Column: Een strafzaak mag een parlementariër niet monddood maken

Een DNA-lid houdt niet op volksvertegenwoordiger te zijn zodra er een strafrechtelijk onderzoek tegen hem loopt. Hij behoudt zijn zetel, verantwoordelijkheden en plicht om de overheid te controleren. Dat geldt ook voor PL-fractieleider Bronto Somohardjo. Toch speelt zijn strafzaak nu een rol bij de vraag of hij informatie krijgt over het algemene vervolgingsbeleid van het Openbaar Ministerie (OM).

Procureur-generaal (pg) Garcia Paragsingh heeft geweigerd de gevraagde gegevens te verstrekken. Zij verwijst daarbij naar het strafrechtelijk onderzoek tegen Somohardjo. Een opmerkelijke motivering. Hij vroeg niet om inzage in zijn eigen dossier, maar om algemene cijfers over vervolging en sepot bij onder meer drugsdelicten, huiselijk geweld, mishandeling en diefstal. Ook wilde hij inzicht in mogelijke verschillen in de behandeling van verdachten.

Over de beschikbaarheid van die gegevens valt te discussiëren. Misschien gelden beperkingen vanwege privacy of wettelijke voorschriften. Dan moet dat worden uitgelegd. Maar wat heeft een lopende strafzaak tegen de aanvrager te maken met algemene statistieken? Dat verband is niet duidelijk gemaakt.

De pg heeft een bijzondere positie binnen de rechtsstaat. Het OM moet onafhankelijk kunnen onderzoeken en vervolgen. Die onafhankelijkheid beschermt de rechtspleging, maar betekent niet dat het OM boven iedere vorm van verantwoording staat. Het vervolgingsbeleid is van publiek belang. Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat de wet voor iedereen gelijk wordt toegepast. Daarover gestelde vragen verdienen een inhoudelijk antwoord.

Somohardjo hoeft niet te worden vrijgepleit om zijn rechten als parlementariër te verdedigen. Of hij strafbaar heeft gehandeld, moet juridisch worden vastgesteld. Zijn politieke positie mag hem geen bijzondere bescherming bieden. Maar een verdenking mag evenmin zonder behoorlijke motivering worden gebruikt om hem in zijn parlementaire werkzaamheden te beperken.

De kwestie legt bovendien een groter probleem bloot: de trage afhandeling van strafzaken. Tal van zaken slepen zich voort, terwijl verdachten, slachtoffers en andere betrokkenen jarenlang in onzekerheid blijven. Een strafrechtelijk onderzoek kan iemands werk, maatschappelijke positie, inkomen, gezin en toekomstperspectief beïnvloeden. Het OM beschikt over vergaande bevoegdheden, maar draagt ook de verantwoordelijkheid om onderzoeken zorgvuldig en binnen een redelijke termijn af te handelen.

Bij Somohardjo wordt dit extra zichtbaar. Zijn strafzaak wordt aangevoerd als argument om hem algemene informatie te onthouden. Daarmee raakt het onderzoek zijn parlementaire functioneren. Een voortvarende afhandeling is wenselijk, niet omdat hij als politicus voorrang verdient, maar omdat niemand door een onnodig langdurige strafprocedure in zijn functioneren mag worden belemmerd.

Waar staat De Nationale Assemblée in dit geheel? Moet DNA niet opkomen voor de mogelijkheid van haar leden om hun controlerende taak uit te voeren? Dat betekent niet dat het parlement zich achter Somohardjo als verdachte moet scharen. Het moet wel bewaken dat zijn constitutionele taak niet afhankelijk wordt van de persoonlijke juridische positie van een parlementariër.

Vanuit juridische en maatschappelijke hoek is kritiek gekomen op het antwoord van de pg. Die verdient aandacht, omdat deze kwestie verder reikt dan Somohardjo. Vandaag betreft het een parlementariër van Pertjajah Luhur, morgen iemand van een andere partij. Een parlement dat alleen voor zijn bevoegdheden opkomt wanneer politieke medestanders worden geraakt, verzwakt zichzelf. Ook het OM heeft belang bij duidelijkheid. Als statistieken ontbreken, zeg dat dan. Als gegevens wettelijk niet mogen worden verstrekt, leg uit waarom. En als het verzoek via de regering moet lopen, wijs dan

op die route.

Een lopende strafzaak maakt een volksvertegenwoordiger niet onaantastbaar, maar ook niet rechteloos. Het OM moet onafhankelijk kunnen functioneren. Het parlement moet zijn controlerende taak kunnen uitoefenen. Beide beginselen verdienen bescherming. Wie een volksvertegenwoordiger vanwege een lopende strafzaak het zwijgen oplegt, beperkt niet alleen zijn rechten, maar ook de controlerende macht van het parlement.

Nita Ramcharan