• donderdag 29 September 2022
  • Het laatste nieuws uit Suriname

Getuige Dijksteel:  ‘Bakki de bezig e kiri den man’

| de ware tijd | Door: Redactie

Tekst Ivan Cairo

PARAMARIBO — Veel meer dan het benadrukken van een angstcultuur die ten tijde van de Decembermoorden in 1982 in het Nationaal Leger heerste, heeft de voortzetting van het hoger beroep in de strafzaak naar voornoemde moorden woensdag niet opgeleverd. Getuigen die door de rechtbank verhoord werden schetsten een situatie van hoog opgelopen politieke spanningen in Suriname met een legertop die de absolute macht had in het land. Militairen voerden opdrachten van hogerhand blindelings uit. Wie vragen stelde over mogelijk onfrisse zaken of kritiek had op besluiten van de legerleiding kon in moeilijkheden komen.

De beul van 8 december

Getuige Iwan

Dijksteel schrok in de nacht van 7 op 8 december 1982 wakker toen hij in het Fort Zeelandia waar hij als coördinator van de persoonlijke beveiliging van legerleider Desi Bouterse gelegerd was, geweerschoten hoorde. “Bakki de bezig e kiri den man,” kreeg hij van een collega te horen toen hij navraag deed wat er aan de hand was. Hem werd zelfs afgeraden naar “boven” te gaan waar de bloeddorstige moordpartij plaatsvond.

“Al jaren wordt Bhagwandas, nu wijlen, in menig verhaal afgeschilderd als de beul van 8 december 1982. Zelfs Bouterse vreesde hem, wordt beweerd”

Met ‘Bakki’ werd toenmalig bataljonscommandant Paul Bhagwandas bedoeld en met ‘den man’, de zestien mannen die op 7 december ’s avonds door militairen van hun bed waren gelicht en naar het fort waren overgebracht. Vijftien van hen overleefden het bloedbad dat daarna volgde niet. Al jaren wordt Bhagwandas, nu wijlen, in menig verhaal afgeschilderd als de beul van 8 december 1982. Zelfs Bouterse vreesde hem, wordt beweerd.

Geen opdrachten

Dijksteel verklaarde dat hij tijdens het schieten, opgebrachte personen die naar later bleek zouden worden doodgeschoten, heeft horen jammeren en smeken om niet afgemaakt te worden. Toen hij later op de dag een kijkje waagde waar de mannen zijn doodgeschoten trof hij “meer dan acht lijken” aan. Op vragen van het Hof antwoordde hij op de dag van de levensberovingen geen opdrachten van Bhagwandas te hebben gekregen. Hij was wel samen met enkele andere militairen gestuurd door Ruben Rozendaal om vakbondsleider Fred Derby en mediadirecteur tevens ex-minister André Kamperveen op te halen. Derby is de enige arrestant die Fort Zeelandia levend heeft verlaten.

 Volgens getuige Ivan Graanoogst zou zijn leven zijn gered door Bouterse die voorkwam dat ook hij werd gedood. Dijksteel zag de gearresteerden als “politieke gevangenen” en vond het een “sterk verhaal” toen legerleider Bouterse na de slachting verklaarde dat de vijftien slachtoffers tijdens een vluchtpoging werden doodgeschoten. De leden van het Hof wilden ook weten hoe de sfeer in het leger destijds was en hoe militairen omgingen met opdrachten en instructies van hun meerderen. “De legerleiding van toen accepteerde geen weigering van dienstbevelen,” antwoordde Dijksteel.

Onrust en spanning in legertop

Het Hof wilde van getuige Graanoogst weten “hoe aannemelijk het is dat Bhagwandas de opdracht had gegeven om op de mensen te schieten” en legerleider Bouterse daarna geen strafmaatregelen tegen hem heeft ingesteld. Graanoogst: “Ik ken de sfeer niet waarom niet is opgetreden tegen Bhagwandas.” Of de toenmalige bataljonscommandant binnen het Militair Gezag en in het Nationaal Leger toen machtiger was dan de bevelhebber en de facto regeringsleider Bouterse werd tijdens de zitting van het Hof van Justitie woensdag niet duidelijk.

Getuigen hielden het erop dat er onrust was in het leger en spanningen in de legertop. Dat Bhagwandas een zekere invloed had kwam wel tot uiting in het relaas van de getuige John Hardjoprajitno, destijds minister van Cultuur, Jeugd en Sport. Hoewel hij op dat moment niet in actieve militaire dienst was volgde hij op 7 december de opdracht van Bhagwandas op om naar de Memre Boekoe Kazerne te gaan en daar op nadere instructies te wachten blindelings op. “Er was spanning in het leger toen. Iedereen liep op zijn tenen,” stelde Hardjoprajitno. Hij kon echter niet aangegeven of Bhagwandas destijds machtiger was dan Bouterse.

Geen vragen

Henk Mohamed Said, voormalig lid van de Echo Compagnie:  “In die periode stelde je geen vragen. Het was opdrachten uitvoeren.” Nu is er volgens hem een andere tijdgeest waarbij militairen er zelfs toe overgaan een vakbond op te richten. Dat tegenstanders van het toenmalige bewind waren opgepakt en overgebracht naar Fort Zeelandia ziet hij niet als een militaire actie. “Het was meer een politieke actie,” stelde Mohamed Said. Hij vermoedt dat Bouterse ten tijde van het doodschieten van de slachtoffers wel in zijn kantoor aanwezig was.

“Ik zag dat de mensen via de administratie naar zijn kantoor werden gebracht.” Hij voegde eraan toe dat niemand zomaar in het kantoor van de bevelhebber mocht gaan. Hoewel hij de beveiliging van Bouterse coördineerde zegt getuige Dijksteel niet te weten of de bevelhebber op dat moment wel aanwezig was in het fort. De behandeling van deze strafzaak wordt op 31 oktober voortgezet. Dan begint het verhoor van de vijf verdachten: Desi Bouterse (eerder veroordeeld tot 20 jaar), Ernst Gefferie, Iwan Dijksteel en Benny Brondenstein die in eerste aanleg elk vijftien jaar cel kregen  en Stephanus Dendoe aan wie tien jaar gevangenisstraf werd opgelegd.

| de ware tijd | Door: Redactie