Wie de waakhond aan de lijn legt, verandert de rechtsstaat
| chronostimes | Door: Redactie
Terwijl wij eerder schreven over een zachte coup, zien wij nu hoe zoiets in een democratie kan beginnen. Niet met tanks op straat, maar met wijzigingen van wetten en instituties waardoor de politieke macht meer invloed kan krijgen op degenen die haar juist moeten begrenzen.
Wie probeert het Openbaar Ministerie en de rechterlijke macht afhankelijk te maken van de politiek, komt aan een van de belangrijkste muren tussen politieke macht en onbeperkte macht. Daar ontstaat het gevaar van een machtsstaat. Daar krijgt autocratie ruimte.
Wanneer verandering ertoe leidt dat tegenmacht zwakker wordt en politieke macht sterker, ja dan w-e kenki a systeem fu tru ! En niet alleen het systeem. Dan verandert de democratie van karakter.
Het OM slaat alarm
In de discussie over de inrichting van de rechterlijke macht en het Openbaar
Nu wordt een ambtstermijn van ten hoogste zeven jaar voorgesteld. Vanuit de rechterlijke macht is minimaal zeven jaar voorgesteld.
Dat verschil is geen woordspelletje.
Minimaal zeven jaar legt een ondergrens vast en biedt daarmee bescherming tegen politieke willekeur. Ten hoogste zeven jaar legt slechts een bovengrens vast. Er kan dus ook voor een aanzienlijk kortere termijn worden gekozen.
Juist bij een functionaris die onafhankelijk van de politieke macht moet kunnen optreden, is dat van fundamenteel belang.
Een procureur-generaal die bij de uitoefening van zijn taak rekening zou moeten houden met de politieke macht die invloed heeft op zijn positie, staat fundamenteel anders dan een functionaris wiens rechtspositie hem daartegen beschermt. Hier begint het gevaar.
Macht heeft tegenmacht nodig
Een democratische rechtsstaat functioneert alleen wanneer macht wordt begrensd. De regering bestuurt. Het parlement maakt wetten en controleert. De rechterlijke macht spreekt recht. Het Openbaar Ministerie heeft een zelfstandige verantwoordelijkheid voor opsporing en vervolging.
Wanneer de politiek greep krijgt op degenen die haar moeten controleren, vervolgen of corrigeren, raakt de balans zoek.
Dan controleert de slager zijn eigen vlees. Deh fii ernstig! Daarom hebben wij het hier niet over een technisch detail. Wij hebben het over macht .
Vanuit de rechtswereld klinkt nadrukkelijk de waarschuwing dat waarborgen rond benoeming, bevordering, schorsing en ontslag binnen de rechterlijke macht niet mogen worden verzwakt. Dit is geen partijpolitiek. Dit is nationale politiek. Dit gaat over de vraag hoe in Suriname macht wordt begrensd — en of de instituties die daarvoor bestaan
Hervorming van de rechterlijke macht kan nodig zijn. Modernisering kan nodig zijn. Maar wanneer hervorming onvoldoende waarborgen bevat tegen politieke beïnvloeding, kan zij precies het tegenovergestelde bereiken van wat zij zegt te willen. En zo ontstaat sluipend meer politieke greep op de rechtsstaat.
Simons draagt verantwoordelijkheid
President Simons zegt dat haar regering werkt aan versterking van de rechtsstaat en aan een onafhankelijk, sterk en effectief rechtssysteem. Juist daarom kan zij niet wegkijken wanneer het Openbaar Ministerie, de rechterlijke macht en de advocatuur waarschuwen dat de waarborgen van die onafhankelijkheid onder druk komen te staan.
Zij hoeft niet iedere initiatiefwet zelf te hebben geschreven om politieke verantwoordelijkheid te dragen voor wat er onder haar presidentschap met fundamentele staatsinstituten gebeurt. Noem het modernisering. Noem het hervorming. Noem het
De naam is niet beslissend. De uitkomst is wel bepalend.
Wanneer het resultaat is dat de politiek meer greep krijgt op de waakhonden die haar juist moeten begrenzen, wordt de democratie niet sterker.
Zij wordt zwakker. Zij wordt uitgehold. Zij wordt een beetje democratie. Maar een beetje democratie bestaat niet.
En voor zo’n aantasting van de democratie zijn geen tanks nodig.
Het kan gewoon via wetten.
Daarom spreken wij over een zachte coup: geen plotselinge machtsovername, maar een geleidelijke verschuiving waarbij politieke macht sterker wordt en tegenmacht steeds minder zelfstandig kan functioneren.
Het recht is een vesting in de branding.
Waarom is de onafhankelijke rechtspraak zo belangrijk? Omdat ook de machtigste politicus uiteindelijk onder het recht moet
In Argentinië werd voormalig president Cristina Fernández de Kirchner wegens corruptie veroordeeld. Op 10 juni 2025 onderschreef het Argentijnse Hooggerechtshof haar veroordeling tot zes jaar gevangenisstraf en levenslange uitsluiting van openbare functies. Zij zit haar straf onder huisarrest uit.
Ook Suriname heeft laten zien wat een onafhankelijke rechtsgang kan betekenen. Op 20 december 2023 veroordeelde het Hof van Justitie Desi Bouterse definitief tot twintig jaar gevangenisstraf voor zijn aandeel in de Decembermoorden.
En precies daarin ligt de betekenis van de rechtsstaat: Ook politieke macht staat onder het recht.
Niet wie je bent bepaalt of het recht op jou van toepassing is, maar wat je hebt gedaan. Daarom moeten wij onze rechterlijke macht beschermen. Niet omdat rechters of vervolgingsambtenaren onfeilbaar zijn. Niet omdat zij boven kritiek staan. Maar omdat een democratie alleen kan functioneren
Wie vandaag toestaat dat de politiek meer greep krijgt op de rechterlijke macht, kan morgen ontdekken waarom de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht zo belangrijk was.
Deh fii ernstig!
Wij hebben genoeg ervaring met geconcentreerde macht. Wij hoeven die geschiedenis niet opnieuw uit te vinden.
Wie de rechterlijke macht aanvalt, valt de democratie aan.
Paul Middellijn
Disclaimer
De redactie van Chronos Times stelt ingezonden artikelen ter beschikking aan haar lezers om een diversiteit aan meningen en standpunten te bieden. De inhoud van dit artikel, inclusief alle geuite meningen en beweringen, valt volledig onder de verantwoordelijkheid van de auteur en weerspiegelt niet noodzakelijk de mening of het standpunt van
| chronostimes | Door: Redactie
