Bron: Climate Tracker.org
Guyana, traditioneel gewend aan het bestrijden van overstromingen, moet zich nu wapenen tegen de dreiging van bosbranden die verergeren door een opwarmende planeet.
In 2024 brandden maar liefst 5.000 vierkante mijl af, wat de veerkracht van het land en zijn ecosystemen zwaar op de proef stelde.
Naarmate de planeet warmer wordt, zijn bosbranden een van de natuurlijke verschijnselen die door de vegetatie razen, gemeenschappen bedreigen en wilde dieren verdrijven. Terwijl overstromingen de meest voorkomende natuurrampen in Guyana zijn, zal 2024 herinnerd worden als het jaar waarin 5.000 vierkante mijl van het land in vlammen opging.
De Milieubeschermingsdienst van Guyana (EPA) meldde
dat er van januari tot mei in totaal 91.128 branden werden geregistreerd. Met het laagste aantal in mei en het hoogste aantal in maart, verbrandde in totaal 5045,45 vierkante mijl land over deze vijf maanden. Dit is significant, niet alleen in absolute termen, maar ook omdat het 6% van het totale landoppervlak van het land van 83.000 vierkante mijl vertegenwoordigt.
Voor twee opeenvolgende jaren rapporteerden luchtkwaliteitssensoren een verslechterde luchtkwaliteit door bosbranden in de regio’s 2, 3, 4, 5, 6, 9 en 10, aldus de EPA. De regelgever meldde dat regio’s 2, 3, 5 en 6 grote branden meemaakten die landbouwpercelen en
mangroven verzwolgen, terwijl regio’s 1 en 10 bosbranden ervoeren in bosgebieden dicht bij mensen en Shell Beach, een beschermd gebied.
Kustbewoners uitten op sociale media hun bezorgdheid over ademhalingsproblemen veroorzaakt door rookinhalatie. In een van de dorpen in regio 3, Santa Aratak, moest de Guyana Defence Force (GDF) 38 inwoners evacueren vanwege de toenemende dreiging van een nabijgelegen bosbrand.
Regio 9, de savanne-rijke regio, registreerde de grootste en langstdurende branden vanwege de droge, hete omstandigheden en de overvloed aan droge vegetatie, aldus de EPA. Noodhulp werd ingezet voor regio’s 1 en 9 om de capaciteit ter plaatse te vergroten, aangezien de branden zich uitbreidden naar beschermde gebieden en inheemse gemeenschappen.
Op 11 maart, toen branden een ontwikkelend waterkrachtproject in Kumu naderden, begonnen dorpelingen met brandbestrijdingsinspanningen met lokale middelen. Ze gebruikten een dorpstractor die was aangepast met een watertank en pomp. De brandweer van Guyana sloot zich al snel aan, en samen wisten ze de brand na een operatie van acht uur onder controle te krijgen.
De brand vond echter een andere weg en woedde langs de Kanuku-bergen, wat dorpen zoals Moco Moco en Kumu met aanhoudende rook trof. De Civil Defence Commission (CDC) van Guyana meldde dat zware regenval enkele branden tijdelijk had geblust, maar de opluchting was van korte duur.
Twee dagen later, op 13 maart, registreerde Guyana zijn eerste en enige geval van overlijden door een bosbrand dit jaar. Alexander Josephine, 93, een gerespecteerd lid van de Parakies Village-gemeenschap in het noordwestelijke district van regio 9, liep ernstige brandwonden op toen een bosbrand zijn boerderij vernietigde. De verwondingen waren fataal.
De CDC meldde dat hulpkrachten werden ingezet om het brandweerstation van regio 9 te ondersteunen en dat brandbestrijdingsuitrusting en hulpgoederen werden gedistribueerd naar getroffen dorpen.
Dit was slechts het begin van de ongekende bosbrandcrisis waarmee Guyana in maart en april te maken kreeg, wat de effectiviteit van de noodresponssystemen op de proef stelde. De South Rupununi Conservation Society (SRCS) legde uit dat er in de Rupununi, door anekdotisch bewijs, een indicatie is van langere droge periodes of abruptere veranderingen in weers- en klimaatpatronen.
De SRCS, gevestigd in Zuid-Rupununi, is een grassroots natuurbehoud NGO. Sinds 2002 heeft de organisatie zich toegewijd aan het behoud van de natuur, het milieu en de cultuur van de Rupununi-regio van Guyana. Hun benadering richt zich op gemeenschapsgericht natuurbehoud, milieueducatie en onderzoeksinitiatieven.
Volgens de NGO zijn bosbranden in de regio complexe kwesties die worden beïnvloed door factoren buiten klimaatverandering, zoals veranderingen in landgebruik, lokale verbrandingspraktijken en veranderingen in vegetatietypes. Onderzoek naar deze interacties blijft onvoldoende zowel binnen de Rupununi als in heel Guyana.
“Om de effecten van klimaatverandering op het voorkomen van branden te begrijpen, hebben we meer empirische gegevens nodig om te begrijpen hoe het klimaat de afgelopen 50 jaar is veranderd. We moeten begrijpen hoe klimaatverandering de natte/droge cycli heeft beïnvloed en hoe de veranderingen in de natte/droge cycli branden beïnvloeden.”
De SRCS voegde eraan toe dat het aanpassen van lokale levenswijzen en natuurbehoudstrategieën om deze onvoorspelbare gebeurtenissen te mitigeren aanzienlijke uitdagingen met zich meebrengt. Het ziet het aanpakken van onderzoeksleemtes met betrekking tot branddynamiek, klimaatveranderingseffecten, vegetatiedynamiek en wilde dieren in de Rupununi als cruciaal voor het ontwikkelen van effectieve strategieën en beleid.
Hoewel bosbranden niet ongebruikelijk zijn in sommige delen van Guyana, zoals de Rupununi, tijdens het klimatologische fenomeen El Niño, zorgde de intensiteit van de hitte van het droge seizoen van 2024 ervoor dat branden zich wijder over het land verspreidden.
Ondersteund door kennis van de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) van de Verenigde Staten, zei de Guyanese EPA dat opwarming van de aarde heeft bijgedragen aan factoren voor bosbranden, zoals verlengde droge seizoenen en droogtes. De regelgever zei dat droge grond en vegetatie, lage neerslag, windsnelheid en vochtigheid het klimaatvariabiliteit en -verandering aanzienlijk beïnvloeden door omstandigheden te creëren waarin een kleine vonk een bosbrand kan veroorzaken, die zich vervolgens snel en intens verspreidt door het gebrek aan vocht.
“De combinatie van deze factoren kan leiden tot grotere, destructievere bosbranden die ecosystemen kunnen verwoesten,” aldus de EPA.
Guyana’s verhaal vindt weerklank bij zijn buren in Centraal- en Zuid-Amerika, die ook te maken hadden met bosbranden als gevolg van de verzengende hitte van het droge seizoen. Met zijn uitgebreide bosbedekking is Guyana steeds kwetsbaarder voor deze bedreigingen door verlengde droge seizoenen en stijgende temperaturen, wat inheemse gemeenschappen die afhankelijk zijn van bossen beïnvloedt. Hoewel natuurlijke bosbranden zeldzaam kunnen zijn in tropische regenwouden vanwege de hoge luchtvochtigheid, wordt de situatie gecompliceerd door een opwarmende planeet.
De NOAA van de Verenigde Staten meldde dat maart 2024 “de warmste maart ooit was voor de wereld” in het 175-jarige record van de organisatie. De wereldwijde oppervlaktetemperatuur in maart was 1,35°C boven het 20e-eeuwse gemiddelde van 12,7°C. Het beschreef de temperaturen in een groot deel van Zuid-Amerika als “recordwarm”.
Ondertussen voorspelt de nationale meteorologische dienst van het Verenigd Koninkrijk (Meteo-dienst) dat de gemiddelde wereldtemperatuur voor 2024 tussen 1,34°C en 1,58°C boven het gemiddelde voor de pre-industriële periode zal liggen. De Meteo-dienst zei dat het de eerste keer zou zijn dat de gemiddelde wereldtemperatuur tijdelijk de doelstelling overschrijdt die wereldleiders in het Akkoord van Parijs van 2015 hebben vastgesteld.
KLIMAAT
