Afrika jarenlang veel te klein afgebeeld op wereldkaart: aanpassing na historische VN-stemming

De wereldkaart zoals miljarden mensen die kennen, moet plaatsmaken voor een versie waarop Afrika eindelijk in zijn werkelijke verhouding wordt weergegeven. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft met overweldigende meerderheid ingestemd met een resolutie die het gebruik van de eeuwenoude Mercatorprojectie moet terugdringen. Van de deelnemende landen stemden er 164 vóór, terwijl zes zich onthielden. Alleen de Verenigde Staten stemden tegen.

De bestaande wereldkaart geeft volgens critici al eeuwenlang een misleidend beeld van de omvang van verschillende continenten. Gebieden rond de evenaar, waaronder Afrika, Latijns-Amerika en delen van Azië, worden daarop veel kleiner afgebeeld dan ze in werkelijkheid zijn. Noordelijk gelegen regio’s, zoals Europa, Noord-Amerika, Rusland en Groenland, lijken juist aanzienlijk groter.

Hoe fors die vertekening is, blijkt uit de vergelijking tussen Afrika en Groenland. Op veel traditionele kaarten lijken beide gebieden ongeveer even groot, terwijl Afrika in werkelijkheid veertien keer zo groot is als het Deense grondgebied. Daardoor is

volgens voorstanders generaties lang een onjuist beeld ontstaan van de geografische, economische en geopolitieke betekenis van het Afrikaanse continent.

De Mercatorprojectie werd in 1569 ontworpen door de Vlaamse cartograaf Gerardus Mercator. Het systeem was vooral bedoeld om zeelieden te helpen bij de navigatie, maar groeide later uit tot de standaard voor wereldkaarten in onder meer scholen, overheidsinstellingen en digitale toepassingen. De kaart bewaart richtingen en vormen, maar vervormt de onderlinge oppervlakteverhoudingen sterk.

Als alternatief wordt de zogeheten Equal Earth-projectie naar voren geschoven. Deze kaart werd in 2018 ontwikkeld door een internationaal team van cartografen en toont de landoppervlakten in veel nauwkeurigere verhoudingen. Afrika krijgt daarop zichtbaar meer ruimte, terwijl onder meer Europa, Noord-Amerika en Groenland kleiner worden weergegeven dan op de vertrouwde Mercatorkaart.

Togo voerde namens de Afrikaanse Unie de campagne voor de resolutie. De Togolese minister van Buitenlandse Zaken, Robert Dussey, benadrukte dat de discussie volgens hem niet politiek, maar wetenschappelijk van

aard is. Voorstanders stellen echter ook dat kaarten invloed hebben op hoe mensen vanaf jonge leeftijd naar landen, continenten en machtsverhoudingen kijken. Zij willen daarom niet alleen geografische fouten herstellen, maar ook afrekenen met diepgewortelde beeldvorming over Afrika.

De Amerikaanse vertegenwoordiger noemde de resolutie overbodig en uitte scherpe kritiek op de aandacht die de VN aan de kaartkwestie besteedt. De Verenigde Staten bleven uiteindelijk als enige tegenstander over. De resolutie is overigens niet juridisch bindend: landen, scholen en bedrijven kunnen niet worden gedwongen de oude kaart te verbieden. De verwachting is wel dat de uitspraak van de VN gevolgen zal krijgen voor het onderwijs, internationale organisaties en technologiebedrijven die digitale kaarten aanbieden.

Togo wil begin 2027 in de hoofdstad Lomé met onder meer UNESCO, de Afrikaanse Unie en technologiebedrijven bespreken hoe de nieuwe kaart breder kan worden ingevoerd. Daarmee kan de vertrouwde wereldkaart na bijna vijf eeuwen langzaam uit klaslokalen en dagelijkse

toepassingen verdwijnen. Dat meldt CNN.