Kemal Rijken – Met een openhartige en informele toespraak heeft Bronto Somohardjo (PL) voor ontspanning in de Nationale Assemblee gezorgd. Het DNA-lid was op eigen wijze direct, maar vriendelijk tegen koning Willem-Alexander en koningin Máxima, die het parlement in Paramaribo bezochten op de eerste dag van hun staatsbezoek aan Suriname.

Speciaal voor de gelegenheid was de plenaire zaal versierd in de kleuren van de Nederlandse en Surinaamse vlag. Voor de meeste DNA-leden leek het even wennen om koning Willem-Alexander in hun midden te hebben. De sfeer bij binnenkomst was niet gespannen, maar zeker ook niet ontspannen. De bijzondere vergadering werd ook

bijgewoond door president Jennifer Simons en haar echtgenoot. Na de volksliederen volgde een korte toespraak van DNA-voorzitter Ashwin Adhin (NDP). Hij wees op de waarden van de democratie en noemde de koning en koningin vrienden van het Surinaamse volk.

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

Hierna nam Willem-Alexander het woord. ‘Wij zijn naar uw land gekomen met één verlangen, en dat is de relatie met u te intensiveren als gelijkwaardige partners. Partners met een gedeeld verleden van vierhonderd jaar. Vanzelfsprekend staan we stil bij de pijn van koloniale uitbuiting, slavernij en contractarbeid,’

aldus de vorst. ‘Velen van u hebben de indringende familieverhalen van grootouder op ouder op kind overgeleverd gekregen. Deze verhalen van uw voorouders zijn van wezenlijke betekenis voor u, en ook voor ons. Ze mogen nooit worden vergeten.’ Bekijk de toespraak hier:

De zeven fractievoorzitters waren vervolgens aan de beurt. Die van de drie grootste fracties hielden vrij formele, hartelijke redes. Los daarvan benadrukten ze allen de lastige situatie die veel Surinamers ervaren als ze Nederland willen bezoeken: het gedoe met de aanvraag van hun visum. Al jaren moeten ze bewijzen dat ze voldoende geld op hun bankrekening hebben staan, dat ze een Nederlandse sponsor hebben die garant staat en dat ze op tijd weer terugkeren naar huis. De NDP, VHP, NPS en ABOP stelden in hun redes dat dit probleem opgelost moet worden.

De stemming in de zaal leek nogal ijzig, totdat voorman Bronto Somohardjo van de Pertjahjah Luhur (PL) het woord kreeg. Hij koos ervoor om Willem-Alexander niet met ‘majesteit’ maar met ‘koning’ aan te spreken en openhartig te zijn. ‘Koning, ook ik was ooit Nederlander. Mijn familie moest tientallen jaren geleden vluchten naar Nederland. We hadden moeilijke tijden, politieke stormen, onzekerheid en mijn vader [Paul Somohardjo, KR] heeft het u ook niet makkelijk gemaakt,’ zei Somohardjo, doelend op onder andere de vecht- en schietpartij in de tv-uitzending van Karel van de Graaf.

‘Laat mij de koningin apart groeten, want een Zuid-Amerikaanse vrouw verdient extra aandacht en dat hebben wij, Surinaamse mannen, met u gemeen, koning. Een Zuid-Amerikaanse vrouw, ik weet niet of ik u moet feliciteren of succes moet wensen, maar in ieder geval staat u stevig in uw schoenen. En temperament aan de eettafel wanneer wij mannen weer een beetje dom hebben gedaan, is u niet vreemd, koning.’

Somohardjo kreeg er de lachers mee op zijn hand, maar wist met zijn toespraak ook de zaal te ontdooien. Hierna verliep de vergadering een stuk meer ontspannen. Na het vertrek van de koning zei de PL-leider tegen Waterkant over zijn optreden: ‘Ik praat meer uit het hart en gevoel, en ik ben niet zo van het protocollaire en de regels. Dat is belangrijk, maar ik ben ook een volksvertegenwoordiger. De boodschap was: Nederland heeft mij vroeger goed behandeld en we gaan nu met respect naar elkaar verder.’

‘En ik ben blij dat het ijs een beetje is gebroken,’ vervolgde Somohardjo. ‘Van belang is dat we ons als Surinamers als gelijke partners voelen. Ik wil ook benadrukken dat die oil en gas niet zaligmakend is, maar dat we daar goed mee om moeten gaan.’ Nederland is met vijftien bedrijven hier naartoe gekomen, aldus de politicus. ‘Wij moeten goed voorbereid business met ze doen, maar wel met open vizier. Laten we het niet als de afgelopen vijftig jaar doen. We zijn een nieuwe generatie en Suriname moet de potentie benutten die het in zich heeft.’

Voorafgaand aan de vergadering was gespeculeerd wat er zou gebeuren als Ronnie Brunswijk de hand van Willem-Alexander zou schudden. Maar ‘de koning’ ontmoette ander de koning niet. ‘Vele mensen proberen onenigheid te zaaien in de gemeenschap, maar dat is er niet van gekomen,’ zei Brunswijk tegen Waterkant. ‘Ik stoor me er niet aan en ben gewend aan al deze scenario’s en onwaardige verhaaltjes. Ik maak me niet druk.’ Hij vindt het niet jammer dat hij de hand van de koning niet heeft geschud. ‘Ik heb genoten van zijn bezoek. Toen ik een kleine jongen was, heeft zijn grootmoeder mijn geboortedorp bezocht en ook heb ik vroeger zijn moeder Beatrix in Suriname gezien.’

De eerste dag van het staatsbezoek van Willem-Alexander aan Suriname stond vooral in het teken van plichtplegingen, zoals het leggen van een krans bij het monument Mama Sranan. Het staatshoofd gaf ook samen met zijn Surinaamse collega een persverklaring af. In de middag bezochten ze het Gerechtshof en waren ze te gast bij de granmans en stamoudsten uit de binnenlanden. Ze accepteerden de excuses die de koning in 2023 heeft aangeboden voor het slavernijverleden en drongen aan op herstelbetalingen. Maar die komen er niet. Wel is er 66 miljoen euro beschikbaar voor projecten in Suriname in het kader van het herstelprogramma. President Simons wil dat Suriname bij de uitvoering ervan een leidende rol krijgt.

Foto: Prakash Mungra, directeur Toezicht en Handhaving bij de Centrale Bank van Aruba.

Suriname vierde op dinsdag 25 november 2025 het 50-jarig jubileum van de onafhankelijkheid van Nederland, ook wel bekend als ‘Srefidensi Dey’.

Op deze dag in 1975 werd Suriname een zelfstandige republiek na ruim 300 jaar koloniale overheersing. Voor Caribisch Netwerk is Dulce Koopman met Surinamers gaan praten die zich hebben gevestigd in het Koninkrijk, waar ze vaak diep zijn geworteld. Hoe kijken zij naar die speciale datum? Hoe kijken ze naar hun land?

Wanneer Prakash Mungra terugdenkt aan de onafhankelijkheid van Suriname, ziet hij één beeld voor zich: de

feestelijkheden op televisie, prinses Beatrix, de politieke leiders en een volk dat aan een nieuwe toekomst begon. Hij was twaalf jaar oud. Hij woonde niet in Suriname, maar in Amsterdam. Toch zouden de gebeurtenissen van 1975 hem op beslissende wijze richting geven. Niet omdat hij terugkeerde naar het land waar hij geboren werd, maar juist omdat hij dat níet deed.

Vandaag, bijna vijftig jaar later, is Prakash Mungra directeur Toezicht en Handhaving bij de Centrale Bank van Aruba. Een functie die hij al sinds 2010 bekleedt, na een carrière van ruim drie decennia binnen de instelling. Het Caribische eiland werd zijn

thuis, zijn werkveld en zijn bijdrage aan regionale financiële stabiliteit. Suriname bleef een emotionele oorsprong, maar geen professionele bestemming.

Van Paramaribo naar Amsterdam: een jeugd tussen twee werelden

“Ik ben geboren in Suriname, maar niet getogen,” zegt Mungra. Hij was twee jaar oud toen zijn ouders Suriname verlieten voor studie in Nederland. Ze bleven er, en hij groeide op in Amsterdam. “Ik heb daar de basisschool, universiteit, alles doorlopen. Suriname kende ik van vakanties, familie, vrienden en de grote migratiegolf in de jaren ’70. Via neven en nichten leerde ik Sranantongo (Afro-Surinaamse taal). De band was er altijd.”

Na een studie economie en accountancy ging hij werken bij het toenmalige Moret & Limperg (nu Ernst & Young). Daar ontstond zijn interesse in financiële instellingen en toezicht, het vakgebied dat zijn carrière zou bepalen.

Waarom Suriname géén optie werd: ‘Onder geen enkele omstandigheid een militaire dictatuur’

Toen zijn studie was afgerond, overwoog Mungra serieus om naar Suriname terug te keren. Maar de politieke realiteit haalde hem in. “Het was geen aantrekkelijk land om in te werken. Militair bewind, intimidatie van critici, verhalen over mensen die werden opgepakt. Ik zou onder geen enkele omstandigheid onder een dictatuur willen wonen.”

De onafhankelijkheid had volgens hem dan ook een effect dat tot vandaag zichtbaar is: massale braindrain. “Heel veel Surinaamse studenten in Nederland bleven weg. Ze gingen niet terug door de situatie. Dat is een verlies voor elk land, kennis die niet terugkeert, vertraagt ontwikkeling.”

Toch kijkt hij niet uitsluitend negatief terug

“Ieder volk heeft aspiraties om onafhankelijk te worden. Het moment was misschien niet ideaal, maar het is een voldongen feit. En ik ben blij dat de democratie uiteindelijk hersteld is.” Een advertentie, drie jaar Aruba, en een carrière van 34,5 jaar De keuze om niet naar Suriname te gaan, bracht hem uiteindelijk naar Aruba. Toeval speelde een grote rol.

“Ik zag een advertentie: senior beleidsmedewerker toezicht. Ik werkte al in de accountancy en had ervaring met financiële instellingen. Samen met mijn toenmalige partner besloot ik: we gaan drie jaar naar Aruba om internationale ervaring op te doen.”

Die drie jaar werden er meer ,veel meer

Ruim dertig jaar later is hij nog steeds op Aruba, inmiddels als één van de meest invloedrijke toezichthouders van het eiland. Hij doorliep de rangorde van senior medewerker tot afdelingshoofd, werd in 2007 divisie-manager en in 2010 directeur Toezicht en Handhaving.

“Het werk is buitengewoon boeiend. De financiële sector is explosief gegroeid. In termen van het Bruto Binnenlands Product is de sector ongeveer drie keer zo groot als onze economie. Dat moet solide blijven.” Zijn rol is cruciaal: toezien op stabiliteit, integriteit en naleving van regelgeving, de fundamenten van elke gezonde economie.

Herinneringen aan Suriname

Een 12-jarige op 25 november 1975: ‘Suriname stond voor gezelligheid, eten en warmte’. Hoewel hij de onafhankelijkheid vanuit Nederland meemaakte, had het moment impact. “Het was indrukwekkend. Als kind weet je niet precies wat onafhankelijkheid betekent, maar je ziet de feestelijkheid, de emotie.”

Zijn herinneringen aan Suriname waren die van vakanties: “Colakreek, de districten, de natuur onvergelijkbaar met Amsterdam. Warmte, gezelligheid, lekker eten.” Later zou die warmte een contrast vormen ten opzichte van de politieke kou van de militaire periode.

Surinaamse identiteit: sterker geworden

Volgens Mungra is de Surinaamse identiteit sinds 1975 niet verzwakt, maar juist versterkt. “Je ziet het aan de nationale elftallen, de emoties en trots. De muziek, de cultuur, de humor, de warmte, het leeft allemaal.” Eenheid is volgens hem ‘misschien wel het grootste kenmerk’ van de moderne Surinamer.

Tradities die blijven, ook in een bankgebouw

Hoewel hij zichzelf ‘primair Nederlander met een Surinaamse achtergrond’ noemt, zit Suriname in zijn dagelijks leven verweven.

“Tradities zoals Divali en Phagwa — die neem ik mee. Ik ben op z’n Hindoestaans getrouwd, mijn vrouw is Surinaams. Via familie en vrienden blijft Suriname dicht bij me.”

In zijn werk, zegt hij, speelt cultuur echter geen rol. “Zakelijkheid staat voorop. Maar behalve dat: bij Surinaamse feesten voel je meteen de sfeer. Dat laat jou nooit helemaal los.” Ook in professionele zin bleef de band bestaan. “Na het herstel van de democratie heeft de Centrale Bank van Aruba Suriname meer keren technische assistentie gegeven. Ik ben zelf ook geweest. Onlangs hebben we een samenwerkingsovereenkomst getekend voor informatie-uitwisseling. Dat voelt goed.”

Economische blik: ‘Suriname heeft alle potentie, maar mist sterk bestuur’

Op de vraag hoe hij de economische ontwikkeling van Suriname ziet, volgt een genuanceerd antwoord. “Gemengd. Staatsolie is een succesverhaal. Maar slecht bestuur heeft vaak de boventoon gevoerd. Hyperinflatie, gebrekkig toezicht, weinig checks and balances.”

Hij herhaalt wat hij in zijn functie dagelijks ziet: “Sterke instituten en goed bestuur maken een land succesvol. Politiek mag nooit invloed hebben op monetair of toezichtsbeleid. Een onafhankelijke centrale bank is absoluut cruciaal.”

Daarom blijft hij optimistisch

“Suriname is enorm rijk. Als het bestuur op orde komt, komt het land er uiteindelijk wel.” Prakash Mungra is een Surinaamse professional, gevormd in Nederland, tot bloei gekomen in Aruba Zijn Surinaamse wortels, Nederlandse opvoeding en Arubaanse carrière vormen samen een unieke driehoek.

“Ik voel me Nederlander met een Surinaamse achtergrond. Ik heb warme gevoelens voor Suriname, maar ik ben professioneel gevormd in Nederland en verder gegroeid in Aruba.” Toch blijft één element constant: “Suriname blijft belangrijk. Het is deel van wie ik ben.”

Een halve eeuw Surinaamse onafhankelijkheid door de ogen van een bankdirecteur

In Mungra’s levensverhaal weerspiegelt zich een bredere geschiedenis. Van hoop naar crisis, van braindrain naar diaspora, van militair bewind naar democratie, van economische dieptepunten naar nieuwe potentie. Hij koos voor Aruba, maar droeg Suriname nooit helemaal los.

En vijftig jaar na de onafhankelijkheid blijft hij voorzichtig hoopvol: “Suriname kan slagen. De basis is er. Nu nog het bestuur dat het land verdient.”

UNITEDNEWS|MENS & MAATSCHAPPIJ

Een verkeersruzie op de Indira Gandhiweg in Suriname is maandag uitgemond in een kappartij en wederzijdse mishandeling.

Aangever R.S. verklaarde dat zijn broer buschauffeur is en dat hij op het moment van het incident samen met hem in de lijnbus zat. Volgens R.S. reed zijn broer vanuit de Ramgoelamweg in de richting van de Latourweg.

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

Ter hoogte van de rotonde stopte de buschauffeur om een voetganger over te laten steken. De automobilist G.A., die achter hen reed, kon dat niet waarderen en haalde luid schreeuwend de bus

in. Hij riep dat de chauffeur het verkeer ophield.

Bij de kruising van de Indira Gandhiweg en de Nieuw Weergevondenweg stopte de bus opnieuw. Daar bleek dezelfde automobilist langs de weg te staan. Hij stapte uit met een stuk hout in zijn hand en begaf zich richting een zwarte Toyota Blade, die eveneens geparkeerd stond.

Uit dat voertuig stapte een tweede man, de zoon van de automobilist G.A., die gewapend was met een houwer.

De jongeman liep agressief op de buschauffeur en zijn broer af en zwaaide met de houwer in de richting van R.S., die daarbij een kapwond aan zijn linkerschouder opliep.

Na de aanval rende de verdachte terug naar zijn voertuig en verliet de plek.

R.S. verklaarde dat hij uit boosheid de andere man, die met het stuk hout stond, heeft geslagen. De automobilist G.A. heeft daarop eveneens aangifte gedaan. Hij gaf aan dat zijn zoon degene was die met de houwer zwaaide, maar dat hijzelf door de buschauffeur en diens broer zou zijn mishandeld. Hierbij liep hij een verwonding aan zijn neus op.

Beide partijen zijn voor medische behandeling doorverwezen naar een arts. De Surinaamse politie is bezig met het onderzoek.

In het kader van het staatsbezoek van Hunne Majesteiten Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima heeft er in het Perscentrum een besloten dialoogsessie plaatsgevonden. De Republiek Suriname en het Koninkrijk der Nederlanden evalueerden hierbij de door Koning Willem-Alexander op 1 juli 2023 uitgesproken excuses voor het slavernijverleden en bespraken de intenties voor het vervolgtraject. Het kringgesprek met vertegenwoordigers van inheemse en tribale volken c.q. nazaten van tot slaaf gemaakte Afrikanen werd op maandag 1 december 2025 bijgewoond door onder anderen president Jennifer Simons en Koning Willem-Alexander.

De bijeenkomst stond in het teken van erkenning, heling en samenwerking. President Simons juicht het

kringgesprek toe. Zij erkent het verleden, de excuses van de Koning en het lopende werk van de Nationale Reparatiecommissie en het CARICOM 10-puntenplan. Het staatshoofd benadrukte dat het diepe verdriet van het verleden nog altijd leeft in de huidige generaties. “We hebben vandaag de kans om een stap te zetten om een gezamenlijk pad vooruit te openen. Ik besef dat het geen gemakkelijke taak is, maar als we samenwerken, zoals onze voorouders ons bewezen hebben, zullen we vooruit komen door respectvol van gedachten te wisselen”, sprak de president.

Koning Willem-Alexander bedankte de aanwezigen en sprak zich ontroerd uit over het ervaren

zuiveringsritueel dat voorafgaand aan de sessie plaatsvond. Hij gaf aan zich verantwoordelijk te voelen voor de daden van zijn voorgangers en benadrukte de noodzaak om te luisteren naar de nazaten. “Het is een moment om te komen luisteren naar u, luisteren wat onder u leeft en leren van u hoe wij samen door kunnen bouwen aan een toekomst tussen Suriname en Nederland. Ik besef heel goed dat de pijn van het verleden generaties lang doorgaat, en ik voel me verantwoordelijk voor mijn voorgangers”, stelde de Koning.

Wilgo Ommen, voorzitter van Para Plantages en vertegenwoordiger van Fiti Makandra, uitte de waardering van de traditionele leiders voor de moed van de Koning om de excuses aan te bieden. Fiti Makandra gelooft in vergeving, maar stelt dat de excuses niet het eindpunt zijn. “Als Fiti Makandra accepteren wij de excuses en het verzoek om vergiffenis in de volle overtuiging dat de Koning met rein geweten wil meewerken aan heling en herstel. Het vragen om vergiffenis en excuses alleen is niet voldoende; wij kijken uit naar een daadwerkelijk proces na de komma”, aldus Ommen.

Granman Albert Aboikoni van de Saramaccaners pleitte voor concrete middelen om de structurele achterstelling van de Inheemsen en nazaten van de tot slaaf gemaakte Afrikanen tegen te gaan. Hij vroeg om meer dialoog met de Nederlandse regering over de teruggave in de vorm van financiële steun. “Er moet een goed gesprek komen tussen Suriname en Nederland over hoe de teruggave en financiële steun geregeld kan worden. Dit om de gemeenschappen van de Inheemsen en nazaten van de tot slaaf gemaakte Afrikanen tot ontwikkeling te brengen. Wij pleiten voor meer dialoog over deze belangrijke kwesties”, stelt het grootopperhoofd.

David van Weel, minister van Buitenlandse Zaken van Nederland, bevestigde dat de excuses een ‘komma’ en geen afsluiting van het hoofdstuk betekenen. Hij wees op het Fonds Slavernijverleden dat is opgericht voor herstel en heling, waarin een bedrag van 200 miljoen euro is gestort, waarvan 66 miljoen euro bestemd is voor maatschappelijke projecten in Suriname. “Na het uitspreken van de excuses heeft de Nederlandse regering dit hoofdstuk niet afgesloten; er is een komma geplaatst. Om beter invulling te geven aan het proces hierna, hebben wij het Fonds Slavernijverleden in het leven geroepen ter ondersteuning van het proces van herstel en heling van de nazaten”.

President Simons verduidelijkte dat de Surinaamse overheid het fonds interpreteert als een bewustwordingsfonds voor onderwijs en niet als schadeloosstelling of reparatie. Zij benadrukte dat de kwestie van reparatie, met inachtneming van het Caricom 10-puntenplan, op een later moment besproken zal moeten worden. “De dialoog van vandaag opent de weg voor de samenstelling van een team dat namens beide landen zal werken aan de daadwerkelijke vervulling van het proces na de komma”, aldus het Surinaamse staatshoofd.

Naast president Simons en Koning Willem-Alexander waren ook de echtgenoten Glenn Geerlings en Koningin Máxima aanwezig. Daarnaast zaten ook de ministers Melvin Bouva van Buitenlandse Zaken, Internationale Handel en Samenwerking en Miquella Huur van Regionale Ontwikkeling (RO) aan bij het gesprek, dat werd geleid door Edgar Dikan, adviseur van het Kabinet van de President.

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken, Internationale Handel en Samenwerking (BuZa) heeft drastische maatregelen aangekondigd tegen Xaviera Jessurun, de voormalige president-commissaris van de Surinaamse Luchtvaart Maatschappij (SLM). Dit gebeurt in directe reactie op de recente dagvaarding door het Openbaar Ministerie (OM) in de geruchtmakende corruptiezaak rond de nationale luchtvaartmaatschappij.

Minister Melvin Bouva van BuZa heeft bevestigd dat het ministerie juridische stappen zal ondernemen die hoogstwaarschijnlijk zullen leiden tot de intrekking van het diplomatieke paspoort van Jessurun.

De maatregel volgt op het nieuws dat Jessurun, die momenteel werkzaamheden verricht bij de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS), haar reis met een Surinaams diplomatiek paspoort

heeft gemaakt, hoewel zij niet officieel was uitgezonden door de Surinaamse staat. BuZa benadrukt dat het paspoort staatseigendom is en het gebruik ervan aan strikte voorwaarden is gebonden. Minister Bouva gaf aan dat de staat verplicht is om passende maatregelen te nemen waar gecorrigeerd moet worden, nu het document is gebruikt door iemand die niet langer de Surinaamse staat officieel vertegenwoordigt en met Justitie in aanraking is gekomen.

Het ministerie is een onderzoek gestart naar de wijze waarop het paspoort is gebruikt en of daarbij regels zijn overtreden.

De directe aanleiding voor deze actie is de juridische procedure die tegen Jessurun

in gang is gezet. Het OM heeft op 24 november 2025 besloten om Jessurun, samen met voormalig directeur Paul de Haan en consultant Prenobe Bissessur, te dagvaarden in verband met vermoedelijke malversaties bij de SLM. De verdenkingen omvatten onder meer oplichting, corruptie en valsheid in geschrifte. De drie betrokkenen zullen zich, naar verwachting in december, moeten verantwoorden voor de rechter. Minister Bouva stelt dat de staat in zulke gevallen verplicht is op te treden om “misverstanden en mogelijke schade aan het imago van het land te voorkomen,” wat de ernst van de situatie voor de Surinaamse diplomatie onderstreept.

UNITEDNEWS

Koning Willem-Alexander heeft maandag in Suriname een indringend gesprek gevoerd met vertegenwoordigers van inheemse volkeren en nazaten van tot slaaf gemaakten. Tijdens de ontmoeting lieten zij weten de excuses die de koning in 2023 aanbood te aanvaarden, en hem te vergeven – mits er daadwerkelijk wordt gewerkt aan verzoening, heling en herstel.

Voorafgaand aan het gesprek nam de koning deel aan een ceremonie, die bedoeld was om de pijn van het slavernijverleden te reinigen en ruimte te maken voor een gezamenlijke toekomst. Hij sprak zichtbaar geraakt over het ritueel en benadrukte dat hij als staatshoofd verantwoordelijkheid draagt voor zijn voorgangers. “De

pijn gaat generaties door,” erkende hij, en hij gaf aan van de aanwezigen te willen leren.

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

De ontmoeting vond plaats in het Kabinet van de vicepresident, op een locatie aan de Surinamerivier waar in het verleden tot slaaf gemaakten aankwamen. Die plek, waar land, water en lucht samenkomen, heeft een diepe symbolische en religieuze betekenis. President Jennifer Geerlings-Simons opende het gesprek en noemde de bijeenkomst een kans om samen een nieuw pad vooruit uit te stippelen.

Namens de inheemse bevolking en de nazaten van tot slaaf gemaakten

werd uitgesproken dat men de excuses en het verzoek om vergiffenis accepteert, op voorwaarde dat de koning “met een rein geweten” wil meewerken aan concrete stappen richting erkenning en herstel. Daarbij werd benadrukt dat vergeving niet betekent dat de strijd voor de bevrijding en versterking van inheemse gemeenschappen stopt.

Een van de gesprekspartners was Armand Zunder, voorzitter van de Nationale Reparatie Commissie Suriname. Hij had graag gezien dat de koning zijn excuses formeel zou herhalen, maar dat gebeurde niet. Zunder noemt dat jammer, maar zegt desondanks “positief vooruit” te willen kijken. De koning verwees op zijn beurt naar zijn eerdere uitspraak dat de excuses “geen punt, maar een komma” vormen, en onderstreepte dat hij zich verantwoordelijk voelt om “het deel ná de komma” samen met Suriname verder in te vullen.

Het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen (NH), en wel de Geologisch Mijnbouwkundige Dienst (GMD), heeft deelgenomen aan het bilaterale programma “A New Geological Map of Suriname – Preparations for the Acquisition of Airborne Geophysical Survey and Organization of Geological Database”. Met de deelname aan het programma, van 24 tot en met 29 november in Brasilia, is het programma succesvol afgerond.

De missie stond onder leiding van Lindsey Sanné, hoofd van de GMD. Tijdens het bezoek aan ons zuiderbuurland is aan de vier man tellende afvaardiging vanuit de GMD de nodige inzichten verschaft over verschillende onderwerpen op het vlak van geodata en

geologische kartering zoals systematische voorbereiding van geologische projecten, het verzamelen en analyseren van bestaande geologische gegevens en het uitvoeren van veldwerk volgens internationale standaarden.

Met de delegatie werden zowel theoretische als praktische ervaringen gedeeld. Ook werd zij begeleid in het samenbrengen van data in moderne GIS-systemen en het vertalen van deze informatie naar betrouwbare kaarten die de ondergrond en geologische structuren van Suriname zichtbaar maken en rapporten. De sessies werden verzorgd door de Serviço Geológico do Brasil (SGB), de Geologisch Mijnbouwkundige Dienst van Brazilië. 

Met de uitvoering en afronding van het projectonderdeel “A New Geological Map of Suriname” zijn stappen gezet richting

de realisatie van een nieuwe en moderne geologische kaart van de Republiek Suriname. Daarbij zal actief worden gezocht naar middelen en ondersteuning om aan deze behoefte te voldoen, onder meer door het versterken van de kennis en vaardigheden van Surinaamse geowetenschappers.

 De samenwerking tussen Suriname en Brazilië op het vlak van geologie, maakt deel uit van het programma van het Braziliaans agentschap (Agência Brasileira de Cooperação – ABC) en werd opgezet tijdens de Monitoring and Evaluation Meeting van 7– 11 oktober 2019 in Paramaribo. De uitvoering kende tussen 2019 en 2022 aanzienlijke vertraging door onder andere de COVID-19-pandemie alsook organisatorische veranderingen. In 2024 kwamen SGB, ABC en GMD opnieuw bijeen om de resterende projectfasen te heractiveren. “Deze zijn met de laatstgehouden missie volledig uitgevoerd, waarmee het programma officieel is afgerond”, aldus Sanné.

Het Nederlandse Koninklijk paar Zijne Majesteit Willem-Alexander en Hare Majesteit Máxima hebben een historisch bezoek gebracht aan het Hof van Justitie (HvJ). Fungerend president van het Hof, mr. Iwan Rasoelbaks, had bij deze gelegenheid de eer Hunne Majesteiten toe te spreken. De hofpresident gaf aan dat Suriname bij zijn onafhankelijkheid in 1975 ervoor heeft gekozen een democratische rechtsstaat te zijn, met sterke affiniteit voor het sociale en gebaseerd op de uitingspunten en principes waarop ook de rechtspraak is gestoeld.

Rasoelbaks gaf het Koninklijk bezoek een uitgebreide uitleg over de rechtspraak in Suriname, waarbij hij benadrukte dat de rechtspraak onafhankelijk, onpartijdig,

integer, deskundig, openbaar, gemotiveerd, gelijkelijk en waardig wordt uitgevoerd. Toch staat de organisatie onder druk. Een groot aantal civiele en strafzaken wordt behandeld door slechts 31 rechters, ondersteund door ruim 270 gerechtsmedewerkers. Het tekort binnen de rechterlijke macht leidt tot achterstanden. Daarom zijn RAIO-opleidingen gestart in samenwerking met Nederland. Per eerste kwartaal 2026 worden 11 nieuwe rechters verwacht. De hoop is dat in 2027 de rechterlijke macht de beschikking heeft over 57 rechters.

De eerste aanleg concentreert zich nu in vier districten, terwijl de hoge beroepsrechtspraak zich voltrekt in Paramaribo. Ook is er behoefte aan ruimere rechtsbescherming via cassatierechtspraak. Het Hof

denkt mee met de overige staatsmachten en de rechtspraktijk hoe deze behoefte kan worden ingevuld. Daarbij worden bestaande banden benut met de Hoge Raad der Nederlanden, de rechtspraak in Nederland, het Gemeenschappelijk Hof van Justitie van de Antillen en de Caribbean Court of Justice. In samenwerking met het Gemeenschappelijk Hof van de Antillen zijn digitale registratiesystemen en documentbeheersystemen ontwikkeld voor civiele en strafzaken.

Koning Willem-Alexander merkte op dat de onafhankelijke rechter en rechtspraak hebben gezegevierd, met name in het proces rond de Decembermoorden. Hij vroeg onder meer hoe gelijkwaardigheid wordt gegarandeerd tussen een rechtszoekende die geen advocaat kan betalen en een aanklager die dat wel kan. Rasoelbaks legde uit dat er kosteloze rechtsbijstand bestaat, en dat in strafzaken altijd een advocaat aanwezig is. Verder vroeg de koning naar digitale mogelijkheden in districten waar geen rechtspraak is. Rasoelbaks gaf aan dat rechtspraak voor sommige districten nog vanuit Paramaribo plaatsvindt en dat digitale oplossingen via satellietcommunicatie technisch en financieel uitdagend zijn.

President Jennifer Simons merkte op dat mr. Rasoelbaks in grote lijnen heeft aangegeven waar de rechterlijke macht voor staat en het tekort dat er is, maar dat er aan wordt gewerkt door verdere versterking met cassatierechtspraak. “De gesprekken die al jaren eerder zijn gestart, zullen worden voortgezet, omdat in overleg ook de rechtspraak verder moet worden gesteld”, aldus het Surinaamse staatshoofd.

De fractieleiders in De Nationale Assemblée (DNA) hebben het Koninklijk echtpaar Zijne Majesteit Willem-Alexander en Hare Majesteit Máxima toegesproken en de goede relatie tussen de beide landen benadrukt. Ze zijn blij met de komst van Hunne Majesteiten en delegatie en hopen dat deze ontmoeting een nieuwe fase markeert van respectvolle samenwerking tussen de beide landen. Het Koninklijk echtpaar vertoeft in Suriname voor een driedaags staatsbezoek, vergezeld door enkele ministers en vertegenwoordigers uit het Nederlandse bedrijfsleven.

A20 waardeert erkenningA20-voorzitter Steven Reyme achtte het noodzakelijk te onderstrepen dat de geschiedenis van Suriname en Nederland onlosmakelijk verbonden is met kolonialisme en het slavernijverleden.

’’Het leed, het onrecht en de ontwrichting die deze periode met zich meebracht, werken door tot in onze generaties vandaag. In dat licht waarderen wij de stappen die Nederland recent heeft gezet; zowel in erkenning als in excuses. Maar wij geloven dat de weg van helende samenwerking, historische erkenning en gezamenlijke verantwoordelijkheid nog verder bewandeld moet worden. Niet uit verwijt, maar uit rechtvaardigheid, herstel van waardigheid, en het bouwen aan een toekomst die recht doet aan alle nazaten’’, aldus de A20 topman.

VHP: nieuwe perspectievenVHP-fractieleider Asiskumar Gajadien bracht naar voren, dat er tal van terreinen zijn waarop de beide landen elkaar

kunnen versterken, zoals onderwijs en kennisontwikkeing, gezondheidszorg, ondernemerschap, energie en energietransitie, klimaat en natuurbeheer, voedselzekerheid en de bestrijding van transnationale criminaliteit. ‘’Door intensivering van uitwisseling van kennis, opleiding en deskundigheid kunnen wij elkaar direct vooruithelpen en nieuwe perspectieven openen, vooral voor onze jongeren. Hiermede dragen wij bij aan een hogere levenskwaliteit in beide samenlevingen’’, aldus Gajadien.

ABOP overtuigd van bereidheidABOP-fractieleider Ronnie Brunswijk zegt dat de geschiedenis tussen Suriname en Nederland pijn en onrecht kent, maar ook momenten van samenwerking, verbondenheid en gemeenschappelijke waarden. Dat vraagt om een open, eerlijke én evenwichtige manier van omgaan met elkaar. ‘’Majesteit, wij waarderen uw aanwezigheid ten zeerste. Uw komst onderstreept dat er bereidheid bestaat om de relatie tussen Suriname en Nederland te baseren op respect, gelijkwaardigheid en wederzijds begrip’’, aldus Brunswijk. De ABOP-fractie is ervan overtuigd dat de toekomst wordt vormgegeven door ons verleden te erkennen, maar vooral door te werken aan ontwikkeling, waardigheid en partnerschap op basis van gelijkwaardigheid.

NPS: nieuw paragraaf schrijvenNamens de NPS-fractie zei Jerrol Pawiroredjo dat de behandeling van Surinaamse burgers bij visumaanvragen een blijvend zorgpunt is. ‘’Men vraagt Surinamers niet alleen het hemd van het lijf, maar van de garantsteller in Nederland, wordt onder andere gevraagd zijn/haar gehele financiële situatie aan te tonen. Burgers van grote landen van Zuid-Amerika waar Nederland geen vergelijkbare relatie als met Suriname mee heeft, mogen visumvrij naar Nederland reizen. Dat is voor onze bevolking pijnlijk. Anderzijds waarderen wij elke vorm van ondersteuning die Nederland door de jaren heen in verschillende sectoren heeft geboden aan Suriname’’, aldus de volksvertegenwoordiger. Er zijn volgens hem positieve zaken aan te halen uit het verleden en zijn partij is er voorstander van om de relatie Suriname-Nederland verder uit te bouwen. ‘’Met instemming hebben wij kennis genomen van de excuses van het Koninkrijk der Nederlanden in verband met het slavernijverleden. Het is nu van belang om vooruit te kijken en samen een nieuwe paragraaf te schrijven”, aldus Pawiroredjo.

NDP: constructief dialoogRabin Parmessar van de NDP bracht naar voren, dat de gedeelde historie niet terzijde wordt geschoven, maar dat er lering en ervaring uit wordt getrokken. Suriname zoekt volgens hem geen afhankelijkheid maar partnerschap. Hij deelde de zorg van zijn collega Pawiroredjo met betrekking tot het visumbeleid. Parmessar vroeg de Nederlandse regering dit beleid te herzien. Volgens hem past dit niet binnen een relatie waarin partners elkaar met respect bejegenen. Tijdens dit staatsbezoek zou hiervoor een open en constructief dialoog moeten bestaan. Volgens Parmessar kan nu de basis gelegd waarbij wederszijds respect, gelijkwaardigheid en duurzame ontwikkeling richtinggevend zijn.

PL en BEPBronto Somohardjo van de PL fractie stelde dat het nieuwe hoofdstuk in de relatie is, dat beide landen naast elkaar lopen en elkaar opnieuw leren kennen door elkaar met respect te behandelen. Hij heette het Koninklijke echtpaar welkom in het land Suriname dat de geschiedenis erkent maar de toekomst zelf zal schrijven. BEP-voorzitter Ronny Asabina gaf vervolgens aan dat zijn fractie voorstander is van het feit dat zaken als het slavernijverleden een volwassener en prominentere plaats in het onderwijs moeten krijgen. Sinds het verleden invloed heeft op de ontwikkeling van de identiteit, zei het assembleelid. Asabina pleitte er ook voor dat Nederland dat deel van de Surinaamse geschiedenis dat vergrendeld is, beschikbaar stelt. ‘’Wij willen het beladen verleden onderzoeken. Wij willen niet gevangen blijven’’, aldus de BEP-fractieleider.

Op uitnodiging van Suriname, zijn hunne Majesteiten Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima van het Koninkrijk der Nederlanden, verwelkomd in de Republiek Suriname. Vandaag is het Koningspaar verwelkomd op het Presidentieel Paleis. Ook is het Staatsbezoek voor Suriname een strategisch moment om de relatie tussen Suriname en Nederland op moderne leest te schoeien.

‘En daarom zullen behalve alle ceremonies ook nieuwe afspraken, economische kansen en diplomatieke helderheid worden gecreerd, zei president Jennifer Geerlings-Simons. Er zijn 3 documenten getekend dus de president en de koning.

Koning Willem-Alexander dankte de president voor haar gastvrijheid. Hij bleef stil staan bij het gedeelde verleden en pijnlijke

onderwerpen zoals de slavernij zal hij niet uit de weglopen, maar op respectvolle manier dialoog voeren. Nederland kijkt ernaar uit om de veelzijdige relatie met Suriname te bestendigen en verdiepen op basis van gelijkwaardigheid en wederzijds respect.