Het besluit van president Donald Trump om vergaande tarieven op te leggen aan Amerikaanse importproducten leidde donderdag tot dreiging met vergeldingsmaatregelen, omdat bedrijven en overheden zich haastten om de kosten te berekenen van een escalerende handelsoorlog die wereldwijde allianties dreigt te verstoren.De sancties die woensdag werden aangekondigd, zorgden voor onrust op de wereldmarkt en werden veroordeeld door andere leiders die te maken hebben met het einde van een tijdperk van handelsliberalisering dat de wereldorde al tientallen jaren bepaalt.
Trump zei dat hij een basistarief van 10% zou opleggen op alle importen naar de Verenigde Staten en hogere tarieven voor een aantal van de grootste handelspartners van het land. Dit zou een zware belasting vormen voor producten als Italiaanse kwaliteitskoffie, Japanse whisky en sportkleding die in Azië worden geproduceerd.
Volgens Fitch Ratings zijn de nieuwe
Amerikaanse tarieven de hoogste in meer dan een eeuw.
Terwijl investeerders het nieuws op donderdag verwerkten, daalden de aandelenmarkten in Beijing en Tokyo naar maandenlange dieptepunten. Europese aandelen daalden ook fors in de ochtendhandel, waarbij topgoederenexporteur Duitsland hard werd geraakt.
De futures op Wall Street daalden doordat beleggers risicovollere activa afstootten ten gunste van veilige obligaties en goud.
Het Duitse onderzoeksinstituut IW schat dat de tarieven 750 miljard euro ($833,63 miljard) uit de EU-economie zouden halen.
Trump zei dat de "wederkerige" tarieven een reactie waren op heffingen en andere niet-tarifaire barrières die op Amerikaanse goederen werden gelegd. Hij betoogde dat de nieuwe heffingen de banen in de maakindustrie in eigen land zullen stimuleren.
China, de op een na grootste economie ter wereld, heeft te maken met importheffingen van 54% op de export naar de VS en heeft daarom tegenmaatregelen aangekondigd. Hetzelfde geldt voor de Europese Unie, terwijl bondgenoten en rivalen van Washington kritiek uitten op de maatregelen waarvan zij vrezen dat ze een vernietigende klap voor de wereldhandel zullen betekenen.
"De onzekerheid zal toenemen en de opkomst van verder protectionisme in gang zetten. De gevolgen zullen verschrikkelijk zijn voor miljoenen mensen over de hele wereld," zei EU-chef Ursula von der Leyen, eraan toevoegend dat het blok van 27 leden zich voorbereidde om terug te slaan als de gesprekken met Washington zouden mislukken.
Scott Bessent, het hoofd van het Amerikaanse ministerie van Financiën, waarschuwde eerder dat eventuele vergeldingsmaatregelen alleen maar tot escalatie zouden leiden.
Kleine gebieden onbewoonde eilanden geraaktOnder de nauwe bondgenoten van de VS werd de Europese Unie getroffen met een tarief van 20%, Japan met 24%, Zuid-Korea met 25% en Taiwan met 32%. Zelfs enkele kleine gebieden en onbewoonde eilanden in Antarctica werden getroffen door tarieven, volgens een lijst die het Witte Huis op X heeft geplaatst.
Het lijkt erop dat Trumps tarieven de gevestigde handelsbetrekkingen zullen opschudden ten gunste van nieuwe relaties.
"Er ontstaan kansen voor nieuwe allianties en die moeten we vastberaden en besluitvaardig benutten", aldus Robert Habeck, minister van Economische Zaken van Duitsland, wiens grootste handelspartner de Verenigde Staten is.
Uit recente bijeenkomsten bleek "dat wij denken wat zij denken: het vormen van een alliantie, bijvoorbeeld met Canada en Mexico, is aan de orde van de dag", zei hij, en voegde toe dat "wij, de Europese Unie, pragmatisch de mogelijkheden voor vrijhandel met andere landen moeten onderzoeken".
Trumps tarieven komen op een moment dat de betrekkingen met een groot deel van Europa zijn verslechterd door kwesties als de oorlog in Oekraïne en de opschudding van tientallen jaren oude transatlantische betrekkingen, waarbij de VS als ultieme garant voor de Europese veiligheid fungeert.
De kwestie kwam donderdag ter sprake tijdens een bijeenkomst van de NAVO in Brussel, waar de VS landen ertoe aanzet hun defensie-uitgaven flink te verhogen.
De Noorse minister van Buitenlandse Zaken, Espen Barth Eide, zei dat de oprichting van de NAVO na de Tweede Wereldoorlog gebaseerd was op het feit dat landen geen "dwingende" economische maatregelen tegen elkaar mochten gebruiken. Ook Duitse, Franse en Belgische ministers van Buitenlandse Zaken hadden kritiek op de tarieven.
Anthony Albanese, premier van Australië, een land dat vaak wordt omschreven als Amerika's 'hulpsheriff' in Azië, zei dat Trumps actie niet het werk was van een vriend.
"De tarieven van de regering Trump zijn niet gebaseerd op logica en druisen in tegen de basis van het partnerschap tussen onze twee landen."
Buitenlandse economen waarschuwen dat invoerrechten de wereldeconomie kunnen vertragen, het risico op een recessie kunnen vergroten en de kosten van levensonderhoud voor een gemiddeld Amerikaans gezin met duizenden dollars kunnen verhogen.
"Zo saboteer je de economische motor van de wereld terwijl je beweert dat je hem een boost geeft", aldus Nigel Green, CEO van het wereldwijde financiële adviesbureau deVere Group. "De realiteit is hard: deze tarieven zullen de prijzen van duizenden alledaagse goederen - van telefoons tot voedsel - opdrijven en dat zal de inflatie aanwakkeren op een moment dat die al ongemakkelijk aanhoudend is."
Canada en Mexico, de twee grootste handelspartners van de VS, hebben al te maken met importheffingen van 25% op veel goederen en krijgen vanaf woensdag geen extra heffingen meer.
Zij krijgen te maken met een apart pakket importtarieven op auto's, die Trump vorige week aankondigde en die vanaf donderdag ingaan.
Bezorgdheid over invoerrechten heeft de productieactiviteit over de hele wereld al vertraagd en heeft tegelijkertijd de verkoop van auto's en andere geïmporteerde producten gestimuleerd, omdat consumenten hun aankopen willen doen voordat de prijzen stijgen.
Nu de realiteit van de nieuwe tarieven duidelijk wordt, moeten bedrijven over de hele wereld overwegen hoe ze zich kunnen aanpassen. Hun opties zijn beperkt en onaanvaardbaar voor hun klanten.
"Het is een immense moeilijkheid voor Europa. Ik denk dat het ook een ramp is voor de Verenigde Staten en voor Amerikaanse burgers", zei de Franse premier François Bayrou.
