillende landen wilden dat deze rapporten tijdig beschikbaar komen voor de mondiale evaluatie
Niet alle onderhandelingen mislukt
Hoewel het centrale klimaatakkoord niet werd aangenomen, zijn tijdens COP31 wel afzonderlijke besluiten genomen. Daaronder valt onder meer een besluit over een rechtvaardige energietransitie, waarbij aandacht wordt besteed aan werknemers in sectoren die afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen en de overgang naar een koolstofarme economie.
De mislukking van het centrale akkoord betekent dus niet dat alle resultaten van de conferentie verloren zijn gegaan. Wel ontbreekt een gezamenlijke politieke verklaring die de richting en ambities van de internationale klimaataanpak voor de komende periode had moeten vastleggen.
Betekenis voor ontwikkelingslanden en kleine eilandstaten
Het uitblijven van een overkoepelend akkoord is vooral van belang voor ontwikkelingslanden en kleine eilandstaten. Deze landen behoren vaak tot de kwetsbaarste gebieden wanneer het gaat om de gevolgen van klimaatverandering.
Voor landen in het
Voor Suriname, dat zowel kansen ziet in zijn olie- en gasvoorraden als kwetsbaar is voor de gevolgen van klimaatverandering, blijft de discussie eveneens relevant. Het land staat voor de uitdaging economische ontwikkeling en eventuele inkomsten uit de olie- en gassector te combineren met bescherming van het milieu, de kustgebieden en de natuurlijke hulpbronnen.
COP31 heeft daarmee opnieuw duidelijk gemaakt hoe moeilijk het is om internationale overeenstemming te bereiken over de toekomst van fossiele brandstoffen, de financiering van klimaatmaatregelen en de verdeling van verantwoordelijkheden tussen rijke en ontwikkelingslanden.
De conferentie, waaraan bijna 200 landen deelnamen, zou aanvankelijk vrijdag worden afgesloten, maar de onderhandelingen liepen bijna
48 uur uit. Ondanks intensieve diplomatieke gesprekken slaagden de landen er niet in overeenstemming te bereiken over de belangrijkste politieke slotverklaring, die bekendstond als het 'Antalya Pact'.
De Europese Unie maakte tijdens de afsluitende plenaire vergadering formeel bezwaar tegen het voorstel. De Ierse minister van Klimaat en Energie, Darragh O'Brien, sprak namens het EU-voorzitterschap en stelde dat een klimaatakkoord waarin fossiele brandstoffen niet eens worden genoemd, onvoldoende aansluit bij de wetenschappelijke inzichten over klimaatverandering.
Volgens O'Brien zijn fossiele brandstoffen, waaronder olie, gas en steenkool, de belangrijkste aanjagers van de opwarming van de aarde. De EU wilde daarom een duidelijke toezegging dat landen de overgang weg van deze energiebronnen versnellen.
Ook het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Panama en verschillende ontwikkelingslanden, waaronder kleine eilandstaten, konden het voorstel niet ondersteunen. Frankrijk omschreef de laatste tekst als een stap achteruit. Meer dan 130 landen hadden aangedrongen op een duidelijke verwijzing naar de
overgang weg van fossiele brandstoffen.
Verdeeldheid over fossiele brandstoffen
Het geschil over fossiele brandstoffen vormde het belangrijkste struikelblok tijdens de onderhandelingen. Een eerder ontwerpvoorstel bevatte nog een oproep tot een versnelde uitfasering van deze energiebronnen. In een latere versie verdwenen verwijzingen naar steenkool, olie en gas echter volledig.
De laatste versie van het compromis verwees wel naar de klimaatafspraken die in 2023 tijdens COP28 in Dubai waren gemaakt. Daarin hadden landen zich voor het eerst gezamenlijk uitgesproken voor een overgang weg van fossiele brandstoffen. De nieuwe tekst herhaalde die afspraak echter niet expliciet.
Onder meer Saudi-Arabië en Rusland verzetten zich tegen een duidelijke vermelding van fossiele brandstoffen. Vooral landen die sterk afhankelijk zijn van de productie en export van olie en gas vrezen dat verdergaande afspraken gevolgen kunnen hebben voor hun economieën en energievoorziening.
De Turkse COP31-voorzitter Murat Kurum, tevens minister van Milieu, erkende tijdens de
slotvergadering dat er geen consensus bestond over het voorstel. Hij verklaarde dat het voorzitterschap de tekst niet aan de deelnemende landen wilde opleggen. Omdat overeenstemming ontbrak, werd het centrale akkoord niet aangenomen.
Elektrificatie als alternatief
Een van de onderdelen van het laatste voorstel was het stimuleren van de elektrificatie van de wereldeconomie. Het ontwerp riep landen op om het aandeel elektriciteit in het totale eindenergieverbruik tegen 2035 te verhogen tot 35 procent.
Daarbij werd ook aangedrongen op uitbreiding van schone energiebronnen. Elektrificatie houdt onder meer in dat voertuigen op diesel en benzine worden vervangen door elektrische alternatieven en dat verwarmingssystemen op gas plaatsmaken voor elektrische toepassingen.
Over de invulling daarvan bestond eveneens verschil van mening. Verschillende landen wilden dat duidelijk werd vastgelegd dat de uitbreiding van elektriciteitsgebruik gepaard moest gaan met meer hernieuwbare energie. Elektrificatie alleen garandeert immers niet dat de uitstoot afneemt wanneer de elektriciteit grotendeels
met steenkool of aardgas wordt opgewekt.
Ongeveer een derde van de wereldwijd geproduceerde elektriciteit komt nog uit steenkool en circa een vijfde uit aardgas.
Financiering blijft gevoelig punt
Naast de discussie over fossiele brandstoffen vormde klimaatfinanciering een belangrijk obstakel. Ontwikkelingslanden drongen erop aan dat rijke landen meer financiële steun beschikbaar stellen om zich aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering.
De verwijdering van een eerder opgenomen doelstelling van 120 miljard dollar voor klimaatadaptatie uit de ontwerptekst leidde tot onvrede bij ontwikkelingslanden.
Vooral landen die weinig hebben bijgedragen aan de wereldwijde uitstoot, maar wel zwaar worden getroffen door droogte, overstromingen, extreme hitte en zeespiegelstijging, benadrukken dat zij onvoldoende middelen hebben om hun bevolking en economieën te beschermen.
Ook de discussie over de volgende wetenschappelijke rapporten van het VN-klimaatpanel IPCC zorgde voor verdeeldheid. Verschillende landen wilden dat deze rapporten tijdig beschikbaar komen voor de mondiale evaluatie
van de klimaatmaatregelen in 2028. Andere landen, waaronder Saudi-Arabië, India en Kenia, wilden de planning uitstellen.
Niet alle onderhandelingen mislukt
Hoewel het centrale klimaatakkoord niet werd aangenomen, zijn tijdens COP31 wel afzonderlijke besluiten genomen. Daaronder valt onder meer een besluit over een rechtvaardige energietransitie, waarbij aandacht wordt besteed aan werknemers in sectoren die afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen en de overgang naar een koolstofarme economie.
De mislukking van het centrale akkoord betekent dus niet dat alle resultaten van de conferentie verloren zijn gegaan. Wel ontbreekt een gezamenlijke politieke verklaring die de richting en ambities van de internationale klimaataanpak voor de komende periode had moeten vastleggen.
Betekenis voor ontwikkelingslanden en kleine eilandstaten
Het uitblijven van een overkoepelend akkoord is vooral van belang voor ontwikkelingslanden en kleine eilandstaten. Deze landen behoren vaak tot de kwetsbaarste gebieden wanneer het gaat om de gevolgen van klimaatverandering.
Voor landen in het
Caribisch gebied betekent de internationale verdeeldheid dat er opnieuw geen breed gedragen afspraak is bereikt die de overgang naar schonere energiebronnen en de financiering van klimaatadaptatie gezamenlijk verder brengt.
Voor Suriname, dat zowel kansen ziet in zijn olie- en gasvoorraden als kwetsbaar is voor de gevolgen van klimaatverandering, blijft de discussie eveneens relevant. Het land staat voor de uitdaging economische ontwikkeling en eventuele inkomsten uit de olie- en gassector te combineren met bescherming van het milieu, de kustgebieden en de natuurlijke hulpbronnen.
COP31 heeft daarmee opnieuw duidelijk gemaakt hoe moeilijk het is om internationale overeenstemming te bereiken over de toekomst van fossiele brandstoffen, de financiering van klimaatmaatregelen en de verdeling van verantwoordelijkheden tussen rijke en ontwikkelingslanden.
| starnieuws | Door: Redactie
































