• vrijdag 27 January 2023
  • Het laatste nieuws uit Suriname

Vids-voorzitter: ‘Meepraten en eisen waar wij als inheemsen recht op hebben’

| de ware tijd | Door: Redactie

“Wij moeten kunnen meepraten en eisen waar wij als Inheemsen recht op hebben. Erkenning van de grondenrechten vormt daar een wezenlijk onderdeel van.” Dit zegt de drie maanden gekozen voorzitter van de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (Vids), Muriël Fernandes.

Tientallen jaren is er voor de inheemsen bepaald zonder hen te kennen als gelijkwaardige partner. Sterker, de inheemsen als oorspronkelijke bewoners van Suriname eisen nu hun rechten op die door zowel de koloniale overheersers Nederland en Engeland, als de Surinaamse politiek stelselmatig zijn genegeerd.

Zelf doen

Fernandes is dorpshoofd van Cassipora en eerste vrouwelijke voorzitter sinds het dertigjarige bestaan van de organisatie

van het traditioneel gezag van Inheemse volken. “Unu no ben durf. Un uno ben syi en so fara ete. Fosi uma no ben mag waka na fesi, teki leiding. Zo was de cultuur nu eenmaal. Naarmate de tijd verstrijkt, hebben wij vrouwen ingezien dat wij ook leiding kunnen en willen geven.”

Zij stelt dat de economische ontwikkelingen, voornamelijk hout en goud, in de afgelopen veertig jaren flink vooruit zijn gegaan, maar dat de Inheemsen hier behoorlijk onder hebben geleden. Politieke beslissingen decimeerden hun woon- en leefgebieden. “Maar zonder Vids zouden er nu misschien geen inheemse dorpen meer zijn.”

Het grootste heikel punt momenteel zijn de grondenrechten die nationaal wettelijk vastgelegd moeten worden. Internationaal is Suriname al opgedragen de inheemse rechten niet alleen wettelijk vast te leggen maar ook te respecteren. Het vorige Vids-bestuur heeft inheemse gronden inmiddels in kaart gebracht en de Conceptwet Collectieve Rechten Inheemse volken en Tribale volken is bij De Nationale Assemblee in behandeling.

“We willen dat met de nieuwe wet in de maak alle (nieuwe) grondaanvragen ook worden stopgezet.” Maar dat is niet zo direct geregeld. De politieke belangen zijn groter. Niemand houdt rekening met ons. Het zou beter zijn als wij onze eigen omgeving gingen ontwikkelen.”

Een Chinese ondernemer wilde te Powakka en Philippusdorp (Klein Powakka) water bottelen. De dorpsbewoners verzetten zich. “Train onze mensen waardoor wij zelf kunnen ondernemen.” Deze Chinese ondernemer mag de grond aanvragen. “Dat willen we niet. Zo hebben onze voorouders het ook gedaan. Als het dorp het niet wil, dan gebeurt het ook niet.”

Grondspeculanten

Met de omstreden grondconversie in het vooruitzicht is de kans groot dat grote delen die vallen onder de Inheemse grondenrechten, voor weinig tot geen geld in bezit zullen komen van malafide grondspeculanten. “Grondconversie is niet wat wij willen. Waar je een titel op hebt, mag niet tot grondconversie worden overgegaan.”

Er zijn al honderdduizenden hectares uitgegeven, van Tibiti tot West-Suriname. “Als de grondconversie van kracht wordt, begrijp je dat wij Inheemsen niks meer hebben. Waarom zullen de grondenrechten dan nog goedgekeurd moeten worden? Eerst de gedemarqueerde gebieden toewijzen aan de Inheemsen als oorspronkelijke bewoners, dan mag de rest worden uitgegeven.”

Op de vraag waarom het nog niet is geregeld, is Fernandes heel stellig. “Het heeft alles te maken met het politieke voordeel dat beleidsmakers eruit willen halen.” Maar de Inheemsen willen nu zelf ondernemen. Voorheen bemoeide de kapitein van een dorp zich verder niet met uitgeven van gronden. Het ontbrak hem aan kennis van de houtmarkt en nu ook de goudmarkt. Hij stond er niet bovenop.

“Er moet controle zijn. Je kunt niet alles op zijn beloop laten. Je kunt geen dorp leiden en je weet niet wat er in en om het dorp gebeurt. Met Staatsbosbeheer zijn gesprekken gevoerd om het beheer te verbeteren.” Echter, alles staat dan wel valt met het hebben of juist het gebrek aan financiën. “Dat is eigenlijk onze zwakte. Je moet kunnen investeren om je zelfstandig te ontwikkelen.”

Wat gaat VIDS doen als grondenrechten niet bij wet worden erkend? “Dan gaan wij op oorlogspad. We gaan onze mensen en de Surinaamse samenleving mobiliseren om onze grondenrechten erkend te krijgen. Ze krijgen ons niet meer te pakken als voorheen toen ze zich alleen rond verkiezingstijd lieten zien en cadeautjes meebrachten. De huidige politiek moet dat goed beseffen.”

“Wij hebben nu de taak om een eenheid te vormen want alleen op die manier zijn onze belangen het beste gediend. Het gebrek daaraan zien politici als reden om de verdeeldheid in stand te houden en met ons te doen wat ze willen. In mijn periode als Vids-voorzitter wil ik mijn mensen daar bewust van maken. De tijd van spiegeltjes en kraaltjes is voorbij. We zijn ons nu bewust van onze waarde. Wij moeten de gezondheid van de Inheemsen ook onder controle hebben.”

Onderwijs in eigen taal

Een even grote handicap waar inheemse volken volgens Fernandes mee kampen, is het onderwijs. Het is niet optimaal en voldoet niet aan de behoeften van de dorpen. Met de minister van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur is onlangs gesproken over bijvoorbeeld tweetalig onderwijs: Nederlands en de inheemse taal. “Veel jongeren raken achter en haken af. Voor deelname in de dorpsontwikkelingen worden ze niet betrokken en zij schamen zich. Dat moet veranderen.”

Een goed initiatief is dat van Reinier Artist uit Bigi Poika die het boek ‘Indiaans verhaal’ schreef en lesbrieven ontwikkelde om kinderen op school bewust te maken van de Inheemse cultuur en identiteit. Zo is onder meer een nieuwe onderwijstraining gegeven aan leerkrachten in Powakka. “We willen de inheemse talen ontwikkelen.”

Dit geluid voor tweetalig onderwijs galmt al enige decennia in Suriname, maar de overheid heeft nog geen definitieve beslissingen daartoe genomen. Fernandes sprak ook waarderend over de onlangs overleden Justus Orassie, een man met kennis en kunde van de Inheemse taal en cultuur.

“Ik wist niet dat meneer Orassie over zoveel kennis beschikte. Zulke mensen moeten wij eren bij leven en hun kennis vastleggen.” Zelf is ze een rolmodel en positief voorbeeld van een Inheemse vrouw die voor ontwikkeling van niet alleen het leefgebied zorgt maar des te meer voor de jeugd een voortrekkersrol vervult.

Dit artikel is aangeboden door Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname

| de ware tijd | Door: Redactie